Altı Kişi Uzakta Değil: Sosyal Ağların Gizli Kabile Haritası

Altı Kişi Uzakta Değil: Sosyal Ağların Gizli Kabile Haritası

İnternetin en tuhaf mucizelerinden biri şudur: Hiç tanımadığınız biri, sizinle aynı eski Japon caz plaklarına, aynı bağımsız oyuna, aynı unutulmuş felsefe podcastine ya da aynı ekşi mayalı ekmek takıntısına sahip olabilir. Üstelik yalnız değildir. Bir anda kendinizi, dünyanın farklı köşelerinden insanların aynı küçük ateşin etrafında toplandığı dijital bir kamp yerinde bulursunuz. İşte küçük dünya ağlarının sosyal ağlardaki büyüsü burada başlar: uzak görünen insanlar, ortak ilgi alanları sayesinde beklenmedik biçimde yakınlaşır.

Küçük dünya ağı, ilk bakışta kalabalık ve dağınık görünen bir sistemin aslında kısa yollarla birbirine bağlandığını anlatır. Hepimizin bildiği altı derece ayrılık fikri bunun popüler yüzüdür. Bir kişiden diğerine ulaşmak için sandığımız kadar çok adım gerekmez. Fakat sosyal ağlarda olay yalnızca mesafe meselesi değildir; aynı zamanda kümelenme meselesidir. İnsanlar rastgele bağlanmaz. Benzer zevkler, korkular, meraklar ve öfkeler etrafında yoğunlaşırlar.

Güç Tahtta Değil, Köprüde Oturur: Ağların Görünmez Hükümdarları

Güç Tahtta Değil, Köprüde Oturur: Ağların Görünmez Hükümdarları

Gücü hâlâ en çok paraya, üne ya da makam tabelasına sahip kişilerin cebinde arıyorsanız, graf teorisi size hafifçe gülümser. Çünkü ağların dünyasında asıl mesele yalnızca kim olduğunuz değil, kimler arasında durduğunuzdur. Bir şirketin genel müdürü, milyon takipçili bir fenomen veya parlamento üyesi görünür biçimde güçlü olabilir. Fakat iki ayrı dünyayı birbirine bağlayan, adı pek duyulmamış bir kişi çoğu zaman daha kritik bir konumdadır. O kişi yok olduğunda bilgi akışı yavaşlar, fırsatlar kaybolur ve gruplar birbirine yabancılaşır.

Graf teorisi bu gerçeği sade bir dille modeller: İnsanlar, kurumlar ya da hesaplar birer düğüm; aralarındaki arkadaşlık, mesajlaşma, alışveriş veya iş ilişkileri ise birer kenar olarak çizilir. Ortaya çıkan şekil, modern toplumun röntgenidir. Ancak bu röntgende en parlak görünen düğüm, her zaman en hayati organ değildir. Bazı düğümler çok bağlantılıdır; bazıları ise az bağlantıya sahip olsa bile ağın farklı bölgeleri arasındaki tek geçittir.

Altı Tokalaşma Sonra: Dünya Sandığımızdan Daha mı Küçük?

Bir gün aklınıza şu soru düşsün: Arjantin’de tango yapan bir ayakkabı tamircisiyle, Konya’da sabah çayını içen bir öğretmen arasında kaç insanlık mesafe vardır? İlk bakışta cevap sonsuz gibi gelir. Dünya büyüktür, kalabalıktır, dağınıktır; herkes kendi mahallesinin, mesleğinin, dilinin ve gündelik kaygılarının içinde yaşar. Fakat küçük dünya deneyi bize şunu fısıldar: Belki de insanlık dediğimiz devasa kalabalık, sandığımız kadar parçalı değil. Belki hepimiz görünmez iplerle birbirimizin kapısına bağlıyız.

1960’larda sosyal psikolog Stanley Milgram, bugün artık popüler kültürün de diline yerleşmiş olan küçük dünya fikrini test etmeye çalıştı. Deneyin özü basitti: Rastgele seçilen kişilerden, tanımadıkları bir hedef kişiye bir mektubu ulaştırmaları istendi. Kural şuydu: Mektubu doğrudan hedefe değil, hedefe daha yakın olabileceğini düşündükleri bir tanıdıklarına göndereceklerdi. Sonuç şaşırtıcıydı. Ulaşan mektuplar, ortalama olarak yaklaşık altı aracı kişi üzerinden hedefe varıyordu. Buradan doğan meşhur ifade şudur: Herhangi iki insan arasında altı derecelik ayrılık vardır.

Kelebeğin Kanadı Değil, Bütün Orman Titriyor

Bir olayın tek başına gerçekleştiğine inanmak, sahnede yalnızca başrol oyuncusunu görüp ışıkçıyı, metin yazarını, dekoru, seyirciyi ve salonun elektrik faturasını unutmaya benzer. Ağ bağlantısı düşüncesi bize şunu fısıldar: Hiçbir şey yalnız değildir. Bir karar, bir çöküş, bir aşk, bir ekonomik kriz, bir hastalık, bir fikir ya da bir tweet; hepsi görünmez iplerle başka şeylere bağlıdır. Dünya, tek tek taşlardan oluşan bir duvar değil, sürekli gerilen, gevşeyen ve titreşen bir örümcek ağıdır.

Modern zihin çoğu zaman basit nedenler ister. Çünkü basit nedenler rahatlatıcıdır. Trafik kötüdür çünkü sürücüler dikkatsizdir. Çocuk başarısızdır çünkü çalışmamıştır. Toplum huzursuzdur çünkü insanlar öfkelidir. Oysa ağ düşüncesi bu aceleci hükümleri elinden alır ve seni daha zor ama daha dürüst bir yere çağırır: Bağlantılara bak. Sürücünün dikkatsizliği, şehir planlaması, toplu taşıma yetersizliği, ekonomik baskı, uyku düzeni, telefon bağımlılığı ve kültürel sabırsızlıkla birlikte okunmadan anlaşılamaz. Bir insanın davranışı çoğu zaman yalnızca karakterinin değil, içinde düğümlendiği ilişkiler ağının ürünüdür.

12 saniyelik ŞİMDİ

Üç boyutlu gerçekliğimiz, bize fiziksel olarak 12 saniyelik bir ŞİMDİ imkanı veriyor.

Her şey, tüm zamanlar ve sonsuzlukla ilgili tüm bilgi ve anlayışlar, her hangi bir 12 saniye içinde mevcut!

Anlaşılmasının kolay olmadığını biliyorum. Belki de Huna felsefesi-Urban shaman konseptine aşina olanların anlayabileceği (örneğin kendim) bir terminoloji ile açıklamaya çalışacağım.

Öncelikli oniki saniyelik şimdi nedir, bundan ne anlamamız gerekiyor? sorusuna odaklanalım. Evet 12  saniyemizi bu soruda kullanalım; Bu gerçeklik illüzyonunda bize her biri on iki saniye süreli bilgilendirici videolar sunulduğunu ve bunların herbirinin tüm yaradılışın sırrını eksiksiz olarak sunan paketçikler olduğunu anlayalım. Yani hayatınızın toplam süresini 12 saniyeye bölerek, hep aynı mesajı kaç defa aldığınızı bulabilirsiniz! Usandırıcı bir tekrar değil mi? Ve biz hala yaratımın gizi hakkında hiç bir şey bilmiyoruz! Geldik gidiyoruz ve bu sırra vakıf olabilenlerin bikaç elin parmakları ile sınırlı olduğunu duymakla yetinmek zorunda kalıyoruz.