Ejderha Kesmek Merkez Bankacılığına Dönüşünce: MMORPG Altını Gerçek Ekonomiyi Nasıl Sarsıyor?

Bir zamanlar kahraman olmak basitti: mağaraya girer, goblini pataklar, sandıktan altın çıkarırdınız. Fakat MMORPG çağında o sandık yalnızca fantastik bir ödül değil; arz, talep, emek, spekülasyon ve hatta jeopolitik iş gücü farklarının buluştuğu küçük bir merkez bankasıdır. Sanal altın dediğimiz şey, pikselden ibaret görünür; ama milyonlarca oyuncu ona zaman, arzu ve rekabet yüklediğinde, pikselin üstüne ekonomik bir gölge düşer. İşte o gölge bazen gerçek dünyanın kasasına kadar uzanır.

MMORPG ekonomilerinde enflasyonun temel nedeni tanıdıktır: para arzı sürekli artar. Oyuncular yaratıkları öldürür, görevleri tamamlar, zindanları tekrar tekrar döner ve sistem yoktan altın üretir. Gerçek dünyada merkez bankaları para basarken en azından utançla basın toplantısı yapar; oyunlarda ise para basma makinesi bir ork kampında, beş dakikada bir yeniden doğar. Eğer oyunda yeterli ‘para yakma’ mekanizması yoksa —tamir masrafı, vergi, açık artırma kesintisi, kozmetik harcama, tüketilebilir eşya— altın birikir, fiyatlar şişer, yeni başlayan oyuncu pazara baktığında kendini hiperenflasyon yaşamış bir ülkenin manavında hisseder.

Ekonominin Gizli Çarpım Tablosu: Matrisler Paranın Yolunu Nasıl Okur?

Ekonomi çoğu zaman insan arzularının, kaynakların, fiyatların ve kararların devasa bir çorbası gibi görünür. Bir yanda üreticiler vardır, diğer yanda tüketiciler; arada bankalar, devletler, tedarik zincirleri, enerji maliyetleri, döviz kurları ve tabii ki kimsenin tam olarak kontrol edemediği beklentiler. Bu karmaşanın ortasında matris çarpımı, masanın üzerine serilen bir harita gibidir: Her yolun nereye bağlandığını, hangi değişkenin hangi sonucu ne kadar etkilediğini tek bir düzenli tabloda görmemizi sağlar.

Matris, en basit haliyle sayıların satır ve sütunlar halinde düzenlenmiş biçimidir. Fakat onu yalnızca “kalabalık bir tablo” sanmak büyük haksızlık olur. Matrisler, ilişkileri saklar. Bir fabrikanın farklı ürünler için ne kadar emek, enerji ve hammadde kullandığını; bir ülkenin sektörleri arasında paranın nasıl aktığını; tüketici tercihlerinin fiyat değişimlerine nasıl tepki verdiğini matrislerle ifade edebiliriz. Matris çarpımı ise bu ilişkileri birleştirir. Yani “A, B’yi etkiliyor; B de C’yi etkiliyor” dediğimiz zinciri tek hamlede hesaplanabilir hale getirir.

İlişkiler-5

Konunun öncesi için tıklayınız

“İster azizlere ya da tanrılara, isterse de gurulara ya da bilinmeyene olsun, her gün pek çok dua okunuyor. Ama okunan duaların pek çoğu şu şekilde çıkıyor “ Sevgili Tanrım, mutlu olmak istiyorum.” Sanki bu Tanrıya kalmış gibi. Sanki seni Tanrı mutlu edecekmiş gibi.  Bu ilginç.” diyor Adamus.

Evet ben de duyuyorum o duaları ve aynen öyle.
Halk arasında şöyle bir deyim var: “işin allaha kaldıysaaa…”
Hepimiz biliriz bunun anlamını, konu Allahla ilgili değil zaten.
Neyle ilgili?

Elvan E: İnsanlar nasıl mutlu olacaklarını bile bilmedikleri için, iyimser olasılıkla bu işi Allahın çözmesini bekliyorlar.Poğaça veya ekmek istiyorum yerine Mayalı hamur istiyorum demek gibi birşey:) bir yandan yemek tarifi okuıyorum da :))