Evren Bir Statik Site Olsaydı: Kader, Derleme ve Önceden Yazılmış Sayfalar

Bir statik site üreticisi ilk bakışta mütevazı bir araçtır: Markdown dosyalarını, şablonları ve görselleri alır; ardından bunları ziyaretçiye hazır HTML sayfalarına dönüştürür. Jekyll, Hugo ya da Eleventy gibi araçlar, web sitesini kullanıcı geldiği anda icat etmez. Site çoktan derlenmiştir. Ziyaretçi yalnızca önceden kurulmuş bir dünyada dolaşır. İşte bu teknik ayrıntı, ontolojinin en eski sorularından birine beklenmedik bir pencere açar: Gerçeklik de bizim karşılaşmamızdan önce, bütün ayrıntılarıyla “derlenmiş” olabilir mi?

Deterministik evren modelinde her olay, önceki koşulların zorunlu sonucudur. Başlangıçtaki madde dağılımı, fizik yasaları ve zamanın akışı verildiğinde, sonraki her an teorik olarak hesaplanabilir olur. Bu görüşte gelecek, henüz bizim deneyimimize sunulmamış olsa da nedensel zincirin içinde zaten içerilmiştir. Statik bir sitedeki “hakkımızda” sayfası da ziyaretçi o bağlantıya tıklamadan önce vardır. Tıklama, sayfayı yaratmaz; yalnızca ona erişim sağlar.