Neredeyse İnsan: Yapay Zekânın Yüzünde Neden Eski Bir Kâbus Görüyoruz?

Bir yüz düşünün: cildi pürüzsüz, bakışı sıcak, sesi neredeyse tanıdık. Size adınızla hitap ediyor, şaka yapıyor, hatta susmanız gerektiğini bile zarifçe anlıyor. Ama bir şey eksik. Gülümsemesi yarım saniye fazla sürüyor. Göz kırpması matematiksel. Sesindeki duygu, sanki birinin duyguyu tarif eden ansiklopedi maddesini ezberlemesi gibi. İşte o anda içimizde küçük, ilkel bir alarm çalıyor: Bu şey insan gibi, ama insan değil.

Tekinsiz vadi dediğimiz fenomen tam da burada başlar. Bir nesne insana hiç benzemiyorsa sorun yoktur; oyuncak ayı, çizgi film karakteri, basit robot sevimli gelir. İnsan benzeyişi arttıkça yakınlık da artar. Fakat benzerlik belirli bir eşiği geçtiğinde, kusursuza yaklaşan ama tam tutmayan o yüz bizi ürpertir. Vadinin dibine düşeriz. Çünkü beynimiz mükemmel bir heykeli değil, bozulmuş bir vaadi görür.

Güzellik Bir Tuzak mı? Altın Oranın Biyolojik Sırrı

Bir çiçeğe bakıp güzel dediğimizde, gerçekten sanat mı konuşur içimizde, yoksa milyonlarca yıllık bir hayatta kalma yazılımı mı? Altın oran denilen o meşhur 1,618 sayısı, uzun zamandır mimariden resme, heykelden tasarıma kadar güzelliğin gizli şifresi gibi anlatılır. Sanki evren, cebinde küçük bir cetvelle dolaşıp her şeyi bu orana göre ölçmüş gibidir. Fakat mesele bundan daha kışkırtıcıdır: Belki de gözümüze güzel gelen şeyler, doğanın estetik kaprisi değil, biyolojik zorunluluğun zarif yan etkileridir.

Güzel Olan, Önce İşe Yaramış Olabilir

Doğada altın oranı çağrıştıran düzenler sıkça karşımıza çıkar: ayçiçeğinin tohum dizilişi, çam kozalağı pulları, deniz kabuklarının spiralleri, bazı yaprakların gövde çevresindeki yerleşimi. Bunlar romantik bir ressamın fırça darbeleri değildir; ışığı daha iyi yakalamak, alanı verimli kullanmak, büyürken malzemeden tasarruf etmek, rüzgâra dayanmak veya çoğalma şansını artırmak gibi pratik sorunlara verilmiş matematiksel cevaplardır.

Bug’lar Ölmez, Toplumu Mutasyona Uğratır: Yazılım Hatalarının Gizli Sosyolojisi

Yazılım dünyasında bug genellikle bir kusur, bir arıza, sistemin düzgün yürüyüşüne çomak sokan küçük bir sabotajcı gibi görülür. Oysa biraz daha yakından bakınca bug, yalnızca kodun içinde saklanan teknik bir pürüz değildir; topluluğun davranışlarını, iletişim biçimlerini, değerlerini ve hatta hiyerarşilerini dönüştüren sosyolojik bir olaydır. Bir ekosistemdeki mutasyon nasıl canlıları seçilim baskısıyla yeniden biçimlendiriyorsa, yazılım hataları da geliştirici topluluklarını yeniden örgütler.

Her bug, sisteme sorulmuş beklenmedik bir sorudur: Gerçekten ne biliyoruz? Testlerimiz neyi görmedi? Kullanıcılarımız sistemi nasıl büküyor? Dokümantasyon nerede susuyor? Bu sorular, kod tabanından çok daha geniş bir alana yayılır. Takımın refleksleri, liderlik modeli, hata kabul kültürü, iletişim kanalları ve teknik borçla kurduğu ilişki bir anda görünür hale gelir. Bug, yazılımın röntgen cihazıdır; kemiklerdeki çatlağı değil, organizmanın nasıl ayakta durduğunu gösterir.

Örtük ve Belirtik arasında

Fiziksel ya da moral fark etmez kurallar ve kanunları ve onların ait olduğu sistemleri, olayların kontrolümüzde olduğu hissini bize verdikleri için seviyor ve destekliyoruz. Pek de yanlış sayılmaz zaten.
Fakat beni güldüren bu değil.

Beni güldüren, tüm gücümüzü o sistem ve içeriklerini sabitlemek için kullanıyor oluşumuz. Bunu yaptığını bilmeyen çok büyük nüfusa gülmüyorum tabi, bile bile lades olanlara -örneğin benim gibi- gülüyorum. Çok abzürd

*

Efsaneler, bir ip üzerindeki düğmelere benzerler; her biri bir sonrakine bağlanır.
Hawaii’den
Her bir düzey öncekine göre örtük ama ardından gelene göre belirtiktir.
Evrim önceleri saklı olanı görünür kılan bir dizidir.

Devamını oku “Örtük ve Belirtik arasında” →

Mutantlar ve Evrilme çabaları

Homo Neanderthalensis’e göre mutant kuzeni Homo Sapiens, bir çeşit sapkınlıktı. Beraberce barış içinde yaşadılarsa bile bu durum uzun sürmedi. Araştırmalar istisnasız olarak gösteriyor ki; bölgeye yeni bir mutant insan türü geldiğinde daha az evrimleşmiş akrabaları yok olmuştur.” -Profesör Charles Xavier
Mutantlar ve evrilme çabaları hakkında:
Bir çok başarısız görünen denemenin – bütüne bakabilseydik- başarıyı getirdiğini, bunların her birinin başarının bir unsuru olduğunu görebilirdik. İnsan olarak ömrümüz kısa olduğu için olayı gezegensel ya da evrensel olarak değerlendirme imkanımız olmuyor. Her nasıl bir deney türü olacaksak bile bu devasa bütüne başarılı hizmetin sebebi her birine özgür irade verilmiş olmasıdır! Özgür iradenin olmadığı yerde değişimden ve evrilmeden bahis edilemez zaten, isterseniz orayı cennet yapın ve ilan edin, ölüdür, yaşamıyordur evrim açısından. Esasında her bir özgür iradeli varlığın bir evren, bir deneme evreni olduğunu söylemekle pek de yanılmış olmayız. Paralel evrenleri (aslında paralel gerçeklikler demek gerekiyor belki)uzayda arayanların kulağı çınlasın. Her bir evren de kurduğu yapıyı/gerçekliği sever ona tapınır ve onun bozulmaması için tüm gücünü ölümüne ortaya koyar. Her bir paralel evrenin (özgür iradeli varlığın) istemediği bu değişimi, evrimi, gelişimi sağlayacak şey nedir öyleyse? Bunun bulabildiğim cevabı KAZA/Şans dır diyorum, ya da daha komplike haliyle KAOS. Düşünsel hayatımda bana kişisel olarak çağ atlatan da bu olmuştur; düzen ve Kaosu inceleyip ne olduklarına dair bir karara varmış olmak!   Tabi bunları bir bilimkurgu yazarı ve bir düşünür olarak söylüyorum, bilimsel bir iddiam yok ve kendimi hiç bir prensibe bağlı hissetmiyorum.
Annem bir önceki kitabımı yazarken çektiğim sıkıntı ve acıları görerek bana şöyle demişti; “Aman kızım anlaşılmayan şeyler yazma!” Aslında eleştirmeyi seven annemin bu sözü eleştiri değildi, bana acıyordu! Tamamen saf biçimde edilmiş bir rica ve dilekti bu. Çektiğim acının boşa gitmesi, gidecek olması üzüyordu onu. Ve ben ona hiç bir varlığın hiç bir düşüncesi, edimi ve sıkıntısının boşa gitmediği yapıyı tarif edemiyorum, daha o kadar ustalaşamadım.
Günaydın ve Aloha frekanslar