İnsan aklı, gerçekliği bir oda sanmayı sever: Duvarları vardır, lambası yanar, eşyaların yeri bellidir. Masanın masa, taşın taş, benliğin de benlik olduğu rahat bir evren. Fakat hem kadim içsel gelenekler hem de modern fiziğin en tuhaf koridorları bize şunu fısıldar: Belki de oda dediğimiz şey, yalnızca gözümüzün alıştığı bir gölge düzenidir. Nagual ile kuantum boşluğu arasındaki felsefi kesişim tam burada başlar; bilinenin bittiği, kavramların ayakkabılarını çıkarıp sessizce beklediği yerde.
Nagual, özellikle Mezoamerikan şamanik geleneklerde ve modern yorumlarda, adlandırılamayan, evcilleştirilemeyen, zihnin haritasına sığmayan gerçeklik alanını ifade eder. Tonal düzen, isimler, kimlikler, alışkanlıklar ve toplumsal anlaşmalar dünyasıdır; nagual ise bunların ardındaki vahşi açıklık. Bir Jungiyen analist gibi konuşursak, nagual yalnızca bilinçdışı değildir; bilinçdışının bile öncesinde duran, simgeleri doğuran karanlık rahimdir. Oraya bakmak, aynada yüzünü değil, aynayı mümkün kılan boşluğu görmeye çalışmak gibidir.
