Kuantum silgisi deneyi, fiziğin masasına bırakılmış bir dedektif romanı gibidir: Ortada bir parçacık vardır, iki yarık vardır, bir iz vardır ve sonra biri gelir, izi siler. Daha da tuhafı, bu silme işlemi sanki parçacığın geçmişte nasıl davrandığını değiştirmiş gibi görünür. Başlık atmaya çok müsaittir: Gelecekteki ölçüm geçmişi değiştirdi! Fakat bilimde iyi başlık, iyi açıklamanın yerine geçmez. Bu deneyin asıl büyüsü, geçmişin sihirli biçimde yeniden yazılmasında değil; ölçüm, bilgi ve gerçeklik arasındaki ilişkinin ne kadar ince ayarlı olduğunda yatar.
Çift Yarık: Kuantumun Sahneye İlk Çıkışı
Başlangıç noktamız klasik çift yarık deneyidir. Bir fotonu, yani ışığın kuantum paketini, iki yarıklı bir engelden geçirirsiniz. Eğer hangi yarıktan geçtiğini bilmiyorsanız, foton ekranda dalga gibi davranır ve girişim deseni oluşturur. Yani sanki iki yarıktan birden geçmiş ve kendisiyle karşılaşmıştır. Ama hangi yarıktan geçtiğini ölçerseniz, bu dalga davranışı kaybolur; foton parçacık gibi davranır. Burada temel kural şudur: Yol bilgisi varsa girişim yoktur; yol bilgisi yoksa girişim vardır.
