Kategori: Genel

“İnsanların vücut yapısı, dış görünüşü, rengi, şekli, sesi ve diğer azaları vasıtasıyla ahlaki durum ve karakterini tayin etmeye yarayan ilm-i kıyafet, özetle, dış yapıdan iç yapıyı anlama ilmi olarak tarif edilebilir. Kıyafet ilmiyle uğraşan kişiye kayif, yahut kıyafetşinas denilmiştir. Kıyafet ilminin ilgi alanı her ne kadar ayak izlerini, alındaki çizgiler ile yüz ve vücuttaki seyirmeleri kapsıyorsa da, genelde insan siması üzerindeki özellikleri üzerine yoğunlaşır. Tecrübeler sonucu meydana çıkarılan hükümler, birçok örnek ile pekiştirildikten sonra kıyafet ilminin temelini oluşturan tahminler halinde kayda geçirilir ve eski kıyafetşinasların yanılma payı doğrusu pek azdır.
Beden yapısı ile insan karakteri arasındaki münasebetler çok eski dönemlerden itibaren ilim adamlarının ilgisini çekmiş ve çeşitli gözlemler ile araştırmalar küçük risaleler halinde kayda geçirilmiştir. İnsanları tiplerine göre kategorize etme işleminin ilk defa Hipokrat (İÖ. V. yy.) tarafından denendiği bilinmektedir. Ardından Eflatun, Bukrat, Galien, İledus, Oklidis ve Aristo bu konuda araştırma yapmışlar, dağınıkta olsa elde ettikleri bilgileri kaydetmişlerdir.
Sasani hükümdarı Nuşirevan’ın bir firaset kitabı yazdırdığı ve ülkesini buna göre yönettiği söylenir.
İslam dünyası Batılı filozofların eserlerinden etkilenerek uzun asırlar boyu kıyafet ilmini zirveye çıkarmışlardır. İslam dünyasında kıyafet ilmine dair eser verenler arasında İmam Şafii, Araplardan el-Kindi, Yuhanna ibn Bıtrık, Farslardan da Kaşani, Abdurrahman Mirek gibi yazarlar sayılabilir.
Türkler kıyafet ilmine büyük ilgi duymuşlar, bürokrasiye adam seçerken yahut esir alım-satımında bu ilimden azami ölçüde faydalanmışlardır. Türk sultanları kıyafet ilmine bizzat ilgi göstermişler, özellikle saraya adam alırken ilm-i kıyafetten istifadeyi ön planda tutmuşlardır.
Türk kıyafetnameler manzum ve sanatkarane formlar içerisinde kaleme alınmışlardır. Bunlar içerisinde ilk güzel örnek Hamdullah Hamdi’nin 150 beyitlik kıyafetnamesidir ve halk kitleleri arasında dahi şöhreti Osmanlı sınırlarından taşmıştır. İşte o eserden hadis-i şerife istinat eden iki beyit: