soru
Bir malın değeri nedir? (Konu iktisat bilimiyle ilgili olmasına rağmen değer konusu,çokta fazla bir iktisat bilmeden tartışmaya açılabilir sanıyorum )
Olası iki yanıt:
1-Mala harcanan emekle orantılıdır
2- Değeri belirleyen malın talep edilmesidir?
olası başka yanıtlar varmı sizce?
İki temel değer vardır: Nicelik değer/ Nitelik değer. (“maddi” ve manevi değer” de denebilir.)
Nicelik değer maddenin oluşundan sahip olduğu ham değerdir.
Nitelik değer ise, maddeye emek katmak yoluyla elde edilen, işlenmiş değerdir.
Nicelik değerler durağan ve ölçülebilir.
Nitelik değerler ise devingendir, değişkendir ve ölçülemez.
Şimdilik…:)
“Nicelik değer maddenin oluşundan sahip olduğu ham değerdir”
Madde oluşundan bir değere sahipmidir? Ona değer biçen bizler değilmiyiz.
Bir malın değeri onun faydası ile ilgilidir. (bu ekonomi biliminin temel açıklamasıdır)
Evet fayda önemli ancak,faydanın talep içinde değerlendirilmesi gerekmez mi? yoksa nasıl anlayabiliriz ki? faydayı.
Madde oluşundan; kendiliğinden bir değere sahiptir elbette. varlığı, gücü, devinimi, ısısı, kokusu vs… Toprak gibi. Su gibi. İşte o değere zaten “nicelik değer” deniyor. Senin biçtiğin değer ise, “biçmeye başladığın andan itibaren” nitelik değeri oluşturur. Çünkü değer biçmek emek ve çaba gerektirir…
altında da işcilik var, dikkatinizi çekerim.
İşcilik faydalı bişi bence, ama altının faydası ne, onu çıkaramadım he he:))
Altını yalnızca altında üstünde kullanırsan “hehe” gülersin. Diş yaparsın örneğin. Oksijenin parçalayamadığı dayanıklı bir metal olarak tıbbi cihazlarda kullanılır. Hassas eklektronik aletlerde kullanılır. Örneğin benim bir renk analizörüm vardı bir kısım parçaları altın idi.
Bir çok güzel şeyi, içerdiği güzelikten dolayı, sahip olma arzusuyla “süs” eşyasına çevirmiştir insanlar. Kaldı ki süs eşyası, takı olarak da bir değere sahiptir. Estetik değerler de vardır. Değer kavramının değmediği yer yoktur. Değer her yere değer!…
değer her yere değer…
Hüseyin bey patlatmışsınız yine bi bomba:)
Hasar var mı?:)
Var ama olsun, malumunuz hasar da bi değer:)
Maddenin oluşundan sahip olduğu şeylere onun özellikleri denir,değer kavramı adı üstünde insanla ilişkilidir.aksi taktirde olay “her şeyin değeri vardır” şeklinde ifade edilerek metafiziğe gidecek gibi.Ya da bir ayrım yapalım,”değer”derken bunu daha çok üretim le ilişkilendirelim iktisadi bakalım.İnsan tarafından üretilen şeylerin değerinden bahsedelim.
Bazı örnekler,
Altın değerlidir çünkü,dünyadaki altın rezervleri örneğin demire göre daha azdır, fakat altın, çeliğin faydası yanında işe yaramaz kalır,faydalı olduğundan daha çok üretilir ve ucuzlar değeri düşer.Bu noktada diyebiliriz ki çelik veya hammaddesi demir,dünyada çok vardır ve muhtemelen faydalı olduğundan altına göre daha az emek harcanarak elde edilmektedir.
Su değerlidir ancak,dünyada çok boldur,talep olmasına rağmen ucuzdur.
Bir matematik formülü değerlidir ve mutlaka faydalıdır ama ona hiç talep olacağını sanmam.
Ressam tarafından yapılan bir resmin değerini nasıl ölçebiliriz.Belliki resim sözkonusu olunca değeri ona talebi olan insanlar belirler.
Bu örnekler çoğaltılabilir ama görülüyorki bazı maddeler(su,elmas,resim) uç noktaları temsil eder.Pencereden baktığımızda gördüğümüz onca şey yanında bir anlık ihmal edilebilir.Bu pencereden görünen şeye bakalım.
Bir binanın yapılması 1 yıl alıyorsa,emek-değer teorisine(teori D.Ricardo ortaya atmış fakat asıl geliştiricisi Marx olmuştur) göre örneğin binanın değeri,orada çalışışan işçilerin ve diğer elemanların ortalama işgüçleriyle zamanın çarpımı olarak verilebilir.
Ama şöyle bir durum var ki,istediğimiz kadar emek harcayalım hiç alıcısı olmayan ve işe yaramayan bir nesneyi değerli sayamayız.Bu da değeri emekten çok ,alıcının belirlediği anlamına gelir ki sanıyorum şu an iktisat bilimi yaklaşık bu görüşte.
Ama benim anladığım iktisat biliminin bu konuda tam bir sonuca varamadığı.
kainatın değeri nedir o halde, yani komple 🙂
Olası iki yanıta ilaveler:
1-Mala harcanan emekle orantılıdır
2- Değeri belirleyen malın talep edilmesidir?
3- Bir malın estetiği
4- Bir malın işlevliliği
5- Bir malın manevi değeri
6- Bir malın nicelik oranı
xenix
Buradaki fayda sanırım biraz farklı.
Konuya anlatan prof.un örneğini vereyim :
“Eroin faydalıdır çünkü insanlar ona para verip alır.”
Buradan, para, emek vs gibi bir şeyler verip aldığın bir madde sana (veya senin vasıtan ile bir başkasına ki sonuçta yine sana) faydası var demektir, yani hiç olmazsa iktisat bilimi açısından bu böyle, başka bilimlerde tabi ki farkı sonuçlara ulaşabilirsin.
Değer genel bir kavram.
Sadece maddi şeyler üzerinden düşünürsek ( fikirler, idealler ya da ahlak gibi sosyal bilinç formasyonlarını şimdilik bir kenara bırakıyorum) maddi bir nesnenin değeri, o nesnenin toplum ve insan açısından taşıdığı önemi belirleyen özellikleridir diye düşünüyorum.
Yani maddi şeyler farklı değerleri aynı anda temsil ederler, çünkü bu şeyler insanların farklı ihtiyaçlarını gidermeye (veya tatmine) yarayan şeylerdir. Sıkça verildiği örneğiyle bir bardak mesela; bu bardak su içmeye yarayan bir kap olarak kullanılması bakımından maddi bir değeri (malı) ve beraberinde bir kullanım değerini ifade eder. Ama aynı bardak insan emeğinin bir ürünü olarak (iş ürünü) bir metadır ve ekonomik bir değer taşır. Aynı bardak bir sanat objesi de olabilir, bu kez de estetik bir değer, yani güzellik taşır. Ama hemen farkedileceği gibi, bütün bu ilişkilerde bardak sadece maddi bir obje olmaktan öte, bir nevi sosyal bir fenomen olarak ortaya çıkmaktadır. (Bir kullanım değeri, bir meta, ya da bir sanat eseri olarak vs.)
Bu durumda mars yüzeyinde bulunan bir bardağın (biz onun bir bardak olduğunu anlayabiliyorsak) bir değerler kümesi olduğu düşünülebilir. Ama satürnün halkaları bir tuvale dökülmediği, bir fikre/ ideale ilham kaynağı olmadığı, ve elbette alınıp satılmadığı sürece bir değer değildir.
Misafirin sorusu da ilginç tabi, peki ya bizim orta boy güneşimiz kainat için bir değer midir acaba? 🙂