Bir programlama dilinin Turing tam olması, ilk bakışta teknik bir rozet gibi görünür: kutuya yapıştırılmış küçük bir etiket, mühendislerin birbirine başıyla selam verdiği kuru bir ayrıntı. Oysa mesele bundan çok daha kışkırtıcıdır. Çünkü Turing tamlık şunu söyler: Eğer yeterince zaman ve bellek verilirse, bu sistem evrende hesaplanabilir olan her şeyi hesaplayabilir. Bir avuç kural, sonsuz çeşitlilikte davranış üretebilir. Bu, bilgisayar biliminin içinden felsefenin kalbine açılan gizli bir kapıdır.
Basitlikten Sonsuzluğa Açılan Kapı
Turing tam bir sistem için ihtiyacımız olan şeyler şaşırtıcı derecede mütevazıdır: koşullu dallanma, bellek, tekrar edebilme yeteneği. Yani sistem, geçmişte ne yaptığını bir şekilde tutabilmeli, duruma göre farklı davranabilmeli ve aynı işlemi defalarca uygulayabilmelidir. Hepsi bu kadar. Fakat bu küçük araç takımıyla satranç motoru, web tarayıcısı, yapay zekâ modeli, muhasebe yazılımı, simülasyon ve hatta başka bir bilgisayarın taklidi üretilebilir. Buradaki ders açıktır: Güç, karmaşık kurallarda değil; kuralların doğru biçimde birleşebilmesindedir.
