Bir önceki yazımda bahsettiğim romandan bir parçayı sizlerle paylaşmak isterim.( Romandaki ana karakterin iş ile ev arası yaptığı otobüs yolculukları sırasındaki düşünceleridir. Küçük, basit, derinlemesine anlamlar yükü taşımayan fakat kitabın ana konusyla doğrudan ilintili bir felsefe soluklanması ya da benim tabirimle felsefe durağı. Sürç-i lisan ettiysek affola ! )
Otobüs ilk kez, kapı tam karşımda açılacak şekilde önümde durdu.Arkadan itiştiren birileri olmadan bindim.Yolculuklarım sırasında başka bir boyuta geçerek farklılaşıyordum.Sanırım bu, günde iki kez olmak üzere, haftada beş gün yapılan rutinler sıranda olmuştu.Korkak ve yalnız oluşumdan etrafa bakmaya çekinir, kendi kendime düşünürdüm.Temelde toplumsal sözleşme imzalayarak diğer yolcularla eşitlenip, saldırganlık ve kavgadan uzak duracağın yaşam alanı olması gereken hareketli dünya, (hareket ederek ilerleyen aracın, onu izlediğimiz bakış anına göre hareketsiz olduğunu da düşünebiliriz) doğal halimden sıyrılıp kaybettiğim haktan daha fazla sunacağını öne sürmüştü. Oysa ki ayakta ve sıkış tıkıştık.Otobüs bir dünya ise, buradaki doktrin koltuk bilimiydi.Birinci durak,
Merhaba İSİM, 04.04.2004
Hediye ettiğin bu kitabı yanımdan hiç ayıramıyorum.Ne zaman bir boşluk bulsam, kuytu bir yere çekilip okuyorum.Ama hep yalnızken.Belki bir cümle, belki bir anlam kaçırırım diye kimselerin yanında kapağı açmadım.Özelliklede toplu taşıma araçlarında.Yanımdaki yavaş okuduğumu düşünürde sayfaları hızlı çeviririm diye korktum.Kalabalık dikkatimi dağıtırda bir paragrafı göz gezdirerek es geçerim diye sakındım.Sarı ışıkta gözüm yaşarır da yazdığın sayfalar yeşilleşir diye cesaret edemedim.Hep yalnız olmayı bekledim.Ama beni asıl korkutan sen, senin yazdıklarındı.Bu kitabı benim için kaleme aldığını söylemiş olduğun halde, onca karakterin arasında bir tek benim ismim yoktu.Ne yaşadıklarımızdan ne de konuştuklarımdan bahsetmiştin.Romanın kahramanı o kadar romantik ve serüvenliğin içinde bir tek benimle tanışmıyordu.Hatta benim özelliklerim en yüzeysel, en soluk karakterde bile ortaya çıkmamıştı.Hiç var olmamış gibiyim.Neden bu kitabı benim için yazdığını söyledin ki, neden bu kitabı bana hediye ettin ki ? Aslında bu mektubu sana dört yıl kadar önce yazmalıydım.Ancak cesaret edemedim.Hep bir ip ucu, küçük bir ayrıntı yakalarım diye bekleyip durdum.Yalvarırım bana yardım et. Ne söylemek istiyorsun ?
AD SOYAD
İMZA
Üçüncü durak, ayakta bekleşirken dibimdeki koltukta oturan kız çantasını karıştırdı.Saman sayfaları okumaktan yıpranmış soluk kapaklı bir kitabı eline aldı.Arka kapakla son sayfa arasından kırış bir kağıda, sanki ilk kez okuyormuş gibi heyecanla göz gezdirdi.Bir kaç kez okuduktan sonra, sayfayı eski yerine, kitabı da çantasına tıkıştırdı.Yapış alnını sıvazladı.Kabus terleri döküyordu. İvecenlikle kapıya yanaştı.Otobüs durur durmaz kendini aşağı attı.Karaltıda kalan yüzünü buğulu camların ardından görememiştim.Dördüncü durak, açlıktan olsa gerek mideme gitmeyen kan beynime hücum etti.Pembe renkli kıvrımlı zarın içindeki bilye ve çarklar, dumanlar çıkartarak düzensiz şekilde dönüyor, zamansız ivmeleriyle motoru yakıyordu.Yanımızdan bir araba hızla geçince,
ŞOVENİST: Arabaya Bakın! Bu ferrariyle ne kız tavlanır!
BUDA: Bir zamanlar çok bilge bir öğrencim vardı.Ferrarisinin olduğunu ancak, Hindistan’a gelmeden önce sattığını söyler, hava atıp dururdu.Sonunda dayanamadık.Biz de pirinçten ferrari yaptık.
ŞOVENİST: Aaa! Çok zekice.Bakır ve çinko karışımı ha ? Keşke carbon-fiber kullansaymışsınız.Peki Pirinçten ferrari yapmanın sırrı nedir ?
BUDA: Pirinç.
ŞOVENİST: Pirinç mi ?
BUDA: Evet pirinç.Ama tencereye tuz atmayacaksınız ve lapa olmayacak.
MARTİN HEİDEGGER: Ölümden korkardım.İçimde hep bir sıkıntı, bir kaygı olurdu.Keşke endişelerimi bir kenarı bırakıp, böyle hızlı bir arabayla gezintiye çıksaydım.Nasılda hız yapıyor !
RASYONALİST: Çok benzim yakıyor da ondan.
Arka koltukta konuşmalara kulak misafiri olmuş adam eğilir,
SIGMUND FREUD : Ferrariyi çok fazla önemsiyorsunuz.Bu arabaya binmek tutkusu, derinlere gömülmüş, anneyle yatma isteğinden olabilir.
Bir anda herkes dönüp Freud’a bakar.
S.FREUD: Aaaahhaa! Sizler de tepki verdiniz.Bu bakışlar kız kardeşlerinizle yatmak istediğinizin açık bir kanıtıdır.İnkar etmeye kalkışmayın.
Orta sıralara doğru oturmuş iki adamdan biri, yanındakine dönüp,
AMPİRİST: Sana bir soru sorabilir miyim ?
SOKRATES: Sor Tanrı’nın cezası sor.Ama lütfen son sorun olsun.
AMPİRİST: Seni Sokrates yapan özsel özelliğin olan aklın, öyle değil mi ? Seni herkes aklınla tanıyor.Peki şu önümüzdeki Stoacı ? Onu herkes ilineksel özelliği, yani kocaman kepçe kulaklarıyla tanıyor.Dolayısıyla bu adamın kim olduğunun özünü ilineksel özelliği ortaya koyuyor.Biraz kafam karıştı.Sormak zorundayım çünkü deney yapamıyorum.
SOKRATES : Bu Benim fikrim değil.Git Aristoteles’e sor.
AMPİRİST: Peki o nerde ?
SOKRATES: Arka tarafta.
Otobüsün en arka koltuğuna kurulmuş, elindeki kağıtları, önündekilere gösteren,
ARİSTOTELES: İşte, üç kağıt! Birini seçin.Her birinde ayrı ayrı, Evrenin amacı var mı, tüm bunların anlamı ne, kendime karşı nasıl dürüst olabilirim, soruları yazıyor.Seçtiğiniz kağıt kaderinizi, kim olacağınızı belirleyecek.
KONFÜÇYÜS: Seçenekler hoşuma gitmedi.Hükümdara, anaya babaya, karının kocasına, gencin yaşlıya olan sorumluluklarını neden seçmiyoruz ?
KAFKA : Ben seçiyorum.Sen neden itiraz ediyorsun?
ARİSTOTELES: Bu çocuğun telosu büyük yazar olmak.
KAFKA: Bırak bu içsel ereği var zırvalıklarını.Şu yanımdakine söyle otobüsün dışına çıkmaya çalışmasın.Aşağı düşecek.
HEGEL : Bana karışmayın.Dışarı çıkmalıyım.Otobüsün üstünde olmalıyım.Eğer yaşamın gerçek resmini göreceksem dıştan bakmalıyım.
Ayakta, omuz omuza bekleyenler kendi aralarında konuşuyordu.
Tasarruf ilkecisi, ayakta beklemekten dizlerim ağrıdı, ne yalan söyleyeyim
otobüslerdeki koltuk sayısından tasarruf edilmemeliymiş, dedi.Süreç
felsefesiyle uğraşan arkadaşı da, ona destek olmak için, zamanla, hepsi zamanla gelişir, diyerek, arkadaşını umutlandırdı.Ayaktaki kalabalığın arasından bir adam camı açtı.Aşağı, otobüsün altına doğru bakınca şaşkına döndü.
SENDİKACI: Otobüsün tekerlekleri yok.Bizi melekler götürüyor.
KARL MARX: Vay be! Keşke bunu da Kapital’e yazsaydım.Petrol yerine, melekler kullanılıyor.Ekonomi politikasının başka bir iktisadi oyunu.Hep söylemişimdir, çok fazla afyon kullanmayın diye.
Duyduklarıyla heyecanlanan adam, camdan aşağı seslenir.
SENDİKACI: Hey! Melekler.Siz bu iş için kaç para kazanıyorsunuz ?
MELEK: Biz bunu para karşılığında yapmıyoruz.
SENDİKACI: Sömürü bu! Peki çalışma koşullarından memnun musunuz ? Siz hangi sendikaya bağlısınız ?
Bir cızırtı duyuldu.Otobüs radyosunun frekansı değişti.Seksi bir kadın sesi,
‘’İşte karşınızda, sonsuz evrenin en ateşli starı.’’
‘’Hey millet! Nasılsınız ?’’
Otobüsteki herkes susmuştu.Kimseden çıt çıkmadı.
‘’Ya kusura bakmayın.Demin yanınızdan selam veremeden hızla geçtim.Ana kaynar su borusu patlamış, bir de alev püskürtme makinesinin çipi yanmış.Acil değiştirmem gerekiyordu.Ama arabayı gördünüz değil mi ? Üç kuruş fazla olsun, kırmızı olsun dedim.Cayır cayır yanıyor mübarek.Çokta temiz.666 Km’de.Hem de kocasını 13 kere aldatmış bayan-doktordan aldım.’’
Otobüstekilerden gık çıkmayınca, radyodaki ses konuşmaya devam etti.
‘’Bakın ne diyeceğim.Şu otobüsün yolunu değiştirin de, bana bir uğrayın.Golf turnuvası yapalım.Olmaz mı ?’’
Kimse oynamak istemeyince,
‘’Hephaistos hafta sonu şehir dışında olacak.Ares’de bu ara piyasada yok.Golf sahasının içindeki yapay gölün yanında Afrodit güneşlenecekmiş, hem de üstsüz.Sen gelmek istemez misin ?’’
KAMA SUTRA: Ben bu ara perhizdeyim.Gelemem.
‘’Hadi! Biralar benden.Hem sıkılırsanız 13. deliğin yanındaki yasak ağaçtan birer meyve yer, belki dünyaya geri dönersiniz.Çok iyi bir teklif .Hala gelmek isteyen yok mu ?’’
NEWTON: Yasak ağacın meyvelerinin neden yere düştüğünü daha önce sizlere açıklamış mıydım ?
Herkes, hep bir ağızdan ‘’Öööff!’’ diye, isyan etti.
KANT: Bütün turnuvaları O kazanıyor. -O’nun kim olduğunu tahmin edersiniz.- Bunun için kimse golf oynamak istemiyor.Anla artık.
‘’Heey! Golf sahası benim mıntıkam.Hem O bu ara meşgul.Kıyamet kopuşuyla ilgileniyor.Yani anlayacağınız başı kalabalık.Hahahahahaa! Peki sen gelmek istemez misin?’’
ATEİST : Galibi önceden belli olduğu halde, kimin kupayı aldığını göremediğim için bu turnuvaya inancım yok.
AGNOSTİK: Vay! Bir galip var mı ? Kim peki ? Onu hiç gördünüz mü? Belki ben turnuvaya inanırım.Ama lütfen kanıtlayın bay radyodaki ses.
‘’Sana büyülü mantarlardan yapılan kek ikram edeceğim.Karşılıklı fıkır fıkır gülerken ikna olacaksın.’’
NİETZSCHE : O ölmemiş miydi ?
‘’Peki sen ne düşünüyor sun?’’
DESCARTES : Cogito ergo sum!
‘’Tamam düşünüyorsun.Ayrıca da varsın ama, icraat yok.Golf oynamak sana iyi gelir.Daha az düşünürsün.’’
Otobüs aniden sallandı.Yolcular alt üst olmuştu.Herkes, otobüsün devrilmeyişine dem vurarak, bu bir mucize, diye bağırdı.Aralarındaki en sakin,
DAVİD HUME: Eğer bu bir mucizeyse, bu olayla ilgili yapılabilecek tüm açıklamalar, mucizeden daha ihtimal dışıdır.
S.FREUD: Bu adamın, annesine benzeyen eski kız arkadaşıyla bastırılmış arzuları olmalı.
‘’Peki! Yol bitmek üzere.Eğer son anda karar verirseniz, yani içinize bir şeyler düşer, kafanız karışırsa, beni arayın.Bekliyor olacağım.’’
Otobüs durdu.Şoför yolculara seslendi.
ÇOCUK: Yolculuk sona erdi.Herkes aşağı insin.
SENDİKACI: Sen bir çocuksun.Ahaa! Burada çocuk işçi çalıştırılıyor.Buraya gel velet! Çabuk söyle.Sende mi sendikaya üye değilsin ?
Bütün yolcular aşağı indi.Altın kaldırımların pofuduk beyaz bulutlarla son bulduğu, gene altın parmaklıklı devasa demir kapının önüne tek sıra halinde dizilirler.Göklerden, yani yukarıdan ilahi bir ses yükseldi.
‘’Aranızdan bir kişi seçin.Bir tek onu cennetime koyacağım.’’
Sonsuz zamanın içinde, kendi aralarında kümeleşmiş, fısıldayarak ne kadar süre düşündükleri ölçülememiştir ama, sonunda kararlarını veridiler.Sözcü olarak da, otobüsü kullanan şoförü seçtiler.
Çocuk, göğe doğru alnını kaldırdı.
ÇOCUK : Ey ulu Tanrım! Hepsi cennete gitmek istiyor.Çünkü onlara sözün varmış.
‘’Ne sözü?’’
ÇOCUK : Aklı yerinde olmayanların cennete gidileceği vaat edilmiş.Hepsi doğuştan deli olduklarını iddia ediyor.
Son yaptığım espriyi es geçmeden, özellikle üstüne basa bas bu espriyi vurgulayarak, az önceki otobüs felsefelerini bir kameraya alsaydım diye düşündüm.Sonra oturup kısa film niyetine izleseydim, ne hissederdim ? Cevabım besbelliydi.Ne kadar basiretsiz bir senarist, ne kadar korkak bir yönetmen.Ciddi konuşmalarını öyle bir espriyle bağlıyor ki; kendi filminden korkuyor.Kendi filmine inanmıyor.Seyirci koltuğuna oturmuş, bakın ben de sizin gibi düşünüp, sizin gibi eleştiri yapıyorum.Bu yaptığım espri de duruma gönderme, diyor.Hepimiz çok zekiyiz! Kaçıcı duraktayız ? Galiba durağı kaçırmıştım.Hemen düğmeye bastım.Sanki ben düğmeye basmamışım, inecek kimse yokmuş gibi direksiyon başındaki mavi gömlekli hızlandıkça hızlandı. Hey dur, diye içimden bağırmak geldi ama sesim çıkmadı.Koltuklarla ilgili felsefe düşüneceğime, keşke daha cesaretli olmasaydım diye iç geçirdim.Yaşlı bir teyze, hani şu kimse ona yer vermediğinde, oturan gencin gözlerinin içine dik dik bakanlardan; galiba inmek için sabırsız olduğumu anlamıştı.Ama, başkasının yanlış durakta inmesini önemseyerek, cam kenarı rahat yolculuğunu bozmak işine gelmedi.Suskun kaldı.Umursamadan, sanki dışarıda kimsenin görmediği bir panayır varmışta, oraya bakıyormuşçasına burnunu cama dayadı.Teşekkürler tanımadığım teyze! Bir gün benden yer istemek için sakın gözlerimin için bakma! Çünkü uyuyor numarası yapacağıma emin olabilirsin! Sıklım tıkış dar koridordan kapıya ilerledim.Sonunda otobüs durdu.İniş ritüeli ya da basamak seremonisi olmadan, sıradan şekilde kendimi durağa attım.Tek isteğim eve gidip uzanmaktı.