Bir mahkeme salonu düşünün: Duvarlarda devletin soğuk ciddiyeti, sanık sandalyesinde titreyen bir insan, avukatların dosya hışırtıları ve kürsüde cübbeli bir hâkim yerine sessizce çalışan bir algoritma. Ne öksürüyor, ne yoruluyor, ne de sabah kahvesini içmediği için huysuzlanıyor. Önüne gelen delilleri işliyor, emsal kararları tarıyor, olasılıkları hesaplıyor ve sonucu açıklıyor: “Suçlu.” Ya da “Beraat.” İlk bakışta büyüleyici değil mi? İnsan yanılgısından arınmış, duygusal dalgalanmaların üstünde, rüşvete kapalı, akrabalık ilişkilerinden etkilenmeyen bir adalet makinesi… Fakat tam da burada felsefenin kılıcı kınından çıkar: Tarafsızlık, sadece önyargısız hesap yapmak mıdır?
Yargı, yalnızca bilgi işleme faaliyeti değildir; insanın insana ne borçlu olduğunu belirleyen derin bir ahlaki sahnedir. Bir algoritma dosyadaki verileri görebilir, fakat sessizliğin ağırlığını, pişmanlığın yüz kaslarındaki titreşimini, mağdurun kelimeler arasına sıkışan korkusunu anlayabilir mi? “Anlamak” derken romantik bir sis perdesinden söz etmiyorum. Hukukta niyet, bağlam, zorunluluk, ihmal, kast, makul şüphe gibi kavramlar vardır. Bunlar matematiksel sembollere çevrilebilir; evet. Ama çevrildiklerinde aynı şey olarak kalırlar mı? Bir şiiri barkoda dönüştürmek mümkündür; fakat barkodu okuyan cihaz şiiri yaşamış olmaz.
