Matematikte bazen uzun bir hesap, sayfalarca sembol ve birbirine dolanmış varsayımlar tek bir hamleyle açılır. Bir ifade çarpanlarına ayrılır, gereksiz terimler birbirini götürür ya da karmaşık görünen bir problem doğru değişken seçildiğinde birkaç satırlık bir yapıya dönüşür. O anda duyulan şey yalnızca “çözmüş olmanın” rahatlığı değildir. Daha garip, daha yoğun bir histir: Sanki dünyanın dağınık yüzeyinin altında saklanan düzen bir anlığına görünür olmuştur.
Bu yüzden matematiksel sadeleştirme yalnızca teknik bir işlem değildir; estetik bir yargıdır. Bir çözümün “güzel” olduğunu söylediğimizde çoğu zaman onu kısa olduğu için değil, zorunlu göründüğü için överiz. Güzel çözüm, sonradan eklenmiş hileler taşımaz. Parçaları birbirine sıkıca bağlanır. İlk bakışta şaşırtır, ikinci bakışta ise “Başka türlüsü zaten olamazdı” dedirtir. Matematiğin estetiği tam da bu iki duygu arasındaki gerilimde yaşar: sürpriz ve kaçınılmazlık.