Canlı Yayında Donan Vicdan: Kalabalık Neden Yardım Etmez?

Bir sokakta biri yere düşse, etrafında beş kişi varsa içimizden biri koşar, biri ambulansı arar, biri su getirir diye düşünürüz. Peki aynı olay canlı yayında, binlerce gözün önünde gerçekleşirse? Tuhaf biçimde, yardım ihtimali artmak yerine azalabilir. Çünkü dijital kalabalık, gerçek kalabalığın sadece büyütülmüş hali değildir; sorumluluğu buharlaştıran, duyguyu gösteriye çeviren ve vicdanı yorum kutusuna sıkıştıran yeni bir toplumsal makinedir.

Sosyolojide klasik seyirci etkisi şunu söyler: Bir acil durumda tanık sayısı arttıkça, bireyin müdahale etme olasılığı düşebilir. Çünkü herkes, bir başkasının zaten harekete geçeceğini varsayar. Buna sorumluluğun dağılması denir. Fakat dijital ortamda bu dağılma neredeyse komik derecede büyür. Ekranın arkasındaki kişi kendini tanık değil, izleyici sanır. Olay bir yaşam meselesi olsa bile, platformun dili ona şunu fısıldar: Beğen, paylaş, yorum yap, geç.

Seyirci yoksa sahneye çıkılmaz

Beğenmediğinizi eleştirmeyin, hırslanmayın, kavga etmeyin.
Çünkü bunları yapmak için o şeyi izlemeniz gerekir, bu durumda bilet alıp seyirci koltuğuna oturmuş olursunuz.
Seyirci varsa, perde açılır, oyun başlar.
İzleyerek gücünüzü beğenmediklerinize kaptırmayın.
Ben yokken ne yapıyor acaba diye de endişelenmeyin.
Seyirci yoksa sahneye çıkan da olmaz.

İzlemeden duramayanlara (çok insani bir durum) nacizane tavsiyem, beğendiğiniz, sevdiğiniz, zevk aldığınız oyunlara bilet alın, gücünüz bari onlara gitsin 🙂
Bu arada “yankı” prensibini de unutmayalım. İkincisinde muhtemeln güç kaybınız nerdeyse sıfıra yakın olacak!