Aşkın Termodinamiği: İlişkiniz Neden Kendi Haline Bırakılınca Dağılır?

Aşkın Termodinamiği: İlişkiniz Neden Kendi Haline Bırakılınca Dağılır?

Fizikte entropi, kabaca bir sistemin düzensizliğe, dağılmaya ve olasılıkların en kalabalık olduğu hâle doğru akma eğilimidir. Masanın üzerinde bıraktığınız kulaklık kablosunun sabaha kadar kendiliğinden düğüm atması, evrenin size küçük bir şaka yapması değildir; düzenin bakım istemesidir. İlişkiler de buna benzer. Elbette sevgiliniz kapalı bir gaz kabı, evliliğiniz de buhar makinesi değildir. Ama metafor acımasızca işe yarar: Sisteme bilinçli enerji verilmezse, ilişki kendi ağırlığıyla maksimum dağınıklığa doğru sürüklenir.

Başlangıçta aşk, sisteme dışarıdan verilmiş dev bir enerji enjeksiyonu gibidir. Dopamin konfeti gibi patlar, mesajlar ışık hızında gider, aynı şarkı on iki kez dinlenir ve karşı tarafın makarna yerken çıkardığı ses bile sempatik bulunur. Bu dönem, kozmik bir indirim kuponudur. Fakat kuponun süresi biter. Sonra sahneye gündelik hayat çıkar: faturalar, yorgunluk, iş stresi, aile beklentileri, çamaşır sepeti ve o meşhur soru: Bugün neden bu kadar sessizsin?

Asimptot Aşkı: Sonsuza Kadar Yaklaşıp Bir Milim Kavuşamamak

Matematik, çoğu insanın gözünde soğuk bir disiplin gibi durur: cetveller, denklemler, sınav kâğıtları ve yanlış yapılan işlemlerin kırmızı kalemle cezalandırıldığı bir mahkeme. Oysa bazen bir kavram çıkar ve bütün bu resmî havayı dağıtır. Asimptot tam da böyledir: Bir eğrinin sonsuza giderken durmadan yaklaştığı, fakat asla dokunamadığı çizgi. Yani matematiğin en kibar trajedisi. Birbirini gören, tanıyan, yönünü ona göre ayarlayan ama kaderinde kavuşmak olmayan iki varlık.

Asimptotu anlamak için önce şu sahneyi düşünelim: Bir eğri var. Diyelim ki y = 1/x grafiği. x büyüdükçe y küçülür, sıfıra yaklaşır. Yaklaşır, yaklaşır, yaklaşır; fakat sıfır olmaz. Yatay eksen oradadır, sakin ve erişilmez. Eğri ise ona doğru incelir, neredeyse onunla aynı nefesi alır, ama aralarında daima minicik bir fark kalır. İşte bu fark, matematiğin en şiirsel boşluğudur. Çünkü bazen mesafe kilometrelerle değil, sıfıra asla eşitlenmeyen bir limit ile ölçülür.

Yedi Numara’nın Sırrı

Yedi Numara, Neden Türk Televizyonlarının Gördüğü En İyi Dizilerden Biriydi?

Sadece üç yıl yayınlandı Yedi Numara. 2000-2003 arasında. Ancak yarattığı etki öylesine güçlü oldu ki bugün bile onu hatırlamaya, kişisel hikayelerimizde ona yer vermeye devam ediyoruz. Nedenine sade bir inceleme aracılığıyla bakalım.

Bir dizi düşünün ki her bir karakteri özenle yazılmış ve onları canlandıran oyuncular tarafından olağanüstü bir özveriyle canlandırılmış olsun. dizide, ister başından sonuna kadar oynamış, ister ortasında girmiş ya da çıkmış, ister tek bir bölümde kendini azıcık göstermiş olsun, tüm oyuncular bir şekilde iz bırakabilmeyi başarmıştır. zeliha yenge’den vahit enişte’ye, sabit’ten haydar’a, armağan’dan rüya’ya her bir karakter bir diğerinden farklı ve kendi içinde sıra dışıdır. hiçbiri bir diğerinin üzerine çıkmadığı gibi, oyunculuk anlamında hiç kimsenin de altında kalmaz. tek tek harikalar yaratan tüm bu karakterler, olağanüstü bir uyumla bir araya gelebilmişlerdir.

Birdenbire!

Epey zamandır dikkatimi çeken ama hiç dile getirmediğim bir şey daha var.
Kullandığımız, tüketilen her şey, en basitinden en önemlisine kadar, ister fiziksel ister duygusal fark etmez, önce uzuuun süre sanki hiç bitmeyecek gibi yerinde sayıyor. Örneğin duvardaki kağıt havlunuzdan, deterjanınıza, parfümünüzden kombinin su seviyesine, gençliğinizden hep aynı görünen divanınıza hatta aşkınıza kadar her şey bu kurala uyuyor. Sonra bir sabah uyanıyorsunuz o şey bitmeye bir çimdik kalmış! Bu inanılmaz bir şey. Her zaman aynı hızla tükettiğiniz o şey sanki bir gecede sihirli bir el tarafından yutulmuş!
Üzerinde düşünmeye değer olduğunu sanıyorum. Sizlerin de böylesi bir bulgunuz oldu mu?
 Şimdi hatırladım da şairler bunun çoktan farkındaymış. Örneğin Orhan Veli’nin şu şiirine bakın:
her şey birdenbire oldu.
birdenbire vurdu gün ışığı yere;
gökyüzü birdenbire oldu;
mavi birdenbire.
her şey birdenbire oldu;
birdenbire tütmeye başladı duman topraktan;
filiz birdenbire oldu, tomurcuk birdenbire.
yemiş birdenbire oldu.
birdenbire,

birdenbire;
her şey birdenbire oldu.
kız birdenbire, oğlan birdenbire;
yollar, kırlar, kediler, insanlar…
aşk birdenbire oldu,
sevinç birdenbire.
Demek ki birdenbire OLUYOR ve birdenbire TÜKENİYOR. aradaki sürece de hayat diyor olabiliriz!
Belki de Fizik bilimindeki ismiyle entropi eşit hızda değil giderek artan hızda çalışıyordur. Tabi bence daha muhtemel olan seçenek farkındalığımızdaki entropidir.

Devamını oku “Birdenbire!” →

Aşka dair günlükten

Eger kisi kendi sandigi gölgesi ademde kaliyorsa, nuru goremiyordur ve gercekten asik degildir baska bi sey icin iliski kurmaktadir. AŞIK olan kendi gölgesi Ademden bi sure icin cikar ve nur ile adem arasinda “İmkan dahilindeki insan” olur böylece nurdan (Aşik oldugu insandan) nemalanir, fayda temin edip fayda verir. İşte Tanri sevgisine gecmeden once ayni mekanizmayi deneyimleyebildigi icin AŞK cok buyuk bi seydir, henuz gölge olani birdenbire MÜMKÜN VARLIK haline getirir. Tabi ask suresince olur bu kisisel askalrin suresi bellidir, bitince kisi yenilenmis gölgesine döner ama ne gam! Bır kere imkanli varlik olabilmis insan artik bunu unutamaz ve hayatini bu pozisyona bir daha ve sonsuzca ulaşmaya calişmaya adar. Âşkınız kutlu olsun.
sa
Not: Bu seneler önce bir konuya cevabi bir yorum olarak yazdığım bir şey..Kullandığım kelimeler bakılırsa ibni Arabi’den esinlendiğim anlaşılıyor.
*
Kalbim her sureti kabul eder oldu. meselâ: ceylanlara otlak, rahiplere manastır. putlara tapınak, hacılara kabe. tevrat’ın sayfaları, islam’ın mushafı oldu. dinim sevgi dinidir, onun kervanına yöneldim. sevgi dinidir dinim ve imanım… İbn-i Arabi
*
Böyle bir şiirinden haberim yoktu (bizim ülkede sakıncalı bulunmuş olabilir.) Kuantum Fizikçisi Zohar kitabını onun bu şiiriyle bitirmiş.