Singleton Patron, Observer Komşu: Yazılım Desenleriyle Toplumun Gizli Tiyatrosu

Yazılım tasarım desenleri ilk bakışta soğuk bir mühendislik sözlüğü gibi görünür: Singleton, Observer, Factory, Adapter… Oysa biraz yaklaşınca bu desenlerin sadece kodu değil, toplumu da tarif ettiğini fark ederiz. Çünkü insan kalabalıkları da tıpkı büyük yazılım sistemleri gibi karmaşıktır; tekrar eden problemler üretir, bu problemlere pratik çözümler bulur ve sonra bu çözümleri gelenek, rol, unvan ya da karakter diye paketler. Mahalledeki her şeyi bilen teyze ile bir olay olduğunda anında haberdar olan Observer deseni arasında sandığımızdan az mesafe vardır.

Design pattern dediğimiz şey, aynı türden problemlere defalarca verilmiş sınanmış cevaptır. Kod dünyasında bu, geliştiricinin her seferinde sıfırdan kahramanlık yapmasını engeller. Toplumda da roller benzer bir iş görür. Öğretmen, arabulucu, asi genç, bilge ihtiyar, düzen koruyucu, girişimci, günah keçisi… Bunların her biri sosyal sistemin tekrar eden gerilimlerine verilmiş kalıplaşmış çözümlerdir. Klişe olmaları onları değersiz yapmaz; tam tersine, klişe dediğimiz şey çoğu zaman kültürel hafızanın önbelleğidir.

Su Elçileri

Önceki gün uzun boylu gayet sıhhatli bir ağaçla birleşmeyi (merge) denedim. Ağaç oldum yani! Her yerimden süt rengi diyebileceğim çok ince lifler çıkıyordu, çok uzundular öyle ki uçlarını göremez oluyordum gökyüzüne uzananların. Sayısını bilemeyeceğim kadar çok telcikler adeta suyun içinde yüzüyormuşçasına ahenklilerdi. Sonra bunların ne işe yaradığını merak ettim, inanılmaz bir susuzluk duyuyordum ve anladım ki o milyonlarca lifle su arıyordum. Bu tuhafıma gitti çünkü ortalık gayet ıslak gibiydi ve görünüşümde bi kuruma filan yoktu. Sonra susuzluk duygusu öyle güçlendi ki birden durumu anladım! Ben bir su elçisiydim! Evet evet aynen böyle ifade edebilirim durumu.
Ağaçlıktan kendime döndükten sonra durumu daha iyi yorumlayabildiğimi sanıyorum. Onlar suyu yani yaşamı şimdi ve buraya alıp getiren elçiler. 🙂 Merak edenler denesin görsün (özellikle devlet yönetimindeki insanların bunu denemelerini arzu ederim)

Kurguların müziği

Ocak 2006.Günlükten

Film olsun roman olsun, bütün kurguların bi müziği var gibi geldi bana.

Örneğin dün öylesine “kaçak” filmini izlemiştim (briçten gözüm çok yoruldu diye!)

Sonra gece uyumadan önce film bir beste gibi gözümün önüne geldi.

Film önce karanlık güçlerin komplosu ile başlıyor. Sonra sırasıyla; yanlış adalet, tesadüf (kaza), körü körüne inat/mantık (komiser), aldanış (doktor), bi kez daha kaza (ölü polis), masumiyetin gücü (Kimble), aklı selimlik/yanlıştan dönme kabiliyeti (komiser) ve doğrunun galibiyeti.

Bu sıralama gözümün önünden notalar şeklinde geçiyordu.

Duygulara birer nota atamak durumunda kalsak nasıl olurdu acaba?