Toplum Neden Bir “Şeytan” Arar? Medyanın Günah Keçisi Fabrikası

Bir şehirde suç artar, ekonomi sendelemeye başlar ya da gençlerin davranışları yetişkinlere anlaşılmaz görünür. Tam o anda toplumun görünmez alarmı çalar: “Bunun sorumlusu kim?” Cevap çoğu zaman karmaşık nedenler, bozuk kurumlar veya uzun vadeli eşitsizlikler olmaz. Daha kullanışlı bir hedef bulunur: alışılmadık giyinen gençler, göçmenler, belirli müzik dinleyicileri, oyuncular, taraftar grupları ya da dijital dünyanın yeni “tehlikeli” toplulukları. Sosyolog Stanley Cohen’in kavramsallaştırdığı halk şeytanları, toplumun korku ve öfkesini üzerinde toplayan bu sembolik düşmanlardır.

Halk şeytanı, mutlaka güçlü ya da gerçekten zararlı bir grup değildir. Hatta çoğu zaman tam tersidir: Savunma kapasitesi sınırlı, kültürel olarak görünür ve “bizden değil” diye kolayca işaretlenebilir bir topluluktur. Bir grubun saç modeli, dili, mahallesi, kıyafeti veya çevrimiçi jargonunun aniden toplumsal çöküşün kanıtı gibi sunulması tesadüf değildir. Belirsizlik rahatsız edicidir; insan zihni ise belirsizliği tek bir yüz, tek bir hikâye ve tek bir suçluyla değiştirmeyi sever.