Bir elektronun aynı anda birçok olasılıkta gezindiğini duymuşsunuzdur: biraz burada, biraz orada; sanki evrenin karar vermeden önce yaptığı bir beyin fırtınası. Fakat biz masaya baktığımızda masa kararsız görünmez. Kahve fincanı hem dolu hem boş değildir; ne yazık ki genellikle sadece boştur. İşte Kuantum Darwinizmi, bu büyük dönüşümün peşine düşer: Kuantum olasılıkları nasıl olur da bizim paylaştığımız, sağlam, inatçı ve gündelik gerçekliğe dönüşür?
Klasik kuantum anlatısında ölçüm önemli bir kırılma noktasıdır. Bir sistem, ölçülmeden önce süperpozisyon denen çoklu olasılık hâlindedir; ölçümle birlikte belli bir sonuç ortaya çıkar. Ama burada rahatsız edici bir soru vardır: Ölçen kimdir? İnsan mı? Dedektör mü? Kedi mi? Laboratuvarın kapısı mı? Eğer gerçeklik için bilinçli bir gözlemci gerekiyorsa, evren biz gelmeden önce ne yapıyordu? Kuantum Darwinizmi bu soruya daha soğukkanlı bir cevap verir: Gözlemciyi tahtından indirir, çevreyi sahneye çıkarır.
İlk kez lisans yıllarında Çevre Sosyolojisi dersinde Feryal Turan hocamın tatlı ve sistematik anlatımlarıyla çevre konularına ilgi duymaya başlamıştım. Daha sonra Kubilay Aysevener hocadan aldığım Çevre ve Teknoloji Felsefeleri dersinde bir dönem boyunca Murray Bookchin’in eserlerini okuyup tartışmıştık. Feryal hocanın dersinde kurduğu anlatım şemasına bağlı kalarak ve onun ders notlarından bazı bölümlerden de yararlanarak Çevre ve Ekoloji sorunlarına ilgi duyanlara giriş düzeyinde bilgiler içeren bir metin düzenledim. Çevre sosyolojisi derslerinin içeriği artık çok çeşitli ve zengin kuşkusuz. Özellikle Batı üniversitelerinde bu alanda gelişen yeni okumalar kayda değer. Wisconsin’de derslerine katıldığım William Cronon’un çevre tarihçiliği alanındaki yenilikçi yayınları ilk başta sayılması gerekenlerden. Yine Nelson Enstitüsü bünyesinde yapılan çalışmalar coğrafya, ekoloji, tarih ve sosyoloji arasındaki disipliner ayrımlara meydan okur nitelikte. 2010 yılında Madison Sosyoloji Bölümü Havens Center’da Michael Lowy Ekososyalizm Nedir ve Ekososyalizm ve Demokratik Planlama başlıklı iki güzel sunum yapmıştı. Dinlemiş, istifade etmiştik. Ders kitabı örneği olarak John A. Hannigan’ın Environmental Sociology: A Social Constructionist Perspective kitabı sistematik bir giriş çalışması.