Dogmatizm

A priori ilkeler, çeşitli dogmalar ve asla değişmeyeceği kabul edilen mutlak değerleri kabul eden, bu bilgilerin mutlak hakikat olduğunu, inceleme, tartışma yahut araştırmaya ihtiyacın olmadığını savunan anlayışa dogmatizm denir. Temelde skolastik bir anlayıştır. Zira kendi fikir ve iddiasının mutlak doğru olduğunu ileri süren her kişi veya sistem dogmatiktir.

Zaten bir başka izah ile dogmatizm, aklın kesin ve mutlak bir değere sahip olduğunu böylece mutlak bilgi ve varlığa (hakikate) ulaşılabileceğini ve bunun sonucu olarak da bilginin metafiziğinin mümkün olduğunu ileri süren felsefi akımdır.

Dogmatizmin zorunlu sonucu zorbalıktır, zira farklı düşüncelere, perspektiflere yer olmadığı gibi, dogmatizmde deneyle tanıtlama da kabul edilemezdir.

İnak(dogma) ile inan arasındaki fark , inan’ın asla kanıtlanamayacak olanı kabul etmesi, inak’ın ise herhangi bir yetkeye bağlanan bir veriyi kanıtlamış olarak kabul etmesidir.

Kısaca, herhangi bir sistemin veya kişinin değişmez formüller, her yerde ve her zaman geçerli olduğunu ileri sürdüğü mutlak bilgiler (olduğunu) sunması dogmatizmdir. Dogmatizmin karşıtı septisizm yani şüphecilik, kuşkuculuktur.

Ayrıca bilimsel olduğunu iddia edip bilgiye bakış açısı bakımından bir çok kişinin aslında dogmatizm etkisi altında olduğunu görebilirsiniz.

Olasılık Soruları

zarlar1- Bir düzlemde birbirine paralel doğrular çiziyoruz. Aralarındaki mesafe 1 birim sonra 1 birim uzunluğunda bir çubuk alıyor ve bunu düzleme atıyoruz. Bu çubuğun paralel doğrulardan birine değme olasılığı nedir?

2- Bir lamba gelişigüzel zamanlarda anlık yanıp sönüyor. Uzun zaman boyunca lambanin kaç defa yanıp söndüğü sayılıp geçen toplam süreye bölündügunde saatte ortalama 1 defa yanıp söndüğü hesaplanıyor. Herhangi 1 saat içinde bu lambanın 1 defa yanıp sönme olasılığı nedir?

3- Bir çubuğu rastgele 2 noktasından kırıp 3 parça elde ediyoruz. Bu 3 parçadan bir üçgen oluşturma olasılığı nedir?

4- İki kişi bir zar oyunu oynuyor. A kişisi başlıyor. Eğer 6 atarsa kazanıyor atamazsa zarı karşı tarafa veriyor. Aynısı B içinde geçerli. A kişisinin kazanma olasılığı nedir?

5- Bir yarışmadasınız, sunucu size 3 kutu gösterdi ve birini seçmenizi istedi. Kutulardan birinde ödül var diğerleri boş. Sunucu hangi kutuda ödül olduğunu biliyor. Seçiminizi yaptıktan sonra sunucu geri kalan kutulardan boş olduğunu bildiği bir kutuyu açıyor. Sonra “kutunuzu diğer kapalı kutuyla değiştirmek ister misiniz?” diye soruyor. Değiştirmek mi değiştirmemek mi kazanma olasılığınızı arttırır.

Kaybolan diller

Şu an dünya üzerinde 2724 dil tehdit altında veya tamamen yok olmuş. Üstelik bu son yüzyıl içinde gerçekleşmiş.

Türkiye’de de 14 dil aynı şekilde tehdit altında veya nesli tükenmiş durumda.

Abazaca – Romani
Hemşince
Lazca
Pontus Yunancası
Batı Ermenicesi

Yok olanlar:
Ubıhça
Mlahso
Kapadokya Yunancası
Suret

Tehlikede olanlar:
Gagavuzca
Judeo Espanyol
Turoyo
Abhazca – Adigece
Zazaki
Hervetin

Bir çoğunun bu dillerin isimlerini dahi ilk defa duyduğunu biliyorum. Kaybolan her kelime, her dil kaybolan bir kültür demektir. Dillerin yaşaması ve yaşatılması dünyanın ortak mirasının aktarılmasına katkıdır.

Kendine göndermeli cümle doldurmaca

rakamlarAşağıda on tane cümle verilmiştir.

Bu problemde 0 rakamı ___ defa görünmüştür.
Bu problemde 1 rakamı ___ defa görünmüştür.
Bu problemde 2 rakamı ___ defa görünmüştür.
Bu problemde 3 rakamı ___ defa görünmüştür.
Bu problemde 4 rakamı ___ defa görünmüştür.
Bu problemde 5 rakamı ___ defa görünmüştür.
Bu problemde 6 rakamı ___ defa görünmüştür.
Bu problemde 7 rakamı ___ defa görünmüştür.
Bu problemde 8 rakamı ___ defa görünmüştür.
Bu problemde 9 rakamı ___ defa görünmüştür.

Cümlelerdeki boşlukları öyle sayılarla doldurun ki cümlelerin hepsi doğru olsun.

Evrensel Dilbilgisi

noam-chomskyNoam Chomsky dilbilimine ilgisi, genel olarak dili öğrenme sorunuydu. O dönemde yaygın düşünce çocukların dili yetişkinlerden taklit yolu ile öğrendikleri şeklindeydi. Oysa deneyler çocukların hiç işitmedikleri halde dilbilgisi açısından doğru cümleler kurabildiklerini gösterir.

Chomsky bunu açıklamak için doğuştan gelen bir “evrensel dilbilgisi” olması gerektiği görüşünü ortaya atar. O na göre her çocuk aslında beynine belli bir dilbilgisi kuralları döşenmiş olarak doğar. Chomskye göre, insana özgü bu doğuştan gelen evrensel dilbilgisi bütün insan dillerini yaratmaya yetecek kadar zengindir. Yani, bütün insan dilleri aynı evrensel yapıya dayanır.

Evrensel dilbilgisinin yapım kuralları özyinemelidir. Potansiyel olarak sonsuz uzunluktaki tümceleri açıklamanın tek yolu budur.

Özetle Chomsky: “Beyinde bir mantık programı olarak nitelendirilebilecek bir dil mekanizmasıyla doğduğumuz kanısındadır.”