ABD’nin Colorado eyaletindeki Boulder şehrinde bulunan Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü 1999’da, saniyeyi tanımlamak için NIST F-1 olarak bilinen bir atom saati kullanmaya başladı.
Bir saniye, bir sezyum atomunun tam olarak 9.192.631.770 titreşimi olarak tanımlanır! NIST F-1 (Paris’teki benzer bir saatle birlikte) bugün dünyadaki en doğru saattir. Gezegenin dört bir yanındaki bir dizi atom saatiyle birlikte Eşgüdümlü Evrensel Zaman’ı belirlemek üzere kullanılır.
Ancak bu inanılmaz derecede doğru saat bile her 20 milyon yılda neredeyse tam olarak bir saniye “artacaktır”.
Hiçbir şey mükemmel değildir!
Bu artışın sebebi nedir?
Dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızındaki yavaşlamadan dolayıdır sanırsam …
Dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüşün yavaşlaması zamanı kısaltmaz, uzatır.
Örneğin, bir gün 24 saatten (diyelim ki) 25 saate çıkar. Bu durumda saatte bir saniyelik artış değil, bir saatlik azalış olur.
Peki tartışmayı genişletmek için şunu soralım.
Zaman maddeye mi bağlıdır, maddeden bağımsız mıdır?
Maddenin olmadığı bir yerde zaman kavramı olamaz diye düşünüyorum. Zamanın varlığı maddeye bağlı olmalıdır.
Tarihsel bir not düşmek gerekirse:
Newton zamanın bilincimizden bağımsız olarak varlığını kabul ediyordu. Ancak 18. ve 19. yüzyıl fizikçilerinin zaman anlayışı, mekandan (maddeden) bağımsız bir zaman anlayışıydı. Yani zaman vardı, ama sabitti, göreli değildi, daha doğrusu maddeyle (enerjiyle) karşılıklı bir bağımlılığı/ilişkisi yoktu. Bir gezegen veya bir yıldız, veya ışık, nereye nasıl giderse gitsin, sabit bir saatin önünden geçer ve saniyeler bundan etkilenmezdi.
Şimdilerde böyle değil tabi:)
Peki, sezyum atomu her zaman aynı davranışı mı gösterir. Ya da aynı davranışı gösteriyorsa bile bizim için bu kadar hassas bir saati ölçmede kullanacağımız doğru referans ne olabilir?
Bilim zor iş hacı, en iyisi kuantum koçu olacan.
Atomun titresimi ne demektir ? elektronun turlama hizi mi?
sicaklik ile bu hiz artmaz mi?
Evet gamaro.
Zamanın nedirliği ile ilgili ilginç düşünce deneylerinden birisi şu mesela.
3 galaksi canlıları bir birini gözleyebiliyor olsun diye başlanıyor. A galaksisi 3 yılda 1 yıl donuyor (hiç hareket etmiyor) Bu sırada A galaksinini B ve C galaksileri gözlemleyebiliyor. B galaksisi ise 4 yılda bir donuyor (bunu da diğer iki galaksi gözlemliyor) C galaksisi ise 5 yılda bir 1 yıl donuyor. Her biri birbirinin simetrik donmalarını gözlemleyebiliyor.
60 yılda bir 1 yıl üçü birden aynı anda donuyor fakat gözlemleyen kimse yok.
Soruyor filozof. 60 yılda bir 3 galaksi de donuyorsa zaman geçer mi? Hareket olmadığı için zaman yok diyebiliriz diyor ama uslamlama yaparsak 1 yıl donuk kalacaklarını bilebiliriz diyor.
(Stalker titreşim elektron hızı değil. Elektron zaten yaklaşık ışık hızıyla turlar (aslında turlamaz ya). Atomun tamamı titreşir bir bütün olarak)