Kurşunsuz Savaşın Kanı: Siber Cephede İnsan Hakları Kime Emanet?

Bir savaş düşünün: Gökyüzünde uçak yok, sokakta tank yok, haber bültenlerinde dumanı tüten binalar yok. Ama bir sabah hastanelerin sistemleri kilitleniyor, elektrik şebekesi çöküyor, bankadaki paranız bir sayı hatasına dönüşüyor, kimlik bilgileriniz karanlık forumlarda açık artırmaya çıkıyor. Kurşun sıkılmadı diye buna savaş demeyecek miyiz? Daha da önemlisi: Bedenimize dokunmayan bir saldırı, insan haklarımızı ihlal etmemiş mi sayılacak?

Siber savaşların etik sorusu tam da burada başlar. Modern insan artık yalnızca etten, kemikten ve nüfus cüzdanından ibaret değildir; veriyle örülmüş ikinci bir bedene sahiptir. Sağlık kayıtlarımız, konum geçmişimiz, yazışmalarımız, finansal hareketlerimiz ve hatta dikkatimizin ritmi, dijital varlığımızın organlarıdır. Bir devlet ya da örgüt bu dijital bedene saldırdığında, yalnızca bilgisayarlara değil, insanın güvenlik, mahremiyet, yaşam ve onur hakkına temas eder.

Antipsikiyatri

Psikiyatri, tıbbi uygulama olarak giderek yerleşip kurumsallaştıkça, kaçınılmaz şekilde, psikiyatrların ellerindeki güçten ve etiketlerinden hoşlanmayan hasımları da olmuştur. Birtakım “akıl” hastalıklarına uygulanan belirli tedavilere (ilaçlar, elektroşok ve cerrahi) şiddetle karşı çıkan çeşitli sanatçılar, yazarlar ve hasta grupları fikirlerini açıklamaktadır. Nazi Almanya’sı ve Sovye Rusya’da psikiyatrinin nasıl baskıcı bir siyasal güç olarak kullanıldığını gösteren önemli vakalar vardır. Görünen odur ki, kimi durumlarda psikiyatrlar devletin baskıcı eli olarak kullanılmışlardır.

Psikiyatriyi eleştirenler üç şeyi sorgular: deliliğin tıbbileştirilmesi, zihinsel hastalığın varlığı ve psikiyatrların birtakım bireylere zorla tanı koyup onları tedavi etme gücü.