1)Her beşinci sınıf öğrencisi bile magnetizma kelimesine aşinadır.Fakat onu tanımlamak en zeki fizikçiler için bile kafa karıştırıcı olabilir.
2)Richard Feynman’ı ele alalım. Manyetizmayı açıklaması istendiginde; BBC muhabirine (videosu aşağıda) düşüncesi konusunda ısrar etti. Yedi dakikalık sıkı bir savunmadan sonra; nihayet, “Ben gerçekten manyetik kuvveti sizin daha aşina olduğunuz başka terimlerle açıklamakta iyi bir iş çıkaramıyorum.Çünkü sizin daha aşina olduğunuz herhangi bir terimi ben kendim anlayamıyorum.”dedi.
3)Pes edip bu girişimini bırakmadan önce birkaç saniye daha denedi.Bu saniyelerde, -kelimelerini- fazla basitleştirilmiş bir şekilde toparlayıp (şöyle dedi ) “(manyetiğin içindeki) bütün elektronlar aynı yönde dönerler.”
4)Lakin, bütün elektronların aynı yönde dönmediğini Feynman’dan daha iyi kim bilebilirdi ki?
5)Ve aslında elektronlar dönmezler. Spin , sadece her elektron içinde bulunan küçük manyetik kuzey ve güney kutuplar arşında pişmiş fizikteki bir terimdir.Bu kutupların oryantasyonları elektronların dönüşlerinin yönlerini belirler.
6)Neden bütün elektronların bu kutupları var?Birisi öğrenir öğrenmez size geri döneceğiz. :))
7)İşte bizim bildiğimiz şey budur : Bir atom içinde, her elektron genellikle kendisinin karşıtında yönlendirilmiş bir elektronla eşleşir ki manyetik çekimleri birbirlerinin dengesini sağlasın.
8)Ama elektronların bazıları eşleşmemişse bile, etrafta harekete neden olabilirler böylelikle kendi kutupları yeni bir manyetik alan yaratarak hizalanabilir.Metallerdeki elektron dizilimleri, özellikle manyetik eşdüzey basıncına açık halgetirir.
9)DIY buzdolabı manyetiği : Sıcak bir metale dişaridan bir manyetik alan uygulayınız. Soğutunuz ki aynı sıraya hizalanan elektronlar uygun bir şekilde donabilsin. Yerel tesisatçınızın kartvizitini hafifçe üzerine vurun (sonrasinda bozulacaktir). Ve işte!
10)Yin, Yang’ını manyetik ilişkileri için arar! Bütün mıknatısların kuzey ve güney kutupları ve karşıt kutup çekimleri vardır : Kuzey kutbu güney kutbunu arar, güney kutbu da kuzeyi…
11)Şu anda bir mıknatısın üzerinde duruyorsunuz.Yer kürenin çekim alanı, çekirdekte erimiş bir metal denizindeki elektrik akımları tarafından oluşturulur.Bu nedenle bir pusulanın iğnesi kuzeyi gösterir.Neden mi? Çünkü kuzey kutupları, güney kutuplarına doğru çekilir; aslında pusulanızdaki “kuzey” oku, yer kürenin güneyindeki manyetik kutbu işaret eder ki bu kutup kuzeyin üstündedir. Anladınız mı?
12)Ve Dünya’nın manyetik güney kutbu (aslında “kuzey”) bile tam olarak coğrafyadaki kuzey kutbu değildir.Şu anda Kuzey Kanada yakınlarındaki Arctic Okyanusu’dur.
13)Daha kötüsü; manyetizma, yerkürenin çekirdeğindeki akımlara karşıt bir şekilde sürekli olarak sürükleniyor.U.S. Geological Survey’e göre, her yıl yaklaşık 35 mil(~56km) hızla Sibirya’ya doğru hareket ediyor.Hey, yer değişimi olabilir/olur.
14)Eski denizciler, doğal olarak meydana gelen manyetik kayalarsan oluşan mıknatıs taşları tarafından yönlendirilirlerdi.
15)Mıknatıs taşlarının nereden geldiği ise manyetizmanın bir diğer sırrı.Bazı jeologlar, onların ışığın demir bakımından zengin kayalara çarptığında oluştgünü düşünüyorlar.
16)Mikroplar, kuşlar ve bazı diğer hayvanların vücutlarında kendilerini yönlendirmeye yarayan manyetik kristalleri var.
17)Bu, muhtemelen –insanlar Olive Garden’da tuvaeti ararken kaybolurken– Caretta Caretta kaplumbağalarının aşina olmadıkları sularda 8000mil(~12.874km) göç edebildiklerinin nedenidir.
18)Manyetik Yankılanma Görüntüleri(Magnetic Resonance Images “MRI”) makineleri, -atomların, içinizin bir haritasını ortaya koymak için analiz edilen radyo dalgalarını yaymalarına karşın- vücudunuzdaki titreşen hidrojen atomlarına yer yuvarlağınkinden 60.000kez daha yoğun bir alan olsütürür.
19)Küp seker büyüklüğündeki bir sensoru kullanarak, Ulusal Standartlar Enstitüsü ve Teknoloji araştırmacıları insan kalbinin manyetik desenini çıkarabiliyorlar.
20)Sinyal zaif, ancak bilimin çekimin ölçülebilir olduğunu kanıtlaması iyi bir haber.
Richard Feynman’in BBC Videosu,
