Veziri Olan mı Kazanır, Tahtayı Gören mi?

Satrançta acemi göz önce taşları sayar: bir piyon fazla, kalite önde, vezir hâlâ masada mı? Çünkü madde görünürdür; elde tutulur, hesaplanır, parlatılır. Hayatta da böyledir. Banka hesabı, unvan, takipçi sayısı, arabanın modeli, evin semti… Bunlar tahtadaki taş avantajı gibidir. İnsan kendini güvende hisseder: Daha çok taşım var, demek ki kazanıyorum. Fakat satranç tahtası, hayat kadar acımasız bir öğretmendir. Bazen bir vezir, yanlış karede duran yalnız bir kral kadar çaresizdir.

Konum avantajı ise daha sessizdir. Bağırmaz, gösteriş yapmaz, vitrine çıkmaz. Merkez kontrolü, açık hatlar, güvenli kral, uyumlu taşlar, rakibin zayıf kareleri… Bunlar ilk bakışta altın gibi parlamaz. Ama oyunun kaderini belirleyen çoğu zaman tam da bu görünmez mimaridir. Hayatta konum avantajı; doğru yerde bulunmak, doğru insanlarla temas etmek, doğru zamanda susmak, enerjini doğru cepheye yığmak, kendi iç kaleni korumaktır.

Bilen Kazanır mı, Yoksa Bilmeyen mi Kaybeder? Bilgi Asimetrisinin Sessiz İktidarı

Toplumsal hayat çoğu zaman bir satranç tahtası gibi görünür; taşlar ortadadır, kurallar bellidir, herkes aynı oyunu oynuyordur. Fakat küçük bir ayrıntı vardır: Bazıları tahtanın altındaki mıknatısları, bazıları da rakibin sonraki üç hamlesini bilir. İşte bilgi asimetrisi tam burada başlar. Bir tarafın diğerinden daha fazla, daha doğru ya da daha zamanında bilgiye sahip olması, yalnızca avantaj değil, çoğu zaman iktidar üretir.

Bilgi, modern dünyanın görünmez sermayesidir. Para kadar somut değildir, kasada durmaz, cüzdana sığmaz; ama paranın nereye akacağını, kimin yükseleceğini, kimin susacağını belirler. Doktorun hasta karşısındaki konumu, bankanın kredi isteyen müşteri karşısındaki gücü, şirketin çalışan karşısındaki stratejik üstünlüğü, devletin vatandaş karşısındaki gözetim kapasitesi hep bilgi farkından beslenir. Bilgi asimetrisi, eşitsizliğin takım elbise giymiş hâlidir.

Tahtanın Ortasını Alan Dünyanın Nabzını Tutar mı? Satrançtan Jeopolitiğe Merkez Savaşı

Satrançta yeni başlayanların ilk öğrendiği cümle şudur: Merkeze hükmet. e4, d4, e5, d5 kareleri küçük görünür; ama taşların nefes borusu oradan geçer. Atlar orada sekiz yöne göz kırpar, filler çapraz imparatorluklar kurar, vezir birden diplomatik pasaport kazanır. Kenarda duran taş ise çoğu zaman sadece kendi trajedisini seyreder. Dünya siyaseti de şaşırtıcı biçimde böyle işler: Haritanın ortası, yalnızca coğrafi bir yer değil, hareket kabiliyeti, lojistik akış, algı yönetimi ve gelecek hamlelerin psikolojik tehdididir.

Jeopolitikte merkez kontrolü, bir ülkenin dünya haritasında tam ortada olması demek değildir. Daha çok, yolların, boğazların, enerji hatlarının, ticaret ağlarının, veri kablolarının ve sembolik etkilerin kesişiminde durmaktır. Satranç tahtasında merkezi tutan oyuncu rakibine şunu söyler: Ben her yere daha çabuk giderim. Jeopolitik aktör de aynı cümleyi limanlarla, üslerle, ittifaklarla, boru hatlarıyla ve para birimleriyle kurar.

Astroloji Bilim midir Tartışmaları

Başlıktaki cümle beni hep güldürür, sebebi nedir bilmiyorum. Yazılımlarım, mantık ve dolayısıyla bilim çerçevesinde örülmüş, özellikle üçüncü yazılım! Astrolojiyle ilk karşılaşmam galiba 25 yaş civarında oldu. O ana kadar ikibini aşkın kitap okumuştum halbuki! Bu bile insanın yazılımın ne kadar etkin bir belirleyici olduğunu gösteriyor diye düşündüm şimdi. Bu yazıyı da çoğu paylaşımım gibi harflere basarken düşünüyorum.

O sıralarda Çukuruva Grubunun bir fabrikasında çalışıyorum ve ticari muhasebe şefiyim ve mali işler müdürlüğünü vekaleten yürütüyorum. Şirkete İş Bankası müdürlüğünden bir finansman müdürü transfer edildi. İsmi ilginç geldiği için halen hatırlıyorum, Hamdan Bey! Tabi nezaket gereği hayırlı olsuna odasına ziyarete gittim. Tokalaştıktan sonra, “Burcunuz ne Sibel Hanım?” dedi. Yaşadığım şoka hala gülüyorum. Boğa dedim koltuğa otururken, kahvelerimiz geldi, bana burcumla ilgili bir şeyler söyledi. Hayretim büyüyordu, kocaman adam diyorum içimden.; ama “hiç ilgilenmedim bu konuyla” dedim incitmeden. İşimiz yakın çalışmayı gerektiriyor. Hem sonra bana ne herkesin kendince bir bildiği vardır derim, yaşam felsefem bu. Ve bu burç muhabbeti her karşılaşmamızda ufak ufak sürdü, hiç aldırmadım ama çaktırmadım!

Bilinmeyene Açlık

Her zaman söylediğimiz gibi, düşünce duyguların yönlendirmesiyle oluşur, dolayısıyla “düşünüyorum öyleyse varım” diye sevinmek duygularım olduğu için varım anlamına gelir. Oysa duygular da inançlar ve kabuller sayesinde oluşan kimyasal bir süreçtir. O halde aslında Descartes, “inançlar ve kabullerim var demek ki yaşıyorum” demek istemiştir ki bu da özellikli bir durum değil tüm varlık alemi için geçerli bir durumdur. Bunun ötesinde, bilinmeyene açıklık, inançlar/kabuller ve sistemlerin keyfiliğini anlamak ve bu sayede uyanmak söz konusu olur.
Eski yıllarda Descartesin bu çıkarımında belki bir kelime oyunu ya da, tercüme sorunu olabileceğini sanmıştım, çünkü aslında düşünceden daha kıymetli olan onun üzerinde aktığı ekran olmalıydı yani zihin! Zihni bir TV ekranı gibi düşünmüştüm ve o ekran sayesinde yaşanmış ya da yaşanacak şeylerin tekrar gösterimlerini (filmler vs) defalarca izleme şansına sahip oluyor, yaşarken duygu yoğunluğu sebebiyle farkına varamadığımız detayları görebiliyor daha yansız bağlantılar kurabiliyoruz. Yani SOYUT işlemler yapabilme kapasitesi elde ediyoruz, işte bu övülesi bir durumdur. Aslında tolteklerin özetleme tekniğinden tutun da bir çok şifalanma tekniği ve bizzat Don Juan’ın büyücülerin soyut alemle ilişki kurmasının önemine vurgu yapan beyanları, şifa işlemlerinin ve çok boyutlu algıya geçmenin alıştırmaları-adımları için oldukça önemli bir işaret denebilir.
Çevrendeki her insan senin enkarnasyonların, önceki mi sonraki mi enkarnasyonların bu da önemli değil, malum olay lineer değil çok boyutludur. Ve hiç bir şey ölüp kaybolmaz, ta ki bir tek kişinin bile dikkati üzerinde olsun, olaya/varlığa can vermeye devam eder bu enerji. 3B yaşayanlarının büyük bir gücü var!

Devamını oku “Bilinmeyene Açlık” →