Dün Hâlâ Orada mı? Uzay-Zamanda Donmuş Anıların Peşinde

Geçmişin yok olup gittiğini düşünürüz. Kahve soğur, çocukluk evi yıkılır, sevdiğimiz bir ses susar ve geriye yalnızca anılar kalır. Fakat modern fizik, bu gündelik sezgiye küçük ama sarsıcı bir itiraz yöneltir: Belki de geçmiş ortadan kaybolmamıştır. Belki yalnızca artık ona erişemiyoruzdur. Einstein’ın görelilik kuramından doğan uzay-zaman fikri, dünün evrenin dokusundan silinmek yerine orada bir yerde konumunu koruyor olabileceğini düşündürür.

Görelilikte uzay ve zaman birbirinden bağımsız iki sahne değildir. Bir olay, üç uzamsal koordinatın yanında bir zaman koordinatına da sahiptir. İlk öpücüğünüz, geçen salı içtiğiniz çorba ve dinozorların son günü, uzay-zaman üzerinde farklı adreslerdir. Bu bakıştan türeyen blok evren modelinde geçmiş, şimdi ve gelecek dört boyutlu bir bütünün parçalarıdır. Biz ise bu dev yapının içinde hareket eden bir bilinç çizgisi gibi yalnızca belirli kesitleri deneyimleriz.

Dalga Silmeden Önce: Ayak İzleri Neden En Saf Performans Sanatı Olabilir?

Sahilde yürürken geriye dönüp izlerinize baktığınız oldu mu? Islak kumun üzerinde beliren o kısa yol, birkaç dakika önce orada olduğunuzu kanıtlar. Sonra bir dalga gelir; ne alkışlar, ne açıklama yapar, ne de eser hakkında eleştiri yazar. İzleri siler. Bu küçücük olay, şaşırtıcı biçimde sanatın en eski ve en çağdaş sorularından birini açar: Bir eser kalıcı olmak zorunda mıdır?

Ayak izleri, ilk bakışta sıradan bir fiziksel sonuçtur: bedenin ağırlığı, kumun direnci ve yerçekiminin ortak imzası. Fakat onları performans sanatına yaklaştıran şey, yalnızca şekilleri değildir. Ortada bir beden vardır, zaman vardır, mekân vardır, tanık olasılığı vardır ve geri döndürülemez bir eylem vardır. Sanatçı yürüyen kişi olabilir; izleyici, kıyıda oturan yabancı, uçan martı ya da bizzat yürüyenin kendisi. En etkileyici yanıysa eserin sergilenmek için değil, yaşanırken oluşmasıdır.

Aşkı anımsamak adına…

Her insan, özünde aşkın farkında. Nasıl olmasın ki, karanlıkta çakan bi ışığın farkında olmamak imkansız. Aşk yalnızca karşı cinse duyulan bi şey değil bunu çoğu insan bilir. Aşk, bir mıknatıs gibi seni -ilgini- talep eden, karşı konulmaz bütünsel bir esrikliktir. Hep o’nun içinde bulunmak isteriz biz insanlar ama ne çare ki belki aynı oranda olmasa da güvenliği de severiz. İşte bu ikincil tercihimiz hayatın realitesi haline gelir, onu alışkanlıklarımızla besler büyütürüz. Öyle büyütürüz ki aşk çok nadir çakar olur o bulutlar arasından. Ve biz bu durumda ne yardan ne serden vaz geçemeyenler ne yaparız?
Tüm zamanlar boyunca yaptığımızı tekrarlarız, geçmiş bir aşkın küllerini deşeleriz, onun hissini şu ana getirebilmek için akla gelmedik icatlar yaparız. Tüm konular eski bi aşkı anımsamak üzredir temeline inerseniz. Hep nostalji hep nostalji!
Oysa…
Herkes bilir oysayı 🙂

Olgunluk ve nüfus cüzdanı

Çok sevdiğim bir arkadaş vardı, müthiş hayaller kurardı, bazen birkaç gün ve gece sürerdi hayal gezileri -mental açıdan hiç bir sorunu da yoktu- Ona bir gün bu hayalleri gerçekleştirmek için işe bi ucundan başlamak lazım değil mi diye sordum-oldukça gerçekçi zamanlarımdı-, bana gülümseyerek baktı, ben hayal ettiğimde onun tüm motivasyonunu yaşıyorum ve içi boşalıyor zaten dedi. Doğru söylediğini her halinden anlamıştım. Zaten gerçeği sorgulamaya başladığımın ilk yedili evresinin sonlarındaydım, bu durum beni en az kuantum kadar salladı :))

*

İnsanların çoğunda sabırsızlık gözlemlerim evvelden beri, istedikleri şey hemen şipşak olsun isterler, isteklerine ulaştıracak merdiven basamaklarını adımlama disiplininden yoksundurlar, çabucak sıkılıp başka bir isteğe atlarlar, o da olmayınca ağlayıp tepinirler, bu bir çocukluk özelliği değil midir?
Oysa evreler, kendimizinkiyle birlikte dünyanın evreleri var, beslenme, hazmetme ve posayı dışa atma adeta bu dünyanın en temel sistematiği gibi geliyor bana. Bu süreçleri ancak çocuklar ve ergenler bilmiyor olabilirler.