Adalet Tanrıçası Gözlerini Bağladı, Algoritma Kamerayı Açtı

Adalet Tanrıçası Gözlerini Bağladı, Algoritma Kamerayı Açtı

Adalet Tanrıçası’nın gözleri bağlıdır; çünkü kim olduğumuza değil, ne olduğuna bakması beklenir. Algoritmalar da modern çağın bu gözleri bağlı yargıçları gibi pazarlanır: yorulmazlar, sinirlenmezler, rüşvet almazlar, kayınbiraderlerini işe sokmazlar. Ne güzel. Fakat küçük bir sorun var: Bu dijital yargıçlar dünyaya kendi başlarına gelmez. Onları insanlar yazar, insanlar veriyle besler, insanlar hedef belirler. Yani gözleri bağlı sanılan kod, çoğu zaman kodlayıcısının gözlüğünü takar.

Algoritmik önyargı, makinenin kötü niyetli olması değildir. Makinenin niyeti yoktur; bu yüzden tehlikelidir. Kötü niyetle tartışabilirsiniz, ama ölçüt diye sunulan bir formülle tartışmak zordur. Bir kredi başvurunuz reddedildiğinde karşınızda kaşlarını çatmış bir memur değil, skorunuzun yetersiz olduğunu söyleyen soğuk bir ekran vardır. Ekran nötr görünür. Oysa belki de yaşadığınız mahalle, geçmişte sistematik olarak dışlanmış bir grubun mekânıdır; belki eğitim geçmişiniz, eşitsizliğin sayısal gölgesidir; belki algoritma suçu değil, yoksulluğu tahmin etmektedir.

Kutsallık ve Taraftarlık

“Taraftarlık” hiç bir insanın hak etmediği ayrımcı ve köleleştirici bir konumdur.
İnsanın kendine verilmiş muhteşem kabiliyetleri ve özgür iradesini hiçe saymak ve zaman içinde bütün bu hediyelerin dumura uğratılması anlamına gelir.
Her birey hayatı boyunca yapabileceğinin en iyisini ya da ona yakınını yapıyor zaten. Ruhsal, blinçsel ya da daha sübtil arayışlar, katı gerçeklikten doymuşlukla ilgilidir, ihtiyaçlarımız bizleri niyetimiz doğrultusunda yönetiyor, bunu unutmayalım. Eğer unutursak, kibirli bir elit tabaka oluşuyor, sanki daha sübtil, ruhani şeylerle ya da belli bir partiyle ya da futbol takımıyla ilgilenmek kutsalmış ve onlar bunu yapabiliyorlarmış gibi! Herhangi bi şeyin kutsallığa itilmesi facialar yaratmıştır insanlık tarihinde, yaşam zaten tüm dokusuyla her şeyiyle kutsaldır. Bu kelimeye dikkat etmeliyiz.
Kutsallık kelimesinin vehametinden ancak onu herşeye yüklemekle kurtulunabilinir.