Bir tuvale boya sıçratmak, bir piyanonun tuşlarına gözler kapalı dokunmak ya da bilgisayara rastgele sayılar ürettirip bunları renklere, çizgilere, notalara çevirmek… İlk bakışta bunlar sanat değil de yaramaz bir çocuğun laboratuvar kazası gibi görünebilir. Fakat sanat tarihi bize şunu fısıldar: İnsan, düzeni yalnızca cetvelle kurmaz; bazen zarın düşüşünde, kumun savruluşunda, parazitin hışırtısında da bir evren keşfeder.
Rastgele sayıların estetik bir desen veya melodi yaratmadaki gücü tam da burada başlar. Sayıların kendisi duygusuzdur; 0.372 ya da 89, tek başına ağlamaz, dans etmez, aşık olmaz. Ama bu sayıları bir sisteme bağladığınızda büyü başlar. Bir sayı kırmızıya, diğeri dairesel bir harekete, bir başkası beşinci oktavdaki la notasına dönüşür. Matematik, maskesini çıkarır ve sahneye renkli bir kostümle çıkar.
Kaos teorisi doğada görünüşte kaotik ya da rastlantısal olan süreçleri ele alır. Kaosun sözlük tanımı düzensizliği, karışıklığı, rastlantısallığı ya da tesadüfiliği akla getirebilir: hedefsiz, amaçsız ya da ilkesiz rasgele bir hareket. Ama nesnel süreçlere saf “tesadüf”ün karışması, fiziksel olmayan yani metafizik faktörlere davetiye çıkarır: kapris, ruhsal ya da ilâhi müdahale. Yeni kaos bilimi “tesadüfi” olaylarla ilgilendiğinden derin felsefi anlamlara sahiptir. Daha önce rastlantısal ve kaotik olduğu düşünülen doğal süreçlerin, şimdi bilimsel anlamda yasalara uygun oldukları ortaya çıkmıştır ve bu da determinist nedenler için bir temel anlamına gelmektedir. Dahası, bu keşif, evrensel demesek bile, o kadar geniş bir alana yayılmıştır ki, bütünüyle yeni bir bilime yol açmıştır; kaosun incelenmesi. Bu, tüm bilim dallarına uygulanabilen ve bazılarının devrim dedikleri yeni bir bakış açısı ve metodoloji oluşturmuştur.