Evrenin Çöp Kutusu Var mı? Kara Delikler ve Bilginin Kayıp Davası

Evrenin Çöp Kutusu Var mı? Kara Delikler ve Bilginin Kayıp Davası

Bir kara deliğe ansiklopedi, piyano, eski bir aşk mektubu ve bir astronot düşürdüğünüzü hayal edin. Dışarıdan bakınca hepsi aynı kaderi paylaşır: olay ufkunu geçer, görünmez olur, sonra kara delik yalnızca kütle, elektrik yükü ve dönme gibi birkaç sıkıcı sayı ile tarif edilir. Sanki evren, bütün romanı alıp arka kapağındaki barkoda indirgemiştir. İşte kara delik bilgi paradoksu tam burada başlar: Bilgi gerçekten yok olur mu, yoksa evren çok iyi saklanan bir arşivci midir?

Paradoksun fitilini kim yaktı?

Genel görelilik bize kara deliğin tek yönlü bir kapı olduğunu söyler. Olay ufkunu geçen hiçbir şey, ışık bile, dışarı çıkamaz. Klasik fizik açısından mesele basit görünür: İçeri düşen bilgi dış dünyadan kopar. Fakat kuantum mekaniği hiç de bu kadar rahat değildir. Kuantum dünyasında bilgi, en azından temel düzeyde, yok edilemez kabul edilir. Bir sistemi tersine yeterince iyi çalıştırırsanız geçmişine dair izlere ulaşabilmelisiniz. Evrenin muhasebe defterinde silgi yoktur; en fazla karmaşık şifreleme vardır.

Karadelikler Evrenin Hafızasını Silebilir mi?

Karadelikler Evrenin Hafızasını Silebilir mi?

Bir kitabı ateşe attığınızda hikâye gerçekten yok olmaz. Sayfalar küle, ışığa, dumana ve sıcaklığa dönüşür; kitaptaki bilgiyi yeniden kurmak pratikte imkânsız görünse de kuantum mekaniğine göre bilgi evrenden silinmemiştir. Yeterince kusursuz bir dedektif, akıl almaz bir hesaplama gücü ve biraz da kozmik sabır bulabilseydik, yanma sürecini tersine çözebilirdik. Fakat kitabı ateşe değil de bir karadeliğe atarsak işler değişir. Evrenin en güvenilir kurallarından ikisi karşı karşıya gelir ve fizik, kendi içinde hararetli bir tartışmaya başlar.

Sorun nerede doğuyor?

Genel göreliliğe göre olay ufkunu geçen madde, dış dünyayla bağını koparır. Karadelik yalnızca kütle, elektrik yükü ve açısal momentum gibi birkaç genel özellikle tanımlanır. İçeriye bir ansiklopedi mi, bir piyano mu, yoksa talihsiz bir astronot mu düştüğünü dışarıdan anlayamazsınız. Bu sadeleşme ilk bakışta sorun değildir; bilgi karadeliğin içinde saklanıyor olabilir. Ancak Stephen Hawking’in 1970’lerde gösterdiği üzere karadelikler bütünüyle kara değildir. Kuantum etkileri nedeniyle termal ışınım yayar, enerji kaybeder ve sonunda buharlaşırlar.

Holografik Yunus Dili


Bilim insanları Yunusların Holografik bir dille konuştuğunu ortaya çıkardı

Yeni araştırmalar yunusların birbirleri ile, insanoğlunun anlayabileceği bir tür holografik dil kullanarak konuştuklarını ifade ediyor.

Araştırma ekibinin başkanı Jack Kassewitz, yunusların birbirleri ile paylaştıkları bir resim dili, bir “sono-piktoryal” dil kullandıklarını ifade ediyor. Bunun doğruluğu kanıtlanırsa, türler arası iletişimin kurulabileceği bir gelecekten söz ediyor.