Etiket: ilişki

Kelebeğin Kanadı Değil, Bütün Orman Titriyor

29 Ağustos 2026

12:43

Bir yorum yaz on Kelebeğin Kanadı Değil, Bütün Orman Titriyor

Felsefe

, , , , ,

Bir olayın tek başına gerçekleştiğine inanmak, sahnede yalnızca başrol oyuncusunu görüp ışıkçıyı, metin yazarını, dekoru, seyirciyi ve salonun elektrik faturasını unutmaya benzer. Ağ bağlantısı düşüncesi bize şunu fısıldar: Hiçbir şey yalnız değildir. Bir karar, bir çöküş, bir aşk, bir ekonomik kriz, bir hastalık, bir fikir ya da bir tweet; hepsi görünmez iplerle başka şeylere bağlıdır. Dünya, tek tek taşlardan oluşan bir duvar değil, sürekli gerilen, gevşeyen ve titreşen bir örümcek ağıdır.

Modern zihin çoğu zaman basit nedenler ister. Çünkü basit nedenler rahatlatıcıdır. Trafik kötüdür çünkü sürücüler dikkatsizdir. Çocuk başarısızdır çünkü çalışmamıştır. Toplum huzursuzdur çünkü insanlar öfkelidir. Oysa ağ düşüncesi bu aceleci hükümleri elinden alır ve seni daha zor ama daha dürüst bir yere çağırır: Bağlantılara bak. Sürücünün dikkatsizliği, şehir planlaması, toplu taşıma yetersizliği, ekonomik baskı, uyku düzeni, telefon bağımlılığı ve kültürel sabırsızlıkla birlikte okunmadan anlaşılamaz. Bir insanın davranışı çoğu zaman yalnızca karakterinin değil, içinde düğümlendiği ilişkiler ağının ürünüdür.

Neden yerine örüntü görmek

Ağ bağlantısı düşüncesi, neden aramayı bırakmak değildir; nedeni tek bir ok gibi değil, çok yönlü bir akış gibi görmektir. Klasik düşünce sorar: Bunu ne yaptı? Ağ düşüncesi sorar: Hangi ilişkiler bunu mümkün kıldı? Bu küçük değişim, zihinde büyük bir devrimdir. Çünkü artık olaylara suçlu arayan bir dedektif gibi değil, izleri, yankıları ve geri beslemeleri takip eden bir iz sürücü gibi yaklaşırsın. Bir ormandaki yangını yalnızca kibrite bağlamak eksiktir; kuraklık, rüzgar, ihmal, iklim, yönetim, bitki örtüsü ve insan arzusu da yangının sessiz ortaklarıdır.

Bu bakış, insanın egosuna da meydan okur. Ego, ben yaptım demeyi sever. Ama gerçekten öyle mi? Bir fikrin doğuşunda okuduğun kitaplar, çocukken duyduğun cümleler, arkadaşının sorduğu tuhaf soru, toplumun yasakları, bedeninin kimyası ve çağın teknolojisi birlikte çalışır. Sen merkez değilsin; sen bir kavşaksın. Bu küçültücü değil, tam tersine büyüleyicidir. Çünkü bir kavşak olmak, yalnızca geçiş noktası olmak değil, akışları dönüştürme gücüne sahip olmak demektir.

Görünmeyen bağların ahlakı

Ağ bağlantısı düşüncesi aynı zamanda etik bir uyanıştır. Eğer her şey birbirine bağlıysa, hiçbir davranış bütünüyle özel değildir. Aldığın ürün, seçtiğin kelime, paylaştığın bilgi, sustuğun haksızlık, beslediğin korku; hepsi bir yerlerde dalga üretir. Bu, insanı paranoyaya değil, inceliğe davet eder. Çünkü ağ içinde yaşamak, her adımda suçluluk taşımak değil, etkilerinin farkında olmaktır. Bilge kişi, yalnızca doğru eylemi değil, eylemin hangi bağlamda neye dönüşeceğini de düşünür.

Psikolojik düzeyde de aynı ilke işler. Bir öfke patlaması yalnızca o anın meselesi değildir; bastırılmış ihtiyaçlar, öğrenilmiş savunmalar, aile mirası, bedensel yorgunluk ve görülme arzusu aynı anda konuşur. Jungiyen bir gözle söylersek, kişi yalnızca bilinçli niyetlerinden ibaret değildir; gölgesi, arketipleri ve kolektif hikayeleriyle birlikte davranır. Bu yüzden kendini anlamak, tek bir cevabı bulmak değil, içindeki ağı haritalandırmaktır. Hangi düğüm hangi acıya bağlı? Hangi korku hangi eski sadakatin bekçisi? Hangi arzu sana ait, hangisi atalarından devralınmış bir yankı?

Ağ bağlantısı düşüncesi, çağımızın en gerekli zihinsel kaslarından biridir. İklim krizinden yapay zekaya, yalnızlıktan politik kutuplaşmaya kadar hiçbir büyük mesele tek nedenli değildir. Bu yüzden tek hamleyle kurtuluş beklemek çocukça, tek suçluya öfke kusmak ise konforludur. Gerçek düşünce, karmaşıklıktan kaçmaz; onun içinde düzen arar. Belki de olgunluk, dünyayı bir bilardo masası gibi değil, bir canlı organizma gibi görmeye başladığımız anda başlar. Topa vurup sonucu beklemek yerine, nabzı dinlemeyi öğreniriz. Çünkü kelebek kanat çırptığında yalnızca hava hareket etmez; bütün orman, bütün tarih ve belki de içimizdeki eski savaşçı hafifçe yer değiştirir.

Gözlerine Bakınca Bozulan Şifre: Kuantum Kriptografi Bize Güven Hakkında Ne Söylüyor?

12 Ağustos 2026

18:43

Bir yorum yaz on Gözlerine Bakınca Bozulan Şifre: Kuantum Kriptografi Bize Güven Hakkında Ne Söylüyor?

Bilişim

, , , , , ,

Kuantum kriptografi kulağa laboratuvardan kaçmış bir sihir numarası gibi gelir: Bir mesajı korursunuz ve biri gizlice bakmaya kalkarsa mesajın kendisi bunu ele verir. Klasik dünyada hırsız iz bırakmayabilir; fotokopi çekebilir, kabloya dinleme cihazı takabilir, veriyi kopyalayıp sessizce kaybolabilir. Kuantum dünyasında ise doğa biraz huysuz bir bekçi gibidir. Bakana karşılık verir. Ölçülen şey, ölçülmeden önceki haliyle aynı kalmaz. İşte bu fikir, yalnızca siber güvenliğin değil, insan ilişkilerinin de karanlık koridorlarına küçük bir el feneri tutar.

Kuantum anahtar dağıtımı, özellikle BB84 gibi protokoller, şifreleme anahtarını fotonların kuantum durumlarıyla paylaşmaya dayanır. Temel numara şudur: Bilgi öyle bir biçimde taşınır ki, araya girip onu ölçmeye çalışan bir dinleyici kaçınılmaz olarak hatalar üretir. Çünkü bilinmeyen bir kuantum durumu kusursuzca kopyalanamaz; ayrıca ölçüm, seçilen baza göre sistemi değiştirir. Yani güvenlik, saldırganın ahlakına değil, evrenin yapısına emanet edilir. Bu, teknolojinin şiire en çok yaklaştığı anlardan biridir: Doğa, gizliliğin noteridir.

Güven, ölçülünce aynı kalan bir şey midir?

Buradan insan ilişkilerine atladığımızda mesele ilginçleşir. Birini sürekli denetlemek, onun sadakatini gerçekten gösterir mi, yoksa denetlenen kişiyi başka birine mi dönüştürür? Telefon karıştırmak, konum istemek, mesajların ekran görüntüsünü talep etmek; bunlar çoğu zaman şeffaflık diye pazarlanır. Fakat kuantum kriptografinin fısıldadığı şey şudur: Gözlem tarafsız değildir. Bazı gerçekler, onları yakalamaya çalıştığınız anda biçim değiştirir. Bir ilişkinin doğal akışı, mikroskop altına alınmış bir kelebeğin kanadı gibi, incelenirken zarar görebilir.

Elbette bu benzetmeyi fazla romantikleştirmemek gerekir. Kuantum sistemleri matematiksel olarak tanımlanır; insanlar ise kahve eksikliği, çocukluk yaraları, gurur, arzu ve yanlış anlaşılmış emojilerle çalışan karmaşık varlıklardır. Yine de benzerlik güçlüdür: Güven, yalnızca bilgi miktarıyla artmaz. Hatta bazen aşırı bilgi talebi, güvensizliğin kanıtına dönüşür. Birine her an nerede olduğunu sordukça daha çok şey biliyor olabilirsiniz; fakat ilişkinin atmosferine görünmez bir hata oranı enjekte edersiniz. Kuantum protokolünde bu hata saldırganı ele verir; ilişkide ise çoğu zaman korkuyu, sahiplenmeyi ve kontrol arzusunu ele verir.

Şeffaflık çağında yaşıyoruz. Çevrim içi durumumuz, okundu bilgimiz, son görülmemiz, konum geçmişimiz, beğenilerimiz ve dijital ayak izimizle adeta sürekli ölçülen parçacıklarız. Herkes birbirinin küçük bir gözlemevi. Fakat burada kritik soru şu: Şeffaflık güven üretir mi, yoksa güvenin yerine geçen ucuz bir simülasyon mu üretir? Bir ilişkide her şeyin görünür olması, her şeyin anlaşılır olduğu anlamına gelmez. İnsan kalbi, ham veri değildir. Bazen en doğru bilgi, birinin size anlatmayı seçtiği şeyde saklıdır; zorla çekip aldığınız kayıtta değil.

Kuantum kriptografi bize güvenli iletişimin iki katmanı olduğunu hatırlatır. Birincisi teknik katmandır: Anahtarlar, protokoller, hata oranları, kimlik doğrulama. İkincisi ise felsefi katmandır: Taraflar, hangi tür müdahaleyi kabul edilebilir sayar? Çünkü kuantum anahtar dağıtımı bile tek başına mucize değildir; klasik bir doğrulama kanalına, doğru cihazlara ve uygulama güvenliğine ihtiyaç duyar. İnsan ilişkilerinde de benzer bir durum vardır. Güven sadece his değildir; davranış, tutarlılık, sınır ve açıklık ister. Ama güven, mutlak denetimle kurulmaz. Sağlam bir protokol gibi, hem mahremiyeti hem doğrulanabilirliği birlikte tasarlamak gerekir.

Belki de en olgun ilişki modeli, ne karanlık bir sırlar mağarası ne de floresan ışıklı bir sorgu odasıdır. Daha çok kuantum kriptografiye benzer: Taraflar arasında anlamlı bir anahtar paylaşılır; araya kontrol, yalan ya da manipülasyon girdiğinde sistemde gürültü oluşur; bu gürültü konuşularak fark edilir. Güven, hiç hata olmaması değil, hatanın gizlenemez hale geldiği bir dürüstlük mimarisidir. Sevgi ise her parçacığı ölçmeye çalışmadan, bazı olasılıkların özgürce var olmasına izin verebilmektir.

Sonuçta kuantum dünyasının dersi basit ama keskindir: Her bakış masum değildir, her açıklık iyileştirici değildir, her sır da ihanet değildir. Bazen bir şifreyi koruyan şey, onun kırılmazlığı değil; kırılmaya çalışıldığında bunu belli etmesidir. İnsan ilişkilerinde de güven, her şeyi bilmekten çok, bozulma başladığında bunu birlikte fark edebilecek kadar uyanık ve birbirinin mahremiyetine saygı duyacak kadar cesur olmaktır.

Dolanık Kalpler: Uzakta Olan Biri Neden İçimizde Hâlâ Konuşur?

9 Temmuz 2026

12:33

Bir yorum yaz on Dolanık Kalpler: Uzakta Olan Biri Neden İçimizde Hâlâ Konuşur?

Bilim

, , , , , ,

Kuantum dolanıklık, fiziğin en şairane ama en yanlış anlaşılmaya açık kavramlarından biridir. İki parçacık bir zamanlar ortak bir kuantum durumunu paylaştığında, aralarına galaksiler girse bile ölçümleri arasında şaşırtıcı bir bağıntı görülür. Birinin durumu ölçüldüğünde, diğerinin sonucu sanki kozmik bir fısıltıyla belirlenmiş gibi görünür. Einstein’ın buna “uzaktan hayaletimsi etki” demesi boşuna değildi. Fakat burada ilk frenimizi çekelim: Dolanıklık, ışık hızından hızlı mesaj göndermek değildir. Evren, romantik ama disiplinsiz bir telgraf hattı kurmaz. Yine de bu kavram, sosyal bağları düşünmek için güçlü bir metafor sunar.

Bir insanla uzun süre aynı evde, aynı şehirde, aynı acıda ya da aynı sevinçte bulunursanız, aranızda görünmeyen bir düzen oluşur. Söz dağarcığınız benzeşir, tepkileriniz senkronize olur, susuşlarınız bile anlam taşır. Sonra yollar ayrılır: biri Berlin’e gider, biri İzmir’de kalır; biri gece vardiyasında çalışır, diğeri sabah güneşiyle uyanır. Ama bir şarkı çalar ve aniden öteki insan zihninizde belirir. Telefonu elinize alırsınız; tam o sırada mesaj gelir. Bu, fiziksel anlamda kuantum dolanıklık değildir. Ama psikolojik ve sosyolojik anlamda ortak geçmişin kurduğu bir “bağıntı alanı”dır.

Metaforun Gücü ve Tehlikesi

Bilimsel kavramları sosyal hayata taşırken iki tuzak vardır: Birincisi, her şeyi mistikleştirip “enerjilerimiz bağlı” diyerek fiziği tütsü dumanına çevirmek. İkincisi, metaforu fazla katı yorumlayıp insan deneyiminin şiirsel tarafını çöpe atmak. Sağlam düşünce, bu ikisinin arasındaki dar köprüde yürür. Kuantum dolanıklık bize şunu öğretir: Ayrılık, her zaman bağımsızlık demek değildir. Sistemler bazen geçmişteki ortaklıklarını gelecekteki davranışlarına iz olarak taşır.

İnsan ilişkilerinde de böyledir. Aileler, dostluklar, aşklar, sınıf arkadaşlıkları, savaş yoldaşlıkları, hatta birlikte uzun süre çalışan ekipler; ortak bir ritim üretir. Bu ritim bedenlere, hafızaya, beklentilere, espri anlayışına ve korkulara yerleşir. Birinin yüzündeki yarım gülümsemeyi kilometrelerce öteden tahmin edebilirsiniz, çünkü onun gülümsemesinin hangi karanlıktan çıktığını bilirsiniz. Bu bilgi, mistik bir kablo değil; yıllar içinde kurulmuş karmaşık bir modeldir.

Modern nörobilim açısından bakarsak, beyin sürekli öngörü makinesidir. Sevdiğimiz insanlarla ilgili içsel simülasyonlar taşırız. Onların neye kızacağını, neyi saklayacağını, hangi habere çocuk gibi sevineceğini kestiririz. Bu yüzden bazen “hissettim” dediğimiz şey, aslında yüksek çözünürlüklü bir sosyal tahmindir. Ancak tahminin duygusal yoğunluğu o kadar yüksektir ki, bize evrenin gizli kapısından gelen bir mesaj gibi görünür.

Dolanıklık Değil, Derin Eşleşme

Fizikte dolanık parçacıklar bilinçli değildir; karar vermez, özlemez, trip atmaz. İnsanlar ise anlam üreten varlıklardır. Bu yüzden sosyal bağları kuantum dolanıklıkla birebir açıklamak hatalıdır. Ama metafor, mesafenin ilişkiyi otomatik olarak yok etmediğini hatırlatır. Uzaklık sadece koordinat değiştirir; bağın biçimi hafızaya, dile ve ritüellere taşınır. Bir annenin çocuğunun ses tonundaki milimetrik değişimden bir şeylerin ters gittiğini anlaması, parçacık fiziği değil; yıllarca süren dikkat eğitiminin zaferidir.

Teknoloji bu metaforu daha da ilginç kılıyor. Mesajlaşma uygulamaları, görüntülü aramalar, ortak çalma listeleri ve çevrimiçi oyunlar, uzak insanların ritimlerini yeniden eşler. Eskiden mektup haftalarca beklenirdi; şimdi “çevrimiçi” yazısının yeşil ışığı bile kalp atışını değiştirebilir. Dijital çağda sosyal dolanıklık, bildirim sesleriyle koreografisini kuruyor. Fakat burada da dikkat: Sürekli bağlı olmak, derin bağlılık değildir. Bazen en güçlü bağ, iki insanın sessizlikte bile birbirine güvenebilmesidir.

Asıl soru şudur: Kimlerle dolanık kalmaya değer? Çünkü her bağ bizi genişletmez; bazıları bizi eski korkulara kilitler. İnsan, ilişkilerinde kendi iç evrenini de ölçer. Uzakta biri sizi hâlâ etkiliyorsa, bu etkinin kaynağına bakmak gerekir: Sevgi mi, suçluluk mu, alışkanlık mı, tamamlanmamış bir hesap mı? Kuantum metaforu burada bir aynaya dönüşür. Ölçüm yaptığınızda sadece ötekini değil, kendinizi de görürsünüz.

Sonuçta kuantum dolanıklık sosyal yaşamı açıklayan bir fizik yasası değildir; ama insan bağlarının görünmez geometrisini düşünmek için parlak bir zihinsel araçtır. Bizler parçacık değiliz, fakat iz bırakırız. Birbirimizin sinir sistemlerinde, cümlelerinde, kararlarında ve rüyalarında yankılanırız. Mesafe bazen bedeni ayırır; ama ortak geçmiş, iki bilinci aynı gökyüzüne bakan farklı pencereler gibi tutar. Evrenin en tuhaf dersi belki de budur: Yakınlık her zaman santimetreyle ölçülmez.

Çok Boyutlu İletişim

29 Mart 2019

09:46

Bir yorum yaz on Çok Boyutlu İletişim

Birleşik Alan Kullanımı, Felsefe, Urban Shaman

, , , , , , , , ,

Hawaii şamanlığında ilişki kurmak her şeyin önünde gelir çünkü gerçek iletişim ile hastalıkların ve sorunların giderilebildiğinin farkında olmuşlardır.
“Sezgiyle, lineer mantığı bir kenara koymayı ve lineer olmayan fikirlerin bilincinizin sahnesinde oynamasının güzelliğine izin vermeyi öğrenmelisiniz. Bu hayatta kalmanıza veya dostlarınızın yaptığınız şey ile ilgili düşündüklerine uymayabilir, ama yaşamınızı zenginleştirir. Düşünme şeklinizi değiştirmek zordur.” der Kryon.
Lineer ve lineer olmayan iletişimler arasında kuvvetli bir fark vardır. Bir an için çok eski bir daktilonuz olduğunu düşünmenizi istiyorum. Bu, kağıt takılan ve sayfaya yazarken karakterleri görmenizi sağlayan karbon bir şeriti olan eski tip bir daktilo. Karakter tuşlarına bastığınız zaman, makine şerit vasıtasıyla kağıt üzerinde görünür bir iz yaratır.
Bu örnekte, siz yazarken sayfadaki karakterleri ard arda görürsünüz, birbiri ardına. Kısa süre sonra harfler sözcüklere, sonra cümlelere ve paragraflara dönüşür, bunlar benzer düşüncenin gruplarını oluşturur. Bu lineer iletişimdir ve sizin için normaldir.
Lineer olmayan iletişim aşağıdaki gibi olurdu: Daktilonun tüm gün boyunca yazabildiğiniz, ama siz yazarken makinenin hiç ilerlemediği bir şekilde takılmış olduğunu varsayın. Kaç tane karakter yazdığınıza bakmaksızın, sadece okunamayan tek bir imaj elde edersiniz – gerçekte büyük bir leke. Her karakter kendini bir öncekinin üzerinde damgalayacaktır. Şimdi, sayfada, bir dosta uzun bir mektubun sonunda ne görürsünüz? O tek bir karakter lekesi olacaktır! Tüm karakterler üst üste yığılacaktır, birbiri üzerine basılacaktır ve iletişimin ne olduğu ile ilgili fikriniz olmayacak. Ona baktınız ve daktilonun bozulmasına ve fark etmediğinize üzüldünüz.

Devamını oku “Çok Boyutlu İletişim” →

Hastalar neden iyileşemiyor?

5 Haziran 2018

11:16

Bir yorum yaz on Hastalar neden iyileşemiyor?

Birleşik Alan Kullanımı, Güzel Haberler, Urban Shaman

, , , , , , , , ,

Tıpta en büyük iki eksiklikten biri; hastanın kendini anlatmasına izin vermeyen kısıtlı zaman(!) ve doktorla ilişki kuramamak. İkincisi Konsültasyon eksikliği!
Uzmanlaşma iyi de bütünsel teşhis nereye gitti?
Neden hastalar iyileşemiyor?
Dünya kadar tıbbi işlem, alet gelişmişken sorun nerede?
Hastanın gözlerine bakmaktan imtina eden doktorların durumları üzücü.
Tabi bu söylemim sadece tek taraflı oluyor yani hasta açısından,doktor açısından söyleyeceği olanı da hevesle dinlerim.

Not: Bu fikrim iyileşemeyen hastaların tercümanı olmak adına hissettiklerimin bir ürünüdür, doktorlara karşı bir eleştiri değil.
Sistemin bu işe dünya kadar para yatırıp neden hastaların iyileşmesine olanak vermediğini soruyorum. Doktorların maruz bırakıldıkları zorluklar başka bir büyük konu, bunu çok iyi anlıyor ve gözlemliyorum.

Not2.:”konsültasyon” ne demek?
Bir hastalığa birkaç hekimin tanı koyması işi, konsulto.
Tıpta, çeşitli dallarda uzman olan hekimlerin, tam aydınlatılmamış bir vaka yahut teşhisi zor bir hastalık karşısında yaptıkları fikir alışverişi. İstişare. Tıptaki bilgilerin son derece artması, bir hekimin her konuda azami bilgiye sahip olmasını imkansız kılmıştır.

Not3: Hasta olmak bir dert, hasta yakını olmak başka bir dert. Fakat halkımıza bakarsanız, sağlık sorunları çözüldü! Sanırım aile hekimlerinden kolayca ilaç alabilmek bizleri memnun etmeye yetti. Öylesine aciz duruma getirilmişiz ki bu bile sevinmeye yetiyor gibi.

Bir arkadaşımın (Suzan Çal) bu konudaki yorumunu da paylaşayım: “Bu son dönem kapitalizmin en plânlı uygulamalarından biridir, ilaç şirketlerinin eli gibi çalışmaktadır tıp alanı. Batıda sık sık holistik yaklaşımlı doktorlar ya ölü bulunuyor ya bir kazada gitmiş oluyor. Thireve Movement sık sık bunu haber yapar. Böl parçala öldür ama yönet işi, uzmanlaşma adında tıp alanında da uzundur hüküm sürüyor, epistemik cemaat istediği yöntemi legalize edip istemediğini dışlıyor, doğal olarak bilim-dışı görünüyor. Batıda her alanda bu konuda ciddi bir direnç hattâ savaş var. İnsan bedenine organ uzmanları gibi yaklaşılırsa organizma çöpe gider, içindeki birey zaten yok kabul ediliyor, o da zaten bedenden ibaret.Onunla zaten psikiyatristler ilgilenirler ilacı dayayıverirler nasılsa  Zaman medikal zamanın sonları, ışık ve manyetik asıl çözüm olarak yerini alacak o kesin, ama o zaman kadar çok ciddi kıyım devam edecek maalesef. Şimdilik bu sistemin içinde doktorlar da hastalar da hapis diyebiliriz, çoğu yani.”

Mutlaka gerçek ilişki kurulan durumlar da var(Tıp tarihinde şifanın ilişkide yattığını savunan ünlü doktorlar var) fakat şu an bunun geneli yansıtmadığını düşünüyorum. Biraz amiyane kaçacak ama şöyle bir benzetme yapacak olursam; özel hastaneleri ya da daha da özel klinik ve muayenehaneleri bir çeşit satış yeri olarak varsayalım (madem değişen dünyada her şey alım-satıma, teknik üstünlüğe dayanıyor) bu durumda doktorları da bu ürünü yani sağlığı pazarlayan kişiler olarak görelim. (eminim bu benzetme bir çoğunuzun içini sızlattı çünkü doktorlar bizim için yarı tanrı konumunda olmuştur, şaman zamanından beri belki de). Hastane neden iyileştiremediği hastadan para alır? Sadece koridorlarına ayak basıyor olman onun bi sürü parayı alması için bir hak gibi olmuştur şu an. Tabi denebilir ki, o sana sağlık değil zaman satıyor; pahalı cihazlarının, cafcaflı binalarının ve ünvanlı doktorlarının pahalı zamanını satıyor. Hımmmm o kendi zamanını satarken iyileşemeden o kapıdan çıkıp giden hastanın (ve yakınlarının) zamanına ne oluyor peki?

Şu an Don Juan’ın bir sözü geldi aklıma, Castaneda bir büyücü/şifacı olmak için ondan yardım almak ders görmek istemektedir ama bir akademisyen olarak bunun adının konmasını da ister (kaba, cahil bi yerliden yardım almak,onun çırağı olmak içine sinmez) ve der ki:”bunun bir ismini koyalım, beni yetiştirmek için kaç lira alırsın?” Don Juan Matus ona şaşırarak bakar sonra basar malum kahkahasını ve der ki; “senin zamanına karşılık benim zamanım!” Ben buradaki adalet ve inceliği ve verilen dersi yeni anlıyorum.

Notların sonu: Mesele çok yönlü biliyorum, fakat büyük diye daha ne kadar görmezden gelinecek? Ne zaman bu işin bir ucundan tutulup daha verimli, insani bir sistem için adım atılacak. Yola çıkmadığınızda hedefe varmayı nasıl umut edebilirsiniz?