Exupery ile birleşik şeyler

“Hayatın anlamını öğrenmeye çalışan herkes kendine güvenmelidir. Bu keşfedilecek bir şey değil: Şekillendirilecek bir şeydir.”

**

Picture “Hoşça kal, dedi tilki. Ve şimdi de sıra sırrımda, çok basit bir sır. İnsan ancak kalbiyle doğruyu görebilir. Esasın ne olduğu gözlerden gizlenmiştir.”

**

“İnsanlar bir olayın içine girdiklerinde artık korkmazlar. İnsanları yalnızca bilinmezlik korkutur.”

**

“Savaş bir macera değildir. Bir hastalıktır. Tifüs gibi.”

**

“Tüm yetişkinler bir zamanlar çocuktu… Ne yazık ki pek azı bunu hatırlar.”

**

“İnsanların artık hiçbir şeyi anlamaya vakitleri yok. Dükkânlardan hazır şeyler satın alıyorlar. Ancak içinde arkadaş satılan dükkânlar olmadığından, artık insanların arkadaşı yok.”

**

“Yalnızca, hareket halinde kuvvetller vardır; bunları yaratmak gerektir. Çözüm yolları sonra kendiliğiinden gelir.” Gece Uçuşu

**

“Bizim istediğimiz, ölüsüz olmak değil. Fakat hareketlerin, nesnelerin birdenbire anlamlarını yitirdiğini görmemek. İşte bizi çevreleyen boşluk, o zaman kendini belli eder…” Gece Uçuşu

**

Amaç belki de hiçbir şeyi doğrulamaz, ama onun uğrundaki çalışma insanı ölümden kurtarır. Gece Uçuşu

**

“Zafermiş…Bozgunmuş… Anlamı yok bu sözlerin. Hayat bu sembollerin altındadır ve daha şimdiden yeni semboller hazırlamaktadır.Bir zafer, bir halkı zayıflatır. Bir bozgun, başka bir halkı uyandırır.Önemli olan, yalnız hareket halindeki olaylardır.” Gece Uçuşu


Ve Bir de Ekşi Sözlükten onun Hakkında:

tanrı’nın ruhuna üflediği o büyük dehayı kusursuzca akıttığı “kale/citadelle” kitabı ile efsaneleşen çağımızın en büyük yazarlarından (-lar eki de gereksizdir kanımca). 1900-1944 yılları arasında yaşamış, popüler çocuk kitabı “küçük prens” ve en büyük eseri “citadelle” dışında “güney postası”, “gece uçusu”, “insanların dünyası”, “savaş pilotu” gibi eserler de vermiştir.
saint exupery’nin o yükseltici tanrısal ışığının aydınlattığı yolu kavrayabilme uğraşısının ilk şartı onun dünyayı algıladığı o eşsiz bakışın gezindiği dağı görmekten geçer. ruhtan, tanrıdan, yoldan, geometriden, bahçıvandan, dağ keçisinden, alçakgönüllülükten, uzaktaki bir evin bahşettiği varsıllıktan. “çünkü, söylüyorum sana” der, “insan kendi yoğunluğunu arar, mutluluğunu değil“…
(kahlo, 02.12.2002 10:29)

Bu da benden olsun:

Küçük Prensi bu sayfalarda uzun uzun ele aldım; çünkü insanların algı düzeylerine daha yakın, tıpkı Bach’ın Martı’sı ya da Coelho’nun Simyacı’sı  gibi. Ancak derinlere dalmaktan zevk alanlar için Gece Uçuşunu tavsiye ederim. Orada aşağı yukarı bi kaç sayfada bir hayalinizden Ayn Rand’ın (*)yüzü geçer gibi olur. Ama sadece geçer, durup kalmaz; çünkü Exupery ondan biraz daha derine şöyle Toltec bilgeliğine yakın bi yerlere kadar dalar.

(*) Ayn Rand incelememiz için bakınız: https://blog.sonsuz.us/?p=3357

Küçük Prens ve Kral-4

Kral erguvanlar, beyaz kürkler giymiş, çok sade fakat şahane bir tahta kurulmuş oturuyordu. Küçük Prens’i görür görmez:
– İşte bir uyruğum, diye bağırdı.
Küçük Prens kendi kendine:
– Nasıl oldu da beni tanıdı, daha önce hiç görmemişti, diye düşündü. Bilmiyordu ki krallar için dünya çok basittir. Bütün insanlar uyruklarıdır.
Sonunda krallık edecek birini bulduğu için böbürlenen kral:
– Yaklaş da seni iyi göreyim, dedi.
Küçük Prens etrafa bakınıp oturacak yer aradı. Ama kralın kürk mantosu gezegeni baştan aşağı örtüyordu. Boş yer bulamadığından, ayakta durdu. Çok yorgun olduğu için de esnedi.
– Kral huzurunda esnemek görgü kurallarına aykırıdır, dedi kral. Yasaktır!
Küçük Prens utanarak:
– Elimde değil ki, dedi. Uzun bir yoldan geliyorum, hiç de uyumadım.
– Öyleyse, dedi kral, esnemeni emrediyorum. Yıllardır kimsenin esnediğini görmedim. Esneme denilen şeyi merak ediyorum. Haydi, bir daha esne! Bu bir buyruktur!
Küçük Prens’in yüzü kızardı:
– Olmuyor… bir daha olmuyor ki… dedi.
– Ha! Öyleyse, bir esnemeni, bir esnememeni emrediyorum.
Kral biraz kekeledi, yüzünü ekşitti. Çünkü kral her şeyden önce otoritesine saygı gösterilmesini isterdi. Kendine karşı gelinmesine göz yummazdı. Mutlak bir kraldı o. Ama aynı zamanda çok iyi bir adam da olduğu için, akla yakın buyruklar verirdi.
“Bir generale deniz kuşu olmasını buyursam da, general sözümü yerine getirmese, suç generalin değil, benim olur” der dururdu.
Küçük Prens ürkek ürkek:
– Oturabilir miyim? diye sorunca,
– Oturmanı emrediyorum, dedi kral ve beyaz kürk mantosunun bir ucunu görkemle kaldırıp yer verdi.
Küçük Prens şaşıyordu: Gezegen minicikti, neyi yönetiyordu bu kral?
– Kral hazretleri, dedi, af buyurun. Bir sorum var.
Kral çabucak:
– Soru sormanı emrediyorum, dedi.
– Kral hazretleri neyi yönetiyorlar?
Kral kısaca:
– Her şeyi, dedi.
– Her şeyi mi?
Kral elini hafifçe kaldırıp kendi gezegenini, öbür gezegenleri ve yıldızları gösterdi.
– Bütün bunlar mı?
– Bütün bunları.
Bu kral mutlak bir kral değil, aynı zamanda evrensel bir kraldı.
– Yıldızlar da sözünüzü dinler mi?
– Elbette. Bir dediğimi iki etmezler. Disiplinsizliğe göz yummam.
Kralın bu gücü Küçük Prens’i şaşırttı. Kendi elinde böyle bir güç olsaydı, günde kırk dört kere değil, yetmiş iki kere, hatta yüz, iki yüz kere güneşin batmasını seyredebilecekti. Hem de iskemlesini çekmeğe hiç lüzum kalmadan! O anda yapayalnız bıraktığı küçük gezegenini hatırlayıp biraz içi burkuldu ve kraldan bir dilek dilemeye karar verdi:
– Güneşin batmasını görmek isterim… Hatırım için… Emredin de güneş batsın.
– Bir generale kelebek olup bir çiçekten bir çiçeğe uçmasını veya bir trajedi yazmasını veya deniz kuşu olmasını emretsem de general emrimi yerine getirmese, suç kimde olur, onda mı, ben de mi?
– Sizde, dedi Küçük Prens, hiç çekinmeden.
– Tamam, herkesten, yapabileceği şeyi istemeli. Otorite de her şeyden önce akla dayanır. Sen kalkıp halkına kendilerini denize atmalarını buyurursan, halk ayaklanır, devrim yapar. Akla yakın buyruklar verdiğim içindir ki, yerine getirilmelerini istemek hakkımdır.
Ama sorduğu soruyu hiç unutmayan Küçük Prens:
– Peki, güneş  batışı ne olacak? diye hatırlattı.
– Bekle, istediğin olacak, istediğini yerine getireceğim. Ama yönetme biliminin yasaları gereğince, koşulların uygun düşeceği bir zamanı kollayacağım.
Küçük Prens:
– Ne zaman olacak bu? diye sordu.
Kral öksürdü, yutkundu, koca bir takvim karıştırdı, sonra da:
– Bu akşam, dedi, bu akşam sekize yirmi kala emirlerimin tam tamına yerine getirildiğini göreceksin.
Küçük Prens esnedi. Güneşin batmasını hemen görmediğine üzülüyordu. Biraz da canı sıkılmıştı artık. Krala:
– Benim burada işim kalmadı, dedi, gideyim.
Bir uyruk bulmuş olmakla övünen kral:
– Hayır, dedi, gitme. Seni bakan yaparım.
– Bakan mı? Ne bakanı?
– Adalet Bakanı.
– Yargılanacak kimse yok ki!
– Bilinmez, belki vardır. Bütün krallığımı dolaşmış değilim daha. Çok yaşlıyım, yürüyemiyorum, saltanat arabasına da yer yok buralarda.
Küçük Prens:
– Ben dört bir yana baktım, dedi ve uzandı, gezegenin öbür yanına da bir göz attı. Orada da kimsecikler yok…
– Öyleyse kendi kendini yargılarsın, dedi kral. Kendini yargılamak başkalarını yargılamaktan daha zordur. Kendini iyi yargılamayı başarırsan, gerçek bilgeliğe eriştin demektir.
– Ben kendimi nerde olsa yargılarım. Buraya yerleşmem gerekmez.
Kral:
– Hım, hım, diye yutkundu. Gezegenimin bir köşesinde yaşlı başlı bir fare var sanırım. Geceleri tıkırtısı duyulur. İstersen o fareyi yargıla. İki de bir ona ölüm cezası verirsin, hayatı senin adaletine bağlı olur. Ama ölmesin diye de, her seferinde bağışlarsın, başkası yok çünkü…
– Ben, dedi Küçük Prens, ölüm cezası vermekten hiç hoşlanmam, gidiyorum artık.
– Hayır, gitme.
Küçük Prens yol hazırlığını bitirmişti; ama yaşlı kralı incitmemek için:
– Kral hazretleri emirlerini tam tamına  yerine getirmemi istiyorsa, bana akla yakın bir emir versinler. Örneğin bir dakika içinde buradan gitmemi buyursunlar. Sanıyorum ki koşullar uygundur.
Kral hiç cevap vermeyince, Küçük Prens bir an durakladı, sonra içini çekerek yola çıktı.
Kral da çabuk çabuk:
– Seni elçi yapıyorum, diye bağırdı ardından. Sesinde bütün otoritesi yankılanıyordu.
Küçük Prens yolculuğu sırasında: “Büyükler çok tuhaf insanlardır!” diye düşündü.

Küçük Prens ve ciddiyet-3

  • Öyleyse, dikenler ne işe yarar?
    Hiç bilmiyorudum. O anda da otorumun sıkışmış bir vidasını sökmeye uğraşıyordum. Çok dertliydim; motordaki bozukluk çok önemli görünüyordu. İçme suyumuz da günden güne azaldığından, geleceği karanlık görmeyğe başlamıştım.
  • Dikenler ne işe yarar?
    Küçük Prens bir soru sordu mu, vazgeçmezdi. Vidaya çok sinirlenmiştim. Rastgele bir cevap verdim:
  • Dikenler hiçbir işe yaramaz. Çiçeklerin kötü huyundan doğar.
  • Aa…
    Kısa bir sessizlikten sonra, kin dolu bir bakışla:
  • İnanmam! dedi. Çiçekler zayıftır, saftır. Tehlikelere karşı koymak için, ellerinden geleni yaparlar. Hem onlar dikenleriyle kendiierini çok güçlü sanırlar…
    Hiç cevap vermedim. O anda: “Şu vidayı sökemezem çekiçle uçururum” diye düşünüyordum
  • Hem sen inanmıyor musun ki çiçekler…
  • Yok, yok, bir şeye inandığım yok. Aklıma geleni söyledim. Hem ben ciddi şeylerle uğraşıyorum.
    Küçük Prens dona kaldı:
  • Ciddi şeyler!
    Elimde çekiç, parmaklarım makine yağıyla kapkara olmuş, hiç beğenmediği o uçakla uğraşıyordum. Bir an baktı, sonra:
  • Sen de büyükler gibi konuşuyorsun, dedi.
    Biraz utanmıştım. O ise acımadan sözünü tamamladı:
  • Her şeyi birbirine karıştırıyorsun… Kafan darmadağın…
    Çok kızmıştı, başını sallıyor, altın sarısı saçları rüzgarda uçuşuyordu.
  • Ben bir gezegen bilirim, içinde al yanaklı bir bay oturur. Ömründe bir çiçek koklamamış, bir yıldıza bakmamıştır. Hiç, hiç kimseyi sevmemiştir. Yalnız toplamalar yapar. O da senin gibi sabahtan akşama kadar: ” Ben ciddi bir adamım, ciddi bir adamım” der durur. Çok da övünür. Ama adam değil ki o, mantardır.
  • Nedir?
  • Mantar!
    Küçük Prens öfkesinden sapsarı olmuştu.
  • Milyonlaraca yıldan beri çiçekler diken salar, milyonlarca yıldan beri de koyunlar çiçekleri yer. Hiçbir zaman, hiç bir işe yaramayan bu dikenleri neden bıraktıklarını anlamaya çalışmak ciddi değil de nedir? Koyunlarla çiçeklerin savaşı önemli değil de o al yanaklı şişko bayın toplamaları mı daha ciddi, daha önemli? Ve ben bu dünyada bir çiçek tanıyorsam, biricik bir çiçek, benim gezegenimden başka bir yerde bulunmayan bir çiçek ve günün birinde bir koyun gelip de, ne yaptığını bilmeden, o çiçeği kkoparıp yerse, önemli değil mi?
    Yüzü kızararak ekledi:
  • İnsan binlerce, milyonlarca yıldızın birinde yaşayan eşsiz bi tek çiçeği seviyorsa, yıldızlara bakmakla bile mutlu olur. “Çiçeğim oralarda bi yerdedir” der. Ama koyun çiçeği yerse, sanki yıldızların hepsi birden sönüverir. Bu da mı önemli değil?
    Daha ileri gidemedi, birdenbire hıçkırıklarla ağlamaya başladı. Karanlık çökmüştü. Aletlerimi fırlatıp attım. Bana çekiç, vida, susuzluk, ölüm vız geliyordu artık! Yıldızın, gezegenin birinde, benim gezegenim olan bu dünyada bir Küçük Prens vardı, onu avutmak gerekti. Onu kollarımın arasına aldım, salladım.

Küçük Prens ve Baobab-2

Öyle ya, Küçük Prens’in gezegenin, her gezende olduğu gibi, faydalı otlar da, zararlı otlar da vardı. Elbette ki faydalı otun tohumu faydalı, zararlı oyun tohumu zararlı olur. Ama tohumlar görülmez, toprağın altında uyurlar mışıl mışıl, ta ki günü birinde birinin aklına eser, uyanır. O zaman da gerinir, güneşe doğru incecik, sevimli ve zararsız bir filiz sürer ürkekçe. Bir turp ya da bir gül filiziyse bu, varsın istediği kadar büyüsün. Ama zararlı bir bitkiyse, onu görür görmez koparmak gerekir. Küçük Prens’in gezegeninde korkunç tohumlar da varmış.. Baobabsa öyle bir bitki ki erken davranmazsan, bir daha baş edemezsin onunla. Gezegenini baştan başa sarar, köyleriyle delik deşik eder. Hele gezegen küçük, baobablar da çok olursa, çatlatır gezegeni.
Küçük Prens daha sonra: “Bu, bir kendini disipline etme işidir. İnsan her sabah elini yüzünü yıkadıktan sonra, gezegenine çekidüzen vermelidir. Baobablar filizlenirken gül fidanlarına çok benzerler. Onun için, birini öbüründen ayırt etmez, hiç vakit kaybetmeden baobabları söküp atmayı iş edinmeli. Oldukça sıkıcı bir iş bu, ama çok kolay.”

Ben o gezeni, Küçük Prens’in bana anlattığı gibi çizmeye çalıştım. Öğüt verir gibi konuşmaktan pek hoşlanmam. Ama baobab tehlikesi o kadar az biliniyor, yolu biz yıldıza düşecek olanın başına öyle büyük dertler açabilir ki, bu kez hiç sakınmadan: “Çocuklar! Baobablara dikkat ediniz!” diye sesleneceğim. Öteden beri küçük dostlarımın da, benim de hiç fakrına varmadan geçirdiğimiz tehlikeyi haber vermek içindir ki, özene bezene çizdim bu resmi. Verdiğim öğüt çektiğim zahmete değer. Bu resme bakarken, belki sorarsınız kendi kendinize: “Neden bu kitapta hiçbir resim baobab resmi kadar gösterişli değil?” Nedeni basit:” Bütün resimlerimin böyle olmasını isterdim, ama elimden gelmedi. Oysa baobab konusunda üstün bir güç itti, esinledi beni.”

Küçük Prens ve Türk Bilgini-1

Biliyordum ki büyük gezegenler vardır, onlara insanlar Dünya, Jüpiter, Mars, Venüs gibi adlar takmışlardır; ama bunların dışında yüzlerce  küçük gezegenler de vardır. Bazıları o kadar küçüktür ki, teleskopla bile zor görülür. Bir gökbilimci bunlardan birini yakaladı mı, ona ad yerine bir numara takar. Örneğin “Asteroid 325″ deyiverir. Küçük Prens’in geldiği gezegenin Asteroid b 612 olduğu konusunda yabana atılmayacak kanıtlarım var. Bu asteroid bir tek defa 1909 yılında teleskopla görülmüş, gören de bir Türk bilgini imiş.

Bu gökbilimci Uluslararası Gökbilim Kongresi’nde buluşunu uzun uzadıya açıklamış; ama şalvar, cepken ve fesli kılığından ötürü kimse değer vermemiş sözüne. Büyükler böyledir işte.

Mutlu bir rastlantıyla, Asteorid b-612’nin ünü kurtuldu. Çünkü dediği dedik bir Türk önderi halkını, ölüm cezasıyla korkutarak, Avrupalılar gibi giyinmeye zorladı. Bunun üzerine aynı gökbilimci 1920’de açıklamasını batılı bir kılıkla yaptı. Ve bu sefer herkes onun görüşüne katıldı.

Asteroid-B-612 üstüne bütün bunları anlatmam, size numarasını bildirmem, büyükleri hoşnut etmek içindir. Büyükler sayılardan hoşlanır. Onlara yeni bir dostunuzdan söz açtınız mı, hiçbir zaman size önemli şeyler sormazlar. Hiçbir zaman: ” Sesi nasıl? Hangi oyunu sever? Kelebek toplar mı?” diye sormazlar. “Kaç yaşındadır? Kaç kardeşi var? Kaç kilodur? Babası kaç para kazanır?” diye sorarlar. Ancak o zaman tanıdıklarını sanırlar onu. Büyüklere: “Pembe kiremitten bir ev gördüm, pencerelerinden sardunyalar, damında güvercinler vardı” derseniz, o evi bir türlü gözlerinin önüne getiremezler. Onlara: “Yüz bin franklık bir ev gördüm” demeniz gerek. O zaman: “Aman ne güzel!” diye bağırırlar.

Örneğin büyüklere derseniz ki Küçük Prens gerçekten vardır; çünkü sevimli bir çocuktur, bol bol güler, bir koyun ister; büyükler hemen omuz silkerler, size de çocuk derler. Ama onlara: Geldiği gezegen Asteroid B-612 idi, derseniz inanırlar. Bir daha da sizi soruyla rahatsız etmezler. Büyükler işte böyledir. Kızmamalı onlara. Çocukların büyüklere karşı pek sabırlı olmaları gerekir.

Ama bizlere, hayatı anlayan bizlere numaralar vız gelir.

Resimlere de bakııınnnnn: http://www.kucukprens.org/kitap/4.php