Etiket: doğrulama

Bir zamanlar “Gözlerimle gördüm” sözü, tartışmayı bitiren güçlü bir kanıttı. Bugün ise tartışma tam da orada başlıyor. Bir devlet başkanı hiç söylemediği sözleri söyleyebilir, ölmüş bir sanatçı yeni bir şarkı seslendirebilir, tanıdığımız biri ekrandan bize bakıp hiç yapmadığı bir şeyi itiraf edebilir. Derin sahte teknolojileri görüntüyü yalnızca değiştirmiyor; görmenin bilgi üretme ayrıcalığını da sarsıyor. Böyle bir çağda Antik Yunan’ın kuşkucuları, dijital enkazın altından şaşırtıcı ölçüde güncel bir soruyla çıkıyor: Bir şeye inanmak için ne kadar acele ediyoruz?

Kuşku, inkâr etmek değildir

Radikal kuşkuculuk çoğu zaman “Hiçbir şey gerçek değildir” diyen karamsar bir tavır sanılır. Oysa Pyrrhoncu kuşkuculuk, hakikati yok etmekten çok yargıyı disipline etmeyi amaçlar. Sextus Empiricus’un aktardığı biçimiyle kuşkucu, çatışan iddialar karşısında epoché uygular; yani hükmünü askıya alır. Bu, düşünsel bir el freni değil, zihinsel bir emniyet kemeridir. Kuşkucu “Bu video sahtedir” demek için de “Bu video gerçektir” demek kadar kanıt gerektiğini bilir. Dolayısıyla kuşku, otomatik reddediş değil, kanaatin kanıttan daha hızlı koşmasını engelleme sanatıdır.