Bir arkadaşınız mesajınıza sadece “Tamam.” diye yanıt verdiğinde zihniniz çoğu zaman durup beklemez. Noktanın soğukluğunu, kelimenin kısalığını, belki önceki konuşmadaki küçük bir duraksamayı birleştirir ve görünmeyen hikâyeyi yazmaya başlar: “Bana kızdı galiba.” Oysa arkadaşınız toplantıya geç kalmış, tek eliyle asansör düğmesine basarken cevap vermiş olabilir. Beyin, eksik veriyi boş bırakmayı sevmez; boşlukları hızla anlamla doldurur. Bu eğilim, hayatta kalmayı kolaylaştıran etkileyici bir bilişsel yetenektir. Fakat aynı yetenek, yanlış anlamaların ve inatçı kanaatlerin gizli fabrikası da olabilir.
Boşlukları kapatan zihin
Algı, dünyayı olduğu gibi kaydeden bir kamera değildir. Daha çok, sınırlı veriden en olası sahneyi kurmaya çalışan hızlı bir tahmin makinesidir. Gestalt psikolojisinin “tamamlama” ilkesi bunu güzelce gösterir: Kesik çizgilerden oluşan bir şekli çoğu zaman tam bir daire gibi görürüz. Çünkü zihin, parçalı işaretler yerine düzenli bütünleri tercih eder. Kalabalıkta yarım duyduğumuz bir cümleyi tamamlamamız, bulanık bir gölgede yüz seçmemiz ya da bir filmin birkaç ipucundan sonunu tahmin etmemiz aynı mekanizmanın farklı yüzleridir.
