Satranç motoru için dünya acımasızca berraktır: Her konumun sayısal bir değeri, her hamlenin ölçülebilir bir bedeli vardır. İnsan içinse tahta yalnızca altmış dört kareden oluşmaz. Geçmiş yenilgiler, özgüven, süre baskısı, rakibin yüz ifadesi ve henüz gerçekleşmemiş felaketlerin hayali de oyuna katılır. Bu nedenle motorun ikinci tercih olarak gördüğü bir hamle, insan karşısında bazen birinci sınıf psikolojik silaha dönüşebilir. Nesnel olarak birkaç onda piyon kaybedersiniz; fakat rakibinizin zihninde bütün orduyu dağıtırsınız.
Motor gerçeği ile insan gerçeği
Bir motor, rakibin korkmasını beklemez. Karmaşık bir fedayı soğukkanlılıkla hesaplar, savunmanın tek yolunu bulur ve romantik saldırınızı bir muhasebeci ciddiyetiyle söndürür. İnsan ise önünde yirmi makul seçenek bulunduğunda her birini aynı berraklıkla değerlendiremez. Özellikle yalnızca bir savunma hamlesinin işe yaradığı konumlarda teorik üstünlük ile pratik üstünlük birbirinden ayrılır. Motor değerlendirmesi “+0,4” diyebilir; ama savunması zor olan taraf kendisini uçurumun kenarında hissedebilir.
