“Demokrasi çoğunluğun diktatörlüğüdür” diye bir söz var. Demokrasi olarak görülen şeyin temel sıkıntısını dile getiriyor.
Temsili demokrasi olayını bir kenara bırakıp çağımızın ilerleyen iletişim olanaklarıyla her önemli olayda doğrudan oy kullanılsa bile durum şu;
Her toplumun/topluluğun/ülkenin en büyük kitlesi çan eğrisinin şişman göbeği oluyor. Aslında toplumu ileriye götürebilecek bir kitle değil bu. Çünkü birşeyin ortalaması ileri yönelimli bir durum değil, olduğu yerde kalan bir durumdur.
Buna alternatif olarak nitelik demokrasisi olası olabilir. Bu da herkesin oyu aynı değerde olmayacak demek. Bunu gerçeklemek üzere şöyle bir sistme olabilir. Ya herkes aynı baz puandan başlar, 1024 gibi, veya eğitim seviyesine göre biraz farklılaştırılmış baz puanlardan başlanabilir.
Ama asıl nokta başlangıç puanları değil. Asıl nokta kişi her karar verme durumunda bulunduğunda seçtiği seçeneğin doğru veya yanlış oluşuna göre kendi puanını arttırması veya azaltması.
Şimdi bu site için bir örnek vereyim. Herkes 1024 puanla başladı. Şu an etik kurul var sanırım. Ama amaç aslında herşeyin sürekli etik kurula bırakılmasından çok etik kurulun işini zaman içinde minimuma indirmek olmalı.
Düşünün ki, her konu için nasıl oy seçeneği varsa, yazıda sakıncalı bir durum olduğunu beyan eder de bir eksi oy kullanma durumu olsun (bir ara denenmişti). Ama herkes mevcut puanı kadar oy kullanıyor olsun. Belli bir eksi puana gelen yazı kurul tarafından incelenir ve bir sonuca varılır. Doğru yönde oy kullanmış olanların puanı ikiye katlanır, yanlış yönde kullanmış olanların puanı ikiye bölünür. Böylece herkes giderek puan olarak olması gerektiği noktaya yaklaşır.
Puanlara alt sınır 1 ve üst sınır 1048576 gibi sınırlar getirilebilir. Kararın önem derecesine göre 2’ye bölmek/katlamak yerine 1.5’a veya ara değerlere bölünebilir/katlanabilir. Kurulun verdiği karara itirazlar olursa açık bir yerde daha detaylı tartışılabilir vs.
Bu yöntemde kurula giderek daha az iş düşer, çünkü tüm bireyler kendi niteliklerince toplu bir değerlendirme sistemi ortaya koyarlar giderek.
Zaten etik kuruldan sadece iki kişi görünüyor şu sıralar. Nibelunga, deli ve saron uzun zamandır uğramıyor gibiler.
Demek ki, sonsuz.us gayet iyi işliyor yöneticim. 🙂
rnd, bu idare meseleleri bir ara epey yazıldı, tartışıldı. Bu sitenin aktif üye sayısı belli. Puan falan lüzumsuz. Bana kalsa şuraya bir diktatör yeter derim, kendimi koyarım. 😉
Nibelunga, iyi diktatör (varsa tabii) nicelik demokrasisinden iyidir olasılıkla.
Benim asıl merakım bir ülke gibi büyük sistemlerde böyle bir yaklaşımın işleyip işlemeyeceği, çıkacak sorunlar vs. O yüzden bunun küçük bir modelinde işleyişi görmek isterdim. Ama buna uygun altyapıyı sunan bir ortam da yoktur sanırım.
Bukowskinin bir sözü geldi aklıma
Aslında rnd dediğin şey uygulanabilir yani teknik olarak öyle bir imkan var. Yorumlar belirli bir eksinin üstüne çıkarsa kendiliğinden yok oluyor vs.
Tabi bir çok detay belirlenmeli. Bir kaçı;
Yorum yapıldıktan ne kadar sonra oylama son bulmalı?
Ceza puanı verecekler nasıl belirlenmeli?
Kaç ceza puanında yorum kalkmalı?
vs gibi.
(Şu anki yorum/yazı şikayet et linkinden daha etkili olacağı açık)
aslında çok merak ettim nasıl olurdu uygulamada ama ben şöyle öngörüyorum.düşüncelerin ortadan yorum olarak belli seviyedeki bir oylama sonucu kalkması paylaşımları çıkmaza sokabilir,ilerlemeyi de engelleyebilir.düşünsenize bir anda üzerinde tartışılan bir yorum ortamdan uçup gidecek ilk etaplarda.daha sonra bu görüldükçe insanlar belli bir seviyeye kadar oylasa da o maksimum üst noktaya çıkıp yorum düşmesin diye oylamamayı tercih edecektir.ortada söylenmiş çok doğru şeyler bile olsa birilerinin zihniyetine uymadığı için resmen fişlenecek olması da hoşuma gitmiyor.bir süre sonra da tek yargı içeren yorumlar yapılır sanıyorumki.yani bir yorumun içindeki yanlışlanabilir ya da hoş bulunmayan bir fikir yüzünden aynı yorumdaki birçok verimli ifade ve fikir de gitmiş olacak.kim bunu ister ki? tek yargılı yorumlar yapılmaya başlanır.bu tür bir sistemin insanları sürekli bunu düşünmeye itiyor oluşu çok yuvarlak yorumlar ortaya çıkmasına da neden olur belki.farklı fikirler sönük kalır,cılız seslerle sunulur.her diktaya karşı değilim aslında ben.yani her daim tiranlık yapacaksa o kişi,ne ala.ben aslında birkaç kişinin iyi bir tiran olabileceğini düşünüyorum bu site için.çünkü demokrasi uygulanacağı çeşitlerine göre bir yerde ya oligarşik ya da fikirsel olarak sönümlendirici görünüyor.herbiri kendi içinde apayrı ve büyük sorunsallara sahip sanırım.ama adil bir tiran her şeyi çok daha iyi noktalara taşır kanaatindeyim
Ben iletinin otomatik kalkmasını düşünmedim. Aslında kalksın kalkmasın onunla da ilgilenmiyorum. Benim ilgilendiğim altyapı, üyelerin farklı puanlı olarak katılabildiği bir oylama sistemi ve daha sonra doğru ve yanlış belirlendikten sonra, oy kullanan üyelere seçiminin sonuçlarına göre puan arttırılması veya azaltımının başarılabilmesi.
Yani kişinin niteliğini şimdiye kadar yaptığı doğru ve yanlış seçimler belirleyecek. Mesela bir ülke düşünün. Orada önemli bir olay için oylama yapıldı. Büyük bir girişim. Bazıları dedi ki, bunu yapmayalım iyi bitmez. Bazıları da yapalım dedi. Yaptılar sonra gerçekten iyi gitmedi. Böylece bunu görebilenler puan kazanacak, göremeyenler kaybedecek. Giderek herkes kendi ‘görüş gücüyle’ orantılı puanlara sahip olacak.
Burada uygulanabilir mi bilmiyorum. Ama uygulanmasa bile, uygulasak nasıl uygulardık ve sizce ne tip sorunlar çıkabilirdi, gene de bunu düşünüp tartışabiliriz aslında.
Benim aklıma gelen sorunlardan biri, ne olduğu çok açık belli olan oylamalara herkes abanırdı gibime geliyor, risksiz puan yükseltmek için. O zaman da şöyle bir sonuç olabilir; “ya, bu oylama 1’e 2 vermedi, herkes aynı şeyi söylemiş, bahisler düştü” falan şeklinde 🙂 Yani herkesin bilebildiğini bilmek marifet değil.
Bazı durumlarda da şu olabilir; ya, şu oylamaya gireceğim ama şu anki tüm puanımla girmek istemiyorum fazla riskli. Diyelim 1000 puandayım. 500 ile girmek istiyorum. O zaman ‘girdiğim kadarı’ yarıya iner veya ikiye katlanır, yani sonuçta 750 veya 1250 olarak bitiririm.
Diktatörlük konusunda ise düşüncem şöyle. Buna diktatörlük değil de tek kişinin yönetimi diyelim. Bu kişi eğer kendi içinde birçok şeyi aşmışsa, bütüncül bir akla sahipse, epey zeki ise, kendinden (ve fikirlerinden) vazgeçebilme veya yeniden inceleyebilme yeteneği varsa, yeterince derin ise, bir grup insandan çok daha iyi olabilir. Tabii ‘bir grup insanın’ o grubun liderinin sözünden çıkmama, ‘parti kararı’ vs gibi durumlar sonucunda aslında bir grup insan olmayışının, özgür olmayışının da saçmalığını hesaba katarsak durum daha da garip bir hal alır. ‘Kötü tek adam’ bir grubun düşüncesine ihtiyacı olduğu halde ondan yararlanmayıp ezen kişi iken, ‘iyi tek adam’ tek başına gruptan daha iyi düşünen adam olabilir. Yani tek adamın kötüsü, ‘nicelik demokrasisinden’ de kötüdür. Ama iyisi de daha iyi olabilir.
Fiziksel nicelikler doğrusal olarak toplanabilir, ama akıl gibi nitelikler doğrusal olarak toplanmaz. 1000 kişi 1 kişiden güçlüdür, ama 1000 kişi 1 kişiden daha akıllı olmayabilir.
Demokraside de sorun tümleşik akla/uyuma sahip olunmaması. Bir peynir parçasını herbiri kendi tarafına çekiştirmeye çalışarak taşıyan karıncaları düşünün. Tek bir insan beyni kendi içinde bütünleşiktir. Ama 1000 beyin biraraya gelince müzik yerine gürültü doğar genelde. O uyum seviyesinde değiliz. Telepati gelişir ve herkes birbirinin ne düşündiğine doğrudan erişim kazanırsa belki. O zaman ne düşüncesini, ne de neyi, nasıl, ne kadar düşünebildiğini saklamak imkansız olursa bu belki olabilir.
Sorun demokraside değil de ‘nicelik demokrasi’sinde aslında. Nitelik demokrasisi bunu aşmaya yönelik bir düşünce olabilir.
İşin bir de başka kötü tarafı var. Bir diktatör insanları aldatmaya gerek duymaz. Ama şimdiki sistem “güç sizde” diyor ama bilinç yoksa güç de yoktur. Onlar karar vermiyorlar, karar verdiriliyorlar, ama karar verdiklerini sanıyorlar/sandırılıyorlar. Diktatör en azından dürüst oynardı oyunu.
Bir süre denemesini yapalım. Her yorumun altında şikayet yerine Oyla butonu eklenmiştir.
Us olanlar (aktif üye) -3 e kadar oy verebiliyor.
Etik kurul da -6 ya kadar oy verebiliyor.
Bir yorum -13 değerine ulaşırsa içeriği gizleniyor.
Ve yorum oylamaları 72 saat süreli. Yani bir yorum yapıldıktan 72 saat içinde oylanabiliyor.
Bence içeriği gizlenmesin de, bir şekilde işaretlensin şimdilik, görmeye devam edelim yani.
Ancak benim açımdan daha önemlisi, puanlara geri yansımalar olabilecek mi?
Tabi + ve – ler şu linkte kullanıcılara yansıyacak.
link to sonsuz.us
Oradaki değerler eskiden kalma, daha önce de benzer şeyler denemiştik.
Hımm, fena fikir değil.
Ama şöyle bir fark var sanırım. Oradaki puanlar, ileti sahiplerine iletileri dolayısı ile verilmiş puanlar. Ama benim düşündüğüm sistemde o ileti incelenmesi sonucu doğru veya yanlış diye bir karar çıkıyor ve o sonuca göre herkes iletiye koyduğu puanın karşılığını alıyor, yani ileti sahibi almıyor puanları, iletiye oy koyanlar alıyor.
rnd’nin yazdığı aslında bu sistemden tamamen başka bir şey.ilk okuduğumda netleşmemişti ama şimdi oturdu.uygulanışının ayrıntısı nasıl olacak ki ama? +5,-5 aralığında puanlayabiliyoruz yazıları diyelim mesela.herkesin de en başta 1024 puanı var.her yorum kurul tarafından nasıl incelenecek o zaman ya da incelenmeli mi? yoksa sadece – oy verdiğimiz bir yorum diyelim ki çok fazla + oy aldı.bizim o zaman 1024 puanımız yarıya mı inecek? ama -1 puanlayanla -5 puanlayan aynı konuma mı gelecek.ayrıntısı siteye uygun şekilde düzenlenebilirmi? nasıl uygulanabilirdi acaba ilgimi çekti aslında
Şimdi burada artı ve eksi farklı anlamlar taşıyor gibi. Artı beğendim anlamına geliyor. Ama eksi beğenmedim anlamına mı geliyor yoksa “sakıncalı, kaldırılsın” anlamına mı geliyor?
Kurul veya bir tartışma sonucu oluşan bir sonuç gerekiyor geri dönüşler için. Geri dönüşler ve kişilerin puanlarının değişmesi zaten bu sistemin temeli.
Daha düşünülecek şeyler de var gibi ama yavaş yavaş düşünelim.
Evet. Artı aynı zamanda yorumu diğerlerine karşı koruma anlamına geliyor. Yani eksi verenler çok olursa kalkacak. (bu arada yorumlar silinmiyor güzel yanı bu) Tekrar o yorum artılanarak görünür hale getirilebilir. Tabi bunlar 72 saat içinde olacak şeyler. Yoksa geçmişte yapılan yorumlara müdahale açık olursa işin içinden kalkılamaz.
anladım şimdi.o zaman sakıncalı içerikte bulunabilecek yorumlara bir kısmın – (sakıncalı) bir kısmın + (sakıncalı değil) vermesi gibi bir durum söz konusu oluyor.ama o zaman da çok göreceli durumlar ortaya çıkabilir.kimine göre hiç sakıncalı olmayan şeyi bir başkası çok sakıncalı bulabilir ve bu çok fazla yorum için geçerli olabilir.öyle olursa da bu kurul çok daha fazla uğraşmak zorunda kalır.bir de sistem belirleyebiliyor mu kendi içinde bunu? mesela ben – verdim diyelimki.yorum karar gereği sakıncalı görülmedi ve kaldırılmadı.bu durumda sistem biliyormu benim – verdiğimi? ve kendi kendine otomatik yarıya mı düşürüyor puanımı?
rnd’nin bahsettiği puan sistemi yok henüz. Ona belki başka bir formül bulunabilir.
Sanırım artıyı ve eksiyi ayrı ayrı biriktirebilsek ve görebilsek daha iyi olur.
Eski hali daha iyiydi.
Bana da eski hali daha iyi gibi geliyor.
Eğer yeni hali kalacaksa da iki önerim var;
Bunların ikisini de kaybetmeyelim, bilelim. Yani 10 artı 10 eksi gelmişse ben 0 göreceğim ama 10 artı 10 eksi olduğunu görmek istiyorum.
Eğer ki iki sayı tutamıyorsak hafızada, o zaman iki sayıyı aynı sayı içinde harmanlayabiliriz. Her artı için değer 1000 artar, her eksi için değer 1 artar.
Böylece 6 artı ve 8 eksi gelmişse sonuç: 6008 olur.
İstediğimiz zaman bu sayı tekrar iki sayıya ayrıştırılabilir, mod ve bölme ile falan.
Bir kaç gün de böyle (eski sistem deneyelim)
Hatta şöyle yapalım daha iyi olacak sanki. + lar 3 ün katları, – ler 1 in.
O zaman 3 tane eksi bir artı eder. Araya yeteri kadar tampon bölge koymak için 1000 falan demiştim ben.
En az 10 olmalı, o bile riskli.
Kendisini 3 gören biri 3 eksi mi almıştır, 1 artı mı?
Sonsuz, bence bize görünmeyen tarafta sayıları 1000artı+1eksi olarak tut. Ama buradaki arayüze artı ve eksi sayısını çözüp iki değer olarak öyle yansıt olabiliyorsa.
int(sayı / 1000) : artı sayısını verir
sayı mod 1000 : eksi sayısını verir
Yani bu sayıları hesaplayıp buraya öyle yansıtabilirsin sanırım.