Tek Başına Zayıf, Birlikte Geçilmez: Piyon Zincirinin Gizli Dersi

Satranç tahtasında piyon, çoğu zaman oyunun mütevazı işçisi gibi görülür. Ne vezir gibi sahneyi kasıp kavurur, ne kale gibi uzun koridorları denetler, ne de at gibi beklenmedik sıçrayışlarla rakibin aklını karıştırır. Bir kare ilerler, çapraz yer, yavaş yürür, kolay harcanır. İlk bakışta kahramanlık kumaşı yoktur onda. Fakat satrancın ironisi tam da burada başlar: Bireysel olarak en zayıf taşlardan oluşan bir piyon zinciri, doğru kurulduğunda rakibin en parlak figürlerini bile boğabilir.

Piyon zinciri, birbirini çaprazdan koruyan piyonların oluşturduğu yapıdır. Bir piyon önde durur, arkasındaki piyon onu korur; o piyonun arkasında bir başkası vardır. Böylece her taş, yalnızca kendini değil, önündeki arkadaşının varlığını da mümkün kılar. Bu küçük geometrik dayanışma, satrançta bir toplumsal düzen dersine dönüşür. Çünkü güç, her zaman tek bir figürün ihtişamından doğmaz. Bazen güç, kimsenin tek başına öne çıkmadığı ama herkesin birbirinin arkasında durduğu yapılardan doğar.

Kod Kimin? Açık Kaynak, Mülkiyet Fikrini Sessizce Hackliyor

Bir yazılım düşünün: Onu yazanların çoğu birbirini tanımıyor, aynı ülkede yaşamıyor ve aynı patrondan maaş almıyor. Biri gece yarısı bir hatayı düzeltiyor, diğeri belgelere örnek ekliyor, bir başkası kodu başka bir dile çeviriyor. Ortaya çıkan ürün milyonlarca insan ve şirket tarafından kullanılıyor. Peki bu eser kimin? Klasik mülkiyet anlayışı, bu soruya tek bir isim, kurum veya fatura arar. Açık kaynak ise muzipçe başka bir soru sorar: Bir şey herkesin katkısıyla gelişiyorsa neden yalnızca birinin olmalıdır?

Mülkiyetin reddi mi, yeniden tasarımı mı?

Açık kaynak felsefesi çoğu zaman mülkiyetin bütünüyle reddedilmesi şeklinde anlatılır. Oysa durum daha inceliklidir. Açık kaynak projeler sahipsiz değildir; telif hakkı, lisanslar ve katkı kuralları vardır. Fakat mülkiyet, başkalarını dışarıda bırakmak için kullanılan bir duvar olmaktan çıkarılıp paylaşımı güvenceye alan bir protokole dönüştürülür. Özellikle copyleft lisansları, hukukun mülkiyet araçlarını tersine çevirerek üretilen bilginin yeniden kapatılmasını engeller. Anahtar vardır, fakat kapıyı kilitlemek için değil, açık tutmak için kullanılır.

Sevgili ağaçlar ve Sosyal Medya Olgusu

Basit yaşa ki başkaları da varolabilsin.
Gandi
Evimin önündeki selvilerin ne kadar saf sevgi olduklarını, ne kadar sade varolduklarını, o mükemmel esnekliklerini, o mütevazi estetiklerini anlatmaya yetemiyorum. Hayranlığımdan gözyaşlarım pıtır pıtır dökülüyor. Sudaki aksi sedamız kadar berrak bunlar. Dün siz nesiniz böyle diye sordum, yankı dedi.
Bugün uzun uzun sessiz hasbihal ettik, içime; onların bizim dünyaya paralel bi gerçeklikte bizim yankımız olarak bambaşka akıl hayal edilmez bi hayat sürdükleri doğdu. Bilmem gerçek midir ama ne fark eder.

*

Sosyal medyada pek çok provakatif- doğru olmayan bilgi de paylaşılıyormuş diyor komşular, amcalar teyzeler. Bunları söyleyenler doğal olarak tek yönlü kalıp medya kullananlar ve bu edindikleri bilgiyi de oradan alıyorlar. Bu arada tek yönlü çıkmaz sokak medyasında yayınlanan her kelimeyi de doğru zannediyorlar.
Sosyal medya denilen paylaşım, karşılıklı ve yaşayan bir etkileşim içinde her şeyin olması gayet normaldir çünkü bu platformlar yaşamın sudaki aksi gibi. Eğer yaşamda her şeyin var olduğunu hele bir de tam yerli yerinde olduğunu düşünüyorsanız zaten “doğru olmayan bilgiler varmış!” size hiç de tuhaf gelmez
Aslında mesele yine ve hep aynı: “biz muhakememizi sezgilerimizi işletip yorulmayalım evladım, bizim yerimize birileri bu işleri yapsın, koysun sofraya, rahat rahat zevkle seyredelim, yiyelim,içelim, şüphesiz güvenceyle teslim olalım bu sisteme, bu kişiye”
Açıkça söylenmese de isteğin bu olduğu öyle açık ki! Kulluk mantığı mı denir ya da daha güzel ve süslü psikolojik bi karşılığı var mıdır? Vardır tabi