Bir öğrenci “Işık nedir?” diye sorduğunda öğretmen hemen tanımı söyleyebilir: elektromanyetik dalga, foton akışı, enerji taşıyıcısı… Bilgi doğrudur; fakat zihinsel serüven daha başlamadan bitmiştir. Sokratik öğretmen ise cevabı cebinde tutar ve başka bir soru sorar: “Işık yalnızca dalgaysa, tek tek parçacıklar gibi davranmasını nasıl açıklarsın?” Öğrenci cevap vermeye çalışırken kendi düşüncesinin duvarına çarpar. İşte öğrenmenin en verimli anlarından biri budur: İnsan, bildiğini sandığı şeyin aslında eksik olduğunu fark eder.
Sokratik diyalog, bilgi vermeyi reddetmek değildir. Bilgiyi, zihnin içine hazır eşya gibi yerleştirmek yerine öğrencinin onu yeniden kurmasını sağlamaktır. Bu yöntemde öğretmen cevap makinesi değil, düşünsel koreograftır. Sorularıyla öğrenciyi yürütür, durdurur, geri çevirir ve bazen nazikçe bir çıkmaza sokar. Amaç öğrenciyi küçük düşürmek değil, varsayımlarını görünür kılmaktır. Çünkü çoğu yanlış cevap bilgisizlikten değil, fark edilmemiş kabullerden doğar.
