Tek Bir Düğmeyi Kapatınca Demokrasi Susar mı?

Tek Bir Düğmeyi Kapatınca Demokrasi Susar mı?

Bir bilişim sisteminde bütün yetki tek bir sunucuda, şirkette ya da kurumda toplanmışsa, o sistemin görünmez bir kırmızı düğmesi vardır: Kapat, engelle, sil, sustur. Bu düğmeye her zaman kötü niyetli biri basmaz; bazen teknik arıza, ekonomik baskı, hukuki talep veya panik hâlindeki bir yönetici yeterlidir. Demokrasi açısından asıl mesele, bu düğmenin var olup olmaması değil, ona kimin, hangi kuralla ve hangi denetim altında erişebildiğidir.

Merkezi olmayan sistemler bu soruya mimari bir cevap verir: Yetkiyi tek bir merkeze teslim etmek yerine düğümler, kullanıcılar ve doğrulayıcılar arasında dağıtır. Bir mesajlaşma ağı, veri depolama sistemi ya da dijital ödeme altyapısı, tek bir sahibin sunucusuna bağlı değilse; onu susturmak için bir kapıyı kilitlemek yetmez. Ağın farklı parçalarına, farklı coğrafyalara ve farklı aktörlere aynı anda müdahale etmek gerekir. Bu, sansürü imkânsız kılmaz; fakat maliyetini yükseltir, hızını düşürür ve daha görünür hâle getirir.

İnternetin Oksijeni Kimin Elinde? Ağ Yansızlığı Neden Bir Lüks Değil, İnsan Hakkıdır

İnternet çoğu zaman bir teknoloji meselesi gibi anlatılır: kablolar, sunucular, modemler, paketler, protokoller… Oysa ağ yansızlığı dediğimiz ilke, teknik bir ayarın çok ötesindedir. Basitçe şunu söyler: İnternet servis sağlayıcıları, veri trafiğini kaynağına, hedefine, içeriğine veya parasına göre kayırmamalıdır. Yani bir haber sitesi, bağımsız bir podcast, küçük bir girişim, bir üniversite arşivi veya dev bir video platformu aynı dijital yolda, aynı ilkesel hakla ilerlemelidir. Kulağa sıkıcı bir altyapı kuralı gibi geliyor olabilir. Fakat mesele aslında şudur: Kim konuşacak, kim duyulacak, kim görünmez kılınacak?

Ağ yansızlığı, ifade özgürlüğünün altyapıdaki adıdır. Eski dünyada sansür çoğu zaman bir kitabın yakılması, gazetenin kapatılması, kürsünün susturulmasıydı. Yeni dünyada sansür daha kibar giyinir: yavaşlatma, önceliklendirme, paketleme, erişim anlaşması, ticari optimizasyon. Bir düşünceyi yasaklamanıza gerek yoktur; onu yeterince yavaşlatırsanız, çağımızın sabırsız parmakları zaten başka yere kayar. Hakikat bazen yasaklandığı için değil, yüklenemediği için kaybeder.

Kendinizi ikna edin

Parayı her türlü eylemin başarı ölçüsü sayan bir maneviyat ile, derinliğin, anlayışın ve merhametin olduğu bir maddiyat arasında birinden birini seçmek zorunda değiliz, karşıtımızı içerebiliriz ki bunu reddeden sadece zihnimiz, biz zaten bütünüz.

*

Padişahı kendi iradesiyle üzerinden silkelemeyen, kanunla cumhuriyet şapkası giyen varlığımız, şimdi hangi yana uzayacağını bilemiyor, güneşe bakıyor ki bilsin gölgesi ne yöne düşmüş!.

*

Toplumun sivil toplum örgütlerinden, medyadan mahrum bırakılması büyük sorun çünkü insanlar kendilerini ifade mercilerini kaybetmiş oluyorlar ve diyemedikleri duygu ve düşünceler içlerini şişiriyor. Bu şişkinlik sık sık kaynama noktasına getirir artık insanları. Bence yönetimin psikolojik sosyolojik danışmanları -herhalde vardır- bu aksaklığı bir an önce gidermeliler. Yoksa “hesap sorarım” cümlesi ve ses tonu ile sindirilen kurumlar bu yönetime kar değil ciddi zarar getirecektir. Bunu zaten herkes görüyordur çok önemli bi buluş yapmadım sadece hatırlanması ve hatırlatılması lazım diyıe düşünüyorum o kadar.

Sözüm sizleredir düzen sevenler.

Gelin tanış olalım, işin kolayın tutalım

Sevelim sevilelim, dünya kimseye kalmaz(Yunus)

Sözüm sizleredir düzen sevenler.

Hem düzeni dirliği kim sevmez ki! Velakin her güzelliğin bir de gölgesi vardır, bilen bilir.
Bir örnek üzerinden gidelim. Dünyada eşi görülmemiş bir seçim barajımız var: %10. Kim ki yönetime gelir, ona hatırlatırız;
“Bak bu oran hakça değildir, demokrasi anlayışına uymaz. Olsa olsa diktatörlerin yönettiği göstermelik demokrailerde olabilir. Şimdi sana diktatör olmadığını, başkalarının haklarını yiyerek koltuklara yapışmak istemediğini göstermek için bir şans verildi. Lütfen hem kendin, hem partin, hem de ulusunun demokrasiye layık olduğunu onaylamak için ilk iş olarak barajı en azından uygar ülkeler de uygulanan seviyeye düşür.”

Karar Mekanizması

Topluluklarda yönetim şeklinin ve buna bağlı olarak karar mekanizmasının nasıl olacağı insan var olalı beri tartışılıyor, yeni yöntemler deneniyor. Şimdiye kadar yapılmış tüm önerileri bildiğimi iddia etmeksizin, kendi yaşam deneyimimden çıkarsadığım ve “şimdilik” bana makul gelen durumu anlatmaya çalışacağım.

Demokratik yöntem nedir: Genel kabul gören tanımı aşağı yukarı şöyle: “Demokrasi halkın yönetimi, halkın kendi kendisini yönetmesi anlamına gelen siyasi yönetim biçimi. Genel olarak, temsil, çoğunluğun yönetimi, partiler arası karşıtlık ve yarışma, alternatif hükümet şansı, kontrol, azınlık haklarına saygı gibi temel kavram ve düşüncelerle belirlenen politik sistem.”