Satranç tahtasına uzaktan bakınca göz önce krala, vezire, kalelere gider. Parlak figürler, büyük hamleler, gösterişli tehditler… Oysa oyunun omurgası çoğu zaman piyonlardır. En yavaş yürüyen, geri dönemeyen, tek başına zavallı görünen bu küçük taşlar, tahtanın hangi hatlardan nefes alacağını, hangi alanların kapanacağını, hangi savaşların mümkün olacağını belirler. Sosyal hayat da böyledir: Tarih kitapları kralları, başkanları, generalleri ve büyük sermaye sahiplerini anlatmayı sever; fakat toplumun gerçek iskeleti, çoğu zaman görünmez sayılan sınıfların gündelik emeğiyle kurulur.
Piyon yapısı satrançta bir kader haritası gibidir. İzole piyon, geri kalmış piyon, geçer piyon, zincir, ada… Her biri bir strateji dili üretir. Bir merkez piyonu ileri sürüldüğünde yalnızca bir kare işgal edilmez; oyunun geleceği yeniden yazılır. Aynı şekilde bir toplumda işçilerin nerede yaşadığı, hangi eğitime eriştiği, nasıl beslendiği, hangi borç döngüsüne sıkıştığı yalnızca bireysel hikâye değildir. Bunlar kolektif pozisyonlardır. Kimin önünde açık hat var, kim taşlarını geliştirebiliyor, kim daha oyunun başında savunmaya mahkûm ediliyor?
