Aynı Bayrağın Altında İki Cumhuriyet: Açık Kaynak Neden Çatallanır?

Aynı Bayrağın Altında İki Cumhuriyet: Açık Kaynak Neden Çatallanır?

Açık kaynak dünyasında çatallanma, teknik bir düğmeye basmak kadar basit görünür: depoyu kopyala, yeni ad ver, yola devam et. Fakat ekranda birkaç saniyede gerçekleşen bu işlem, insan topluluklarında çoğu zaman yıllarca biriken gerilimin son kıvılcımıdır. Kod çatallanır; ama aslında önce güven çatallanmıştır. Aynı lisansa, aynı manifestoya, hatta aynı kahve kupası esprilerine inanan insanlar, küçük görünen bir karar yüzünden iki ayrı kabileye dönüşür. Bir satır kod değil, bir satır anlam kopmuştur.

Bu olayın sosyolojik tadı burada başlar. Açık kaynak toplulukları kendilerini çoğu zaman rasyonel varlıklar olarak hayal eder: hata bildirimi açılır, tartışılır, çözülür. Ne var ki insan, yalnızca argüman işleyen bir makine değildir. İnsan, aidiyet üretir. Bir proje sadece yazılım değildir; bir evdir, bir meydandır, bir totemdir. Depodaki geçmiş commitler, topluluğun kutsal metinleri gibidir. Eski katkıcılar kurucu atalara dönüşür. Kod standardı ise estetikten çok ahlaka benzemeye başlar: böyle yazılır, çünkü doğru olan budur.

Zihnin Yanlış Alarmı: Doğru Sandığımız İnançlar Bizi Nasıl Küçültür?

Bir kapı gıcırdar, kalbin hızlanır. Telefon geç çalar, terk edildiğini sanırsın. Birinin yüzü asıktır, kesin sana kızmıştır. Zihin, gündelik hayatın mütevazı dedektifi gibi çalışır; ipuçlarını toplar, suçluyu bulur, dosyayı kapatır. Sorun şu: Bu dedektif bazen olağanüstü hızlı, ama fena halde dikkatsizdir. Hatalı pozitif dediğimiz şey tam da budur: Tehlike yokken tehlike görmek, kanıt yokken sonuç üretmek, gölgeyi canavar sanmak.

Bilimde hatalı pozitif, olmayan bir etkinin var sanılmasıdır. Test sonucu hastalık var der, ama hastalık yoktur. Psikolojik yaşamda ise bunun adı çoğu zaman ön yargıdır. Bir insana, bir fikre, bir fırsata ya da kendimize dair erken verilmiş hükümler… Zihin bunları gerçek diye paketler, üstüne de küçük bir mühür basar: Ben bunu biliyorum. Oysa çoğu zaman bildiğimiz şey, yalnızca korkularımızın iyi giydirilmiş halidir.

Zihnin Yankı Odası: Haklı Çıkarken Nasıl Küçülürüz?

İnsan zihni, hakikati arayan soylu bir şövalye gibi görünmeyi sever; fakat çoğu zaman o şövalye, kendi armasını taşıyan kalabalıkların arasında alkış toplamaya daha düşkündür. Bilişsel daralma tam da burada başlar: Dünya geniştir, karmaşıktır, çelişkilerle doludur; ama zihin, belirsizliğin soğuğunda titrememek için kendine sıcak bir oda kurar. O odanın duvarlarında yalnızca bizim inançlarımız asılıdır. Pencereler ise algoritmalar tarafından zarifçe perdelenmiştir.

Filtre balonları, modern çağın görünmez manastırlarıdır. İçeri girdiğinizde herkes sizin gibi düşünür, sizin gibi öfkelenir, sizin gibi güler, sizin gibi korkar. Bir süre sonra bu benzerlik huzur verici olmaktan çıkar, gerçekliğin kendisi sanılır. Sosyal medya akışı, sanki evrenin tarafsız bir özetiymiş gibi görünür. Oysa çoğu zaman gördüğümüz şey evren değil, geçmiş tıklamalarımızın bize tuttuğu aynadır.

Geri Tepme Etkisi “Backfire Effect”

İkna etmeye çalıştığınız insanlar, önlerine ne kadar kanıt koyarsanız koyun, inandıkları şey her ne ise ona daha sıkı sarılmaya başlarlar..

Bunun en temel nedeni de oluşturdukları dünya görüşünün tehdit altında olduğunu düşünmeleridir..
Aslında bu davranış biçimi iki faktörün sonucudur:
“Bilişsel uyumsuzluk ve geri tepme etkisi”


Bilişsel Uyumsuzluk Teorisi Leon Festinger tarafından 1957 yılında ortaya atılmıştır. Bu teori, insanın bilişsel yapılanmasında sıkça meydana gelen çelişkili durumların anlaşılması ile ilgilidir..
İnsanın, zihninde çatışan fikirleri, hisleri olduğu zaman duyduğu bir tedirginlik ve rahatsızlık durumu vardır. Bu çatışma bir belirsizlik, bir dengesizlik yaratır. Rahatlamak ve zihinsel balansı sağlamak için, bu çatışmayı sonlandırmak amacıyla bizi içten içe dürten bir şeyler hissederiz. Çatışmayı yaratan zihinsel etkenlerden birini veya birkaçını, tutarlı ve dengeli bir zihin ortamına kavuşmak için manipüle ederiz. Yani, kendi kendimizi kandırırız ve bu bizi rahatlatır..

Düz Dünya Teorisi

Buna teori demek elbette yanlış olur. Bilimsel teoriler bu şekilde olmuyor. Hipotez veya inanç desek daha doğru. Bilirsiniz tarih kitaplarında bunu savunanlar orta çağ avrupasıdır. Çok daha öncesinde de bazı mitolojilerde rastlıyoruz. 

Fakat günümüzde ilginçtir ki bir çok insan bu hipoteze geri dönmüş ve dünyanın düz olduğuna inanıyor. Her birinin ayrı ayrı gerekçesi var fakat sayıları azımsanmayacak kadar fazla.

Açıklayamadıkları çok şey olsa da veya zorlama açıklamalar bulsalar da yine bu inancın kaynağının başta Amerika olmak üzere diğer batılı ülkelerden çıktığını görüyoruz. Bizim ülkemizde de bunu şiddetle savunan bir kesim var. Kendilerinin bilimsel düşündüğünü bile iddia edebiliyorlar. (Oysa ne deney ne gözlem var ellerinde, sadece yabancı kaynaklar)