Gündelik akıl bize şunu fısıldar: İki şey birbirine yaklaşırsa etkileri artar, uzaklaşırsa azalır. Mıknatıslar, gezegenler, aşklar, kavgalar; hepsi sanki bu basit sezgiye uyar. Fakat atom çekirdeğinin derinliklerine, proton ve nötronların içine indiğimizde evren birden alaycı bir gülümsemeyle kuralları ters çevirir. Kuarklar birbirine çok yaklaştığında neredeyse özgür davranır; uzaklaşmaya çalıştıklarında ise görünmez bir ip gerilir, enerji artar, zincir sertleşir. Bu olguya asimptotik özgürlük denir ve modern fiziğin en parlak, en ters köşe fikirlerinden biridir.
Kuarkların Garip Hapishanesi
Protonun içinde üç kuark bulunur demek, kulağa küçük bilyelerin bir torbada durması gibi gelebilir. Oysa tablo bundan çok daha canlıdır. Kuarklar, gluon adı verilen taşıyıcı parçacıklarla sürekli etkileşir. Elektromanyetik kuvvette foton neyse, güçlü nükleer kuvvette gluon odur; ama gluonlar çok daha hırçındır. Çünkü foton elektrik yükü taşımazken, gluonlar güçlü kuvvetin yükü olan renk yükünü taşır. Yani kuvveti taşıyan parçacıklar aynı zamanda kuvvetin kendisinden de etkilenir. Bu, bir postacının yalnızca mektup taşımayıp her teslimatta mahalle kavgasına karışması gibidir.
