Bir zamanlar gözetim denince akla yüksek bir kule, karanlık camlar ve içeride olup biteni izleyen görünmez bir gardiyan gelirdi. Bentham’ın Panoptikon’u buydu: Mahkûm, izlenip izlenmediğini bilmediği için her an izleniyormuş gibi davranırdı. Foucault bu modeli modern toplumun ruhuna yerleştirdi: okulda, fabrikada, hastanede, kışlada… Disiplin, sopadan çok bakışla çalışıyordu. Fakat bugün kulenin mimarisi değişti. Gardiyan artık tepede değil; yan masada, aile grubunda, takipçi listesinde, eski sınıf arkadaşında, iş arkadaşının ekran görüntüsü alma refleksinde saklanıyor.
Bu yeni düzende otorite tek bir merkezden konuşmuyor. Aksine, merkez parçalanıp milyonlarca küçük göze dönüşüyor. Sosyal ağlarda herkes biraz mahkûm, biraz gardiyan, biraz da mahkeme heyeti. Bir cümle yazmadan önce zihnimizde küçük bir kurul toplanıyor: Bunu patron görür mü? Eski sevgili yanlış anlar mı? Akrabalar aile meclisine taşır mı? Politik olarak saldırıya uğrar mıyım? Mizahım bağlamından koparılır mı? Bu kurul bazen devletten, yasadan, sansür kurulundan daha hızlı ve daha acımasız çalışıyor.
