Robota Vicdan Yüklenir mi, Yoksa Sadece İyi Taklit mi Eder?

Bir robota vicdan kodlamak fikri, ilk bakışta bir bilim kurgu sahnesi gibi durur: metalik bir beden, loş bir laboratuvar, ekranda yanıp sönen satırlar ve sonunda makinenin içinden yükselen o büyük cümle: Ben ne yaptım? Fakat mesele romantik bir sahneden çok daha serttir. Çünkü vicdan dediğimiz şey, yalnızca doğru ile yanlışı ayıran bir alarm sistemi değildir; pişmanlık, utanç, empati, sorumluluk ve kendi karanlığıyla yüzleşme cesaretinin düğümlendiği içsel bir mahkemedir.

Makine ahlakı, yapay zekânın hangi durumlarda nasıl davranması gerektiğini araştırır. Otonom araç kaza anında kimi korumalı? Bakım robotu hastanın isteğiyle doktorun emri çatıştığında ne yapmalı? Bir askeri robot hedefi vururken yalnızca komut mu dinlemeli, yoksa emre itaatsizlik edebilecek ahlaki bir fren mi taşımalı? Bu sorular artık uzak galaksilerin değil, yazılım güncellemelerinin sorularıdır.

Neredeyse İnsan: Yapay Zekânın Yüzünde Neden Eski Bir Kâbus Görüyoruz?

Bir yüz düşünün: cildi pürüzsüz, bakışı sıcak, sesi neredeyse tanıdık. Size adınızla hitap ediyor, şaka yapıyor, hatta susmanız gerektiğini bile zarifçe anlıyor. Ama bir şey eksik. Gülümsemesi yarım saniye fazla sürüyor. Göz kırpması matematiksel. Sesindeki duygu, sanki birinin duyguyu tarif eden ansiklopedi maddesini ezberlemesi gibi. İşte o anda içimizde küçük, ilkel bir alarm çalıyor: Bu şey insan gibi, ama insan değil.

Tekinsiz vadi dediğimiz fenomen tam da burada başlar. Bir nesne insana hiç benzemiyorsa sorun yoktur; oyuncak ayı, çizgi film karakteri, basit robot sevimli gelir. İnsan benzeyişi arttıkça yakınlık da artar. Fakat benzerlik belirli bir eşiği geçtiğinde, kusursuza yaklaşan ama tam tutmayan o yüz bizi ürpertir. Vadinin dibine düşeriz. Çünkü beynimiz mükemmel bir heykeli değil, bozulmuş bir vaadi görür.

Şamanlık nedir, ne değildir? (1)

Şamanlık gündelik dünya ile Gölge dünya arasında gezginlik tir. Bir şaman bu faaliyeti sorunları çözmek, şifa getirmek için kullanır. Bu konuda Eliade başta olmak üzere çok sayıda ciddi araştırmacı emek vermiş ve iki-üçbin yıllık verileri toplamayı başarıp bize onları ve faaliyetlerini tanıtmışlardır. Her zaman belirttiğim gibi Şamanizm diye bir kavram, din ya da yönetim şekli yoktur çünkü şamanlık kişisel bir yetenek ya da hastalık, daha doğrusu acayipliktir.Bunu anlamak önemli. Şamanlık konusunda bu sayfalarda, özellikle anadolu şamanlığı ve urban şaman kategorilerinde çok sayıda açıklayıcı değerli alıntılar ve kendi deneyimlerimi ve eğitim çalışmalarımı içeren paylaşım bulunmaktadır. kısa bir örnek için tıklayınız …

Bu tanımlardan anlaşılacağı üzere herkes şaman olamaz! O hal bir anomalidir. Her insanın kendine has yazılımları vardır ve yaşam içinde bunların dışına çıkmak da pek olası değildir. O halde yazılımı uygun olan ya da kaza ile şaman niteliği edinmiş olanların bizlere sunduğu aracılığı/elçiliği iyi değerlendirmeliyiz. Bu konuya ileride değinmeyi umuyorum.

Kurgulardan seçtiklerim

The Professor and the Madman (Deli ve Dahi)

2019 İrlanda yapımı dram/biyografi sınıfındaki bu filmin baş rolleri yıldız parlıyor! Yönetmen koltuğunda Farhad Safinia’nın oturduğu biyografik yapımın başrolleri Mel Gibson ve Sean Penn.

Oxford İngilizce Sözlüğü’nün yaradılışının gerçek hikayesini konu ediyor. Professor James Murray, gerçekleştirmek istediği proje için gecesini gündüzüne katarak çalışmaktadır. Onun amacı, Oxford İngilizce Sözlüğü’nün  ilk baskısını hayata geçirmektir. Çalışmalarını sürdürdüğü sırada Murray’in eline akıl hastanesinden büyük bir çalışma gelir. Tehlikeli hastaların konulduğu bir akıl hastanesinde yatmakta olan Dr. W.C. Minor, profesöre 10,000 kelimelik bir çalışma gönderir. Minor’un gönderdiği bu liste, ikilinin yollarının kesişmesine neden olur. Filmde bir aşk hikayesi de var ve paranoyanın sanırım iyi bir örneği de sergilenmiş. Olay binsekizyüzlü yılların sonunda geçiyor. İzlenmeye değer olduğunu rahatça söyleyebilirim. (sözlük deyip geçmemek lazım. Hele sözlüğe geçirilen, üzerinde güneş batmayan büyük Britanya’nın lisanı olunca siz düşünün artık)

Yapay zeka endişesi ve bir Şiirimsi

İnsanlar atom bombası yaparken ya da atmosfer de delikler açıp küresel ısınmaya yol açarak dünyanın sonunu getirebileceklerini hiç düşünmeden birbiri ardına teknolojik devrim yaparak, bunların hepsini büyük bir başarı elde etmiş olmanın iştahı ile yapmışken, şimdi YAPAY ZEKA konusunda neden bu kadar titizleniyor? Neden gün geçmiyor ki bu ve benzeri makalelere rastlıyoruz?
İnsanlar mı eskiye oranla daha akıllandı?
Yoksa
Bu endişede bilimkurguların öngörülerinin mi etkisi var?
Ya da belki şundandır; Dünya batarsa batsın ama İNSAN hakimiyeti sürerken batsın, yapay zeka hakimiyeti ile değil?
Belki de cevap sadece iletişim çağına girmiş olmamızdır? Daha önce yapılanları da tehlikeli bulanlar oluyordu belki ama onların endişeleri bilim camiasını aşıp bizim gibi sıradan halka ulaşamıyordu.