Dersi Eve Gönder, Sınıfı Uyandır: Tersyüz Eğitimin Sessiz Devrimi

Bir sınıf düşünün: Tahta başında konuşan bir öğretmen, sıralarda not tutar gibi yapan ama zihnen hafta sonuna kaçmış öğrenciler, arada bir düşen kalem ve dersin sonuna doğru kolektif bir esneme ayini. Geleneksel eğitim, çoğu zaman bilgiyi sınıfta sunup anlamayı eve ödev olarak bırakır. Yani en zor kısmı, öğrencinin yalnız kaldığı ana iter. Tersyüz sınıf ise bu alışkanlığı tersine çevirir: Teori evde, pratik sınıfta. Bilgiyle ilk temas bireysel; anlamlandırma, tartışma ve uygulama ise sosyal bir sahnede gerçekleşir.

Bu modelin cazibesi basit bir teknolojik numarada değil, öğrenmenin doğasına dair daha derin bir sezgide yatar. İnsan yalnızken dinleyebilir, durdurabilir, geri sarabilir, tekrar izleyebilir. Bir video dersi anlamadığı yerde durdurmak, öğretmeni sınıfın ortasında durdurmaktan daha az utanç vericidir. Öğrenci, kendi hızında yürür; kimi koşar, kimi taşlara bakarak ilerler. Böylece sınıfa geldiğinde boş bir defter değil, sorularla dolu bir zihin getirir. İşte eğitim orada başlar.

Sınıfın En Sessiz Öğrencisi Neden En Çok Şeyi Duyuyor Olabilir?

Bir sınıfta konuşma çoğu zaman görünür başarının para birimidir. Hızla parmak kaldıran, fikrini yüksek sesle savunan, grup çalışmalarında sözü alan öğrenci kolayca “ilgili”, “özgüvenli” ve “öğreniyor” etiketi kazanır. Buna karşılık sessiz kalan öğrenci, çoğu kez hiç hak etmediği üç gölgenin altında kalır: ilgisizlik, yetersizlik ve çekingenlik. Oysa sessizlik her zaman boşluk değildir; bazen bilginin içeride kurduğu yoğun bir şantiyedir.

Eğitim ortamlarında yaygın hata, öğrenmeyi doğrudan konuşma davranışıyla eşitlemektir. Öğrenci konuşuyorsa düşünüyor, soru soruyorsa merak ediyor, tartışıyorsa kavrıyordur diye varsayılır. Bu varsayım pratik görünür; çünkü öğretmen, otuz kişilik bir sınıfta zihinsel süreçleri değil, davranışları gözlemler. Fakat gözlenebilir olan ile gerçek olan aynı şey değildir. Bir öğrencinin cevap vermeden önce zihninde örnekler kurması, söylenenleri önceki bilgileriyle karşılaştırması veya yanlış yapma ihtimalini tartması dışarıdan pek görünmez. Görünmeyen bu emek, yanlışlıkla yok sayılabilir.

Sınav Kağıdı Açılana Kadar: Başarılı mısın, Başarısız mı?

Schrödinger’in kedisi, kuantum fiziğinin en meşhur düşünce deneylerinden biridir: Kutu açılana kadar kedi hem canlı hem ölü kabul edilir. Elbette sınıfta kutunun içinde bir kedi yoktur; çoğu zaman sadece kırmızı kalemli bir öğretmen, biraz kahve lekesi ve kaderine terk edilmiş sınav kağıtları vardır. Ama benzetme şaşırtıcı biçimde çalışır: Sınav kağıdı okunana kadar öğrenci de tuhaf bir eğitimsel süperpozisyondadır. Hem başarılıdır hem başarısız. Hem ailesine gurur mesajı attıracak kadar parlaktır hem de akşam yemeğinde sessizliğe gömülecek kadar risk altındadır.

Bu benzetmenin eğlenceli tarafı kadar rahatsız edici bir tarafı da var. Çünkü okul sistemi çoğu zaman öğrenmeyi değil, ölçüm anını kutsar. Öğrencinin haftalarca verdiği emek, geceleri çözdüğü sorular, yanlışlarından öğrendiği küçük dersler, merakla kurduğu bağlantılar bir kenara itilir; sonuç, kağıdın üstündeki notla mühürlenir. Ölçüm yapılana kadar öğrenci, potansiyeller evreninde dolaşır. Ölçüm yapıldığı anda ise sistem onu tek bir etikete indirger: geçti, kaldı, iyi, zayıf, başarılı, yetersiz.

Öğretmensiz Okul; Öğrencilerin Birbirine Öğrettiği Mekan

Bir okul hayal edin; öğretmen yok. Okula girmek için akademik başarıya, hatta ilköğretim diplomasına bile gerek yok! Okuldan mezun olanların çok yüksek maaşlarla işe başladıklarını düşünebiliyor musunuz? Klasik Eğitim sisteminde “başarısız” olan çocukları kabul eden ve parlatan bir okul, üstelik eğitim ücretsiz…

Paris’te açılan yeni bir teknoloji okulu açılır açılmaz aldığı 60.000 başvuruyla şaşkına dönmüş durumda. Telekomünikasyon alanında çalışan bir iş adamı tarafından kurulan okula “42” adı verilmiş. Okulun kurucusuna göre; Fransız eğitim sistemi genç insanların başarısız olmasına neden oluyor. Okulun kurucusu, eğitim sistemi yüzünden başarısız olan gençlere yeni bir şans vererek, Fransa’nın bilgisayar programcısı ihtiyacını karşılamak istiyor.

Yaz Tatili ve Başarı

Amerika’nın kuruluş yıllarında her topluluğun, kasabanın, köyün kendi başına üstlendiği eğitim düzenine 19.yy da çeki düzen verilmek üzere girişim başlatıldı. İnsanlar genelde ancak yeni fikirlere şekil verirler ve çıkış noktamız hep mevcut durumdur: bildiğimizden yola çıkıp bilmediğimize ulaşırız. O zamanki reformcuların bildiği, tarım mevsimlerinin düzeniydi. O yüzden okul takvimi ekim – hasat – dinlenme dönemlerine göre ayarlandı. Toprağın fazla işlenmesiyle tükendiği ve nadasa bırakılması gerektiği gibi, zihinlerin de fazla çalışma ve öğrenmeyle sulanacağına inanılıyordu. Bunu önlemek için uzun bir yaz tatili gerekliydi.

Yaz tatillerinin eğitim üzerindeki etkisi pek az dile getirilir, vazgeçilmez bir olgu olarak görülür. Ancak öğrencilere okul yılının başında ve sonunda yapılan testler nasıl çocukların yıl içinde ne kadar öğrendiklerini gösteriyorsa, yaz tatilinin başında ve sonunda yapılan testler de çocuğun tatil döneminde ne kadar öğrendiğini veya unuttuğunu gösterir. Bu testlerde varlıklı çocukların tatil döneminde bilgi ve görgülerinin daha da arttığını, yoksul çocukların ise aksine azaldığını görmekteyiz. Bunun başlıca sebebi, daha önce de sözünü ettiğimiz yetiştirme farkıdır. Varlıklı aileler yazın da çocuklarının kamplarla, kitaplarla öğrenimini sürdürmesini sağlarken, yoksul çocukların tek seçeneği televizyondur.
Devamını oku “Yaz Tatili ve Başarı” →