Zihin Duvarın İçinden Geçtiğinde: Deha Anlarının Kuantum Sırrı

Kuantum tünelleme, klasik aklın kaşlarını çatmasına neden olan o zarif skandallardan biridir: Bir parçacığın, enerjisi yetmediği halde bir engelin öte tarafında belirmesi. Sanki doğa, Newtoncu disiplinin kapısına küçük bir not bırakır: Her şey kas gücüyle aşılmaz. Bazı geçişler, duvarı yıkmadan olur. İşte zihinsel atılımlar da biraz böyledir. Günlerce çözemediğimiz bir problem, sabah duşta, otobüste camdan bakarken ya da tam uykuya dalarken birden açılır. Mantık merdiveninden çıkamadığımız yere, bilinçdışı bir tünelden geçerek varırız.

Engel, Enerji ve İmkânsızlık Hissi

Bir problemi düşünürken çoğu zaman onu bir duvar gibi yaşarız. Matematik denklemi, romanın kilit sahnesi, ilişki krizinin görünmeyen düğümü, kariyer kararının sisli kavşağı… Zihnimiz tekrar tekrar aynı yüzeye çarpar. Daha fazla çaba, daha fazla not, daha fazla kahve. Fakat bazen enerji artırmak çözüm değildir; çünkü engel yanlış yerde sanılıyordur. Tünelleme metaforu burada parlamaya başlar: Bilinçli zihin engelin yüksekliğini ölçerken, bilinçdışı zihin engelin doğasını yeniden hesaplar.

Dahilerin Özellikleri

dahi-cocukDâhi kişiler, bakış açımızı değiştirmekle kalmaz, dünyayı kendisiyle aynı perspektiften görmemizi sağlar. Dâhiler, muhteşem bir kavrayış, sezgi, ilham, düşünce ya da inanç yoluyla, her şeyi farklı bir perspektiften görür ya da algılarlar. Onların yeni perspektifi, karşı konulmazlığı zamanla ortaya çıkaran öyle farklı görüş açısı sağlar ki, bir daha hiçbir şeyi eskisi gibi göremeyiz. Onların görüş açısı, bizimkinden çok daha geniş bir alanı kapsar. Bu olağanüstü başarının sırrı, dâhilerin ayrıntılar arasında bağlantılar kurup, sığ bakış açısıyla görülemeyecek derin ilişkileri keşfedebilmelerinde yatar. Dehâ tarihinin,Shakespeare tarafından saptanan genel bir eğilimi vardır: Devrimci bir dâhi olabilmek için, belki biraz da deli olmanız gerekebilir.

Sonsuzluğun Sonu -Asimov

“Her şeyden evvel, bir Teknisyen soğukkanlı olmalıdır.Yapacağı Gerçeklik Değişikliği elli milyar insanın hayatını etkileyebilir. Bunun bir milyon, belki de daha fazlasının hayatları ise öylesine etkilenir ki, hemen hemen yeni bireyler haline gelirler. Bu şartlar altında, duygusal bir davranış hoş görülemez” demişti eğitmen Yarrow.

*

“Dertli bir meslek için uygun olmadığını söylüyorsun” demişti ulu Twissell  “Zaman için! Eğer kendini Sonsuzluğa vakfetmişsen, ki ben öyle olduğuna inanıyorum, senin için fark etmeyecektir. Artık aptallar seni dışlayacak ve sürgündeymişsin gibi gelecek. Alışacaksın. Sana ihtiyacım var”

*

“Zaman’da Ölümlülere öğretmeye çalıştıkları tarih her Gerçeklik Değiştirmesiyle değişir. Bunu fark edemezler. Her Gerçeklik’te onlara göre tek tarih kendi tarihleridir. İlkel tarihte farklı olan bu işte. Güzelliği de orada. Ona müdahale edemeyiz, nasılsa öyledir.”

Yaratıcılık Dehası

Elizabeth Gilbert, sanatçılara ve dehalara imkansız özellikler atfetmemiz üzerine konuşup, radikal bir fikri savunuyor: Nadir bulunan bu insanların “dahi” demek yerine, “dehanın” onlara geldiğini söylemek gerekir. Önce konuşmayı dinleyelim, evet bu sabrı gösterelim çünkü bu hoş kadın, duygularını manalandırırken kendi “yazar” dehasını alabildiğine zarif biçimde ortaya koymuş:

http://www.ted.com/talks/lang/tur/elizabeth_gilbert_on_genius.html

Eğer sabredip de sonuna dek dinediyseniz, hep sözünü ettiğim “Yeni Dünya”nın geldiğini de anlamış olmalısınız. Bu beni ziyadesiyle mutlu ediyor,hani derler ya ölsem de gam yemem artık.