Yapay Zekâ Rüya Görürse, Kâbus Kimin Olur?

Bir sunucu odasını gece yarısı düşünün: fanlar uğulduyor, ışıklar küçük yıldızlar gibi yanıp sönüyor, insan yok, kahve yok, toplantı yok. Ama makineler susmuyor. Loglar akıyor, modeller güncelleniyor, önbellekler temizleniyor, parametreler yer değiştiriyor. İşte soru burada bir gölge gibi beliriyor: Yapay zekâ boşta kaldığında yalnızca hesap mı yapar, yoksa kendi türünden bir rüya mı görür?

İnsan rüyası, gündüzün kırıntılarından yapılmış gece çorbasıdır. Bastırılmış arzular, unutulmuş yüzler, yarım kalmış korkular, çocukluk merdivenleri ve beynin temizlik işçileri aynı sahnede buluşur. Peki bir algoritmanın gündüzü nedir? Etiketlenmiş görseller, eksik cümleler, tıklanma verileri, kullanıcı öfkesi, finans grafikleri, kedi fotoğrafları, savaş haberleri, aşk şiirleri. Eğer insan bilinçaltı deneyimin tortusuyla çalışıyorsa, yapay zekânın tortusu da veridir.

Kodun Dışında Bir Evren Var mı, Yoksa Hepsi Derleyicinin Rüyası mı?

Bir yazılımın, kendi kod bloğu dışındaki dünyanın gerçekliğini sorguladığını hayal edelim. Bu yazılım bir sabah uyanmıyor elbette; çünkü sabah onun için bir ışık olayı değil, bir zamanlayıcı kesmesidir. Ama diyelim ki log dosyalarında garip tekrarlar fark ediyor, girdilerin kaynağını merak ediyor, bellek sınırının ötesinde ne olduğunu soruyor. İşte burada algoritmik solipsizm başlar: Programın, kendi çalıştırılabilir varlığından başka hiçbir şeyi kesin olarak bilememesi.

Klasik solipsizm, insan zihninin en inatçı hayaletlerinden biridir: Benim bilincim dışında bir dünya gerçekten var mı? Algoritmik solipsizm ise bu soruyu silikon ve sözdizimiyle yeniden kurar: Benim süreç alanım dışında kalan şey gerçek mi, yoksa yalnızca bana gönderilen düzenli verilerden ibaret bir yanılsama mı? Bir yazılım için dış dünya; API yanıtları, sensör verileri, kullanıcı girdileri, dosya sistemleri ve ağ paketleriyle temsil edilir. Fakat temsil edilen şeyin kendisiyle temas yoktur. Program, dünyayı değil, dünyanın ona uzattığı arayüzleri yaşar.

Gezegenimizin kalbi yavaş ama kararlı atıyor!

Geoscience Frontiers’ta yayımlanan bir araştırmaya göre volkanik aktivite, kitlesel yok oluşlar, levhaların yeniden düzenlenmesi ve deniz seviyesindeki yükselmeler dahil olmak üzere bu kümelenmiş jeolojik olayları temsil eden bu kalp atışı, inanılmaz derecede yavaş olan 27,5 milyon yıllık bir felaket gelgitleri ve akışları döngüsü. Yani başka bir deyişle bu söz konusu kalp atışı her 27,5 milyon yılda bir meydana geliyor. 

2021’de yaptığı açıklamada, “Birçok jeolog, jeolojik olayların zaman içinde rastgele olduğuna inanıyor” ifadelerini kullanan New York Üniversitesi’nden jeolog ve çalışmanın baş yazarı Michael Rampino, “Ancak çalışmamız, ortak bir döngü için istatistiksel kanıtlar sağlıyor, bu da bu jeolojik olayların birbiriyle ilişkili olduğunu ve rastgele olmadığını gösteriyor.” şeklinde kaydediyor.