Bir elektronun nerede olduğunu sormak, klasik dünyada masum bir meraktır; kuantum dünyasında ise neredeyse polisiye bir sorgudur. Çünkü elektron, biz ona bakmadan önce tek bir yerde duruyor gibi davranmaz. Dalga fonksiyonu dediğimiz matematiksel tarif, onun olası konumlarını, enerjilerini ve kaderlerini aynı anda taşır. Sonra bir ölçüm yaparız: cihaz tık der, ekranda nokta belirir, dedektör sinyal verir. İşte o anda soru şudur: Evren sadece bir sonucu mu seçti, yoksa bütün sonuçlar kendi yollarına mı ayrıldı?
Kuantum uyumsuzluğu, yani decoherence, bu sorunun en soğukkanlı kahramanıdır. Popüler anlatılarda gözlem bazen insan bilinciyle karıştırılır; sanki evren, biz ona bakınca utangaç bir oyuncu gibi rolünü seçer. Oysa fizik daha az romantik ama çok daha şaşırtıcıdır. Gözlem dediğimiz şey çoğu zaman bilinçli bir bakış değil, sistemin çevreyle etkileşime girmesidir. Bir parçacık ölçüm cihazına, hava moleküllerine, ışığa, masaya, hatta evrenin geri kalanına karıştığında olasılıklar arasındaki kuantum uyum hızla kaybolur. Yani dallanma, insan gözünün değil, etkileşimin imzasıdır.
