Suşi Artık Japon mu? Metropol Sofralarında Ritüelin Şaşırtıcı Dönüşümü

Bir metropol akşamını düşünün: Ofisten çıkan biri telefonundan acılı mayonezli suşi sipariş ediyor, diğeri Kore usulü tavuğu vegan kimchiyle yiyor, yan masada ise ramenin fotoğrafı daha ilk lokma alınmadan sosyal medyaya yükleniyor. Ortada Uzakdoğu mutfaklarına ait tatlar vardır; fakat onları çevreleyen hız, sunum, fiyatlandırma ve tüketim biçimi Tokyo, Seul ya da Şanghay’dakinden oldukça farklıdır. Küreselleşme, yemekleri yalnızca uzak coğrafyalara taşımaz; ritüelleri söker, yeniden düzenler ve bazen onları neon ışıklı bir vitrine yerleştirir.

Ritüelden ürüne: Sofranın hızlanması

Birçok Uzakdoğu mutfağında yemek, karın doyurmanın ötesinde toplumsal bir koreografidir. Japon çay seremonisindeki ölçülü hareketler, Çin sofralarındaki paylaşım düzeni veya Kore yemeklerinde masayı kaplayan küçük yan tabaklar; hiyerarşi, misafirperverlik, mevsimsellik ve topluluk fikri taşır. Metropol hayatı ise başka bir ritim dayatır: öğle molası kısadır, kira pahalıdır, kurye kapıdadır. Böylece saatler sürebilen bir yemek kültürü, karton kutuya sığan hızlı bir deneyime dönüşür. Ramen yürürken içilmez belki, ama metroya yetişmeden önce bitirilmesi beklenir.

Bir Şehir Karnabahara Benzeyebilir mi? Fraktalların Saklı Kent Sosyolojisi

Bir uçağın penceresinden İstanbul’a, Mexico City’ye ya da Lagos’a baktığınızda şehir, çizilmiş bir plandan çok büyümeyi sürdüren canlı bir dokuya benzer. Ana yollar daha küçük yollara, onlar sokaklara, sokaklar da çıkmazlara ayrılır. Merkezlerin çevresinde yeni merkezler oluşur; mahalleler, kentin küçük birer modeli gibi kendi çarşılarını, meydanlarını ve sınırlarını üretir. Bu görünüm, matematikteki fraktal yapıları hatırlatır: Farklı ölçeklerde benzer örüntülerin tekrarlandığı, karmaşık fakat bütünüyle rastlantısal olmayan biçimler.

Şehrin cetvelle arası neden bozuk?

Klasik şehir planlaması çoğu zaman kenti yukarıdan görülen düzenli bir makine gibi ele alır. Konut burada, ticaret orada, sanayi biraz ötede olmalıdır. Oysa gündelik hayat cetvelle hareket etmez. İnsanlar işe, akrabalara, kiralara, güvenlik algısına ve ulaşım olanaklarına göre yer seçer. Bir köşede açılan fırın çevresine başka dükkânları çeker; yeni bir durak yaya akışını değiştirir; küçük bir meydan beklenmedik biçimde mahallenin kalbine dönüşür. Böylece mikro ölçekteki sayısız karar, makro ölçekte karmaşık bir kent dokusu üretir.

Açken Diplama işe yaramaz

#şehirdenindimköye zamanı bile elden kaçıyor korkarım, fotoğraflara baktığınızda #megakent faciasını anlamak hiç de zor değil zaten!


az önce arkadaşım Zeynep, Antalya ile İstanbul’u karşılaştıran samimi bir yorum hatta soru göndermişti ve benim de çenem açıldı, dedim ki

Bu olayın tabii hem fizik hem metafizik sebepleri var; İstanbul’un aurası çok karışık ve çok kirli çünkü aslında bütün Megakentler buna benzer durumda berbat! Gürültü korkunç düzeyde bunu uzak semtlerde mesela benim gibi yaşayan insanlar çok fazla hissetmeyebilir fakat kulakların duymaması geri plandaki Megakent gürültüsünü silmiyor yani aslında onu duymasakta duyuyoruz ve bu durum feci bir stres yaratıyor , dijital frekans kirliliği en üst düzeyde, herkes ilaç kullanıyor herkes hasta herkes sinirli. Günün üç 4 saatini yolda geçiren insanları düşün bunlar için hayat çekilmez durumda fakir fukaraları hiç bahsetmiyorum bile. Ayrıca toprak ile bağlantısı kesik yirmi milyon insanın elektrik düzeyini hesap dahi etmek istemem. Büyük şehirler kültürel anlamda da aynı zamanda paçozlaşır! Gelelim metafizik durumuna şimdi bu bizden daha yüksek boyutdaki varlıkların negatife boyutlu olanları için Megakentler adeta bir cennettir çünkü kendi gelişimleri için gerekli bütün hünerleri bir biçimde burada uygulama alanı bulurlar. Burası yönetimdeki insanların da katkısıyla siyasi arenanın en depresif olduğu, küresel gücün en iddialı ve manipülatif etki gösterdiği yer. Dünyanın bu anlamda merkezi konumunda!