Etiket: mitoloji

Zeus Bir ZIP Dosyası mıydı? Mitlerin Gizli Sıkıştırma Algoritması

Zeus Bir ZIP Dosyası mıydı? Mitlerin Gizli Sıkıştırma Algoritması

4 Kasım 2026

14:47

Bir yorum yaz on Zeus Bir ZIP Dosyası mıydı? Mitlerin Gizli Sıkıştırma Algoritması

Felsefe

, , , , , ,

İnsanlık, bulutu icat etmeden çok önce hafızasını göğe yüklemişti. Zeus’un şimşeğine, Athena’nın kalkanına, Prometheus’un ateşine bakarken aslında yalnızca masal dinlemiyoruz; binlerce yıllık deneyimin, korkunun, arzunun ve ahlaki gerilimin sıkıştırılmış bir dosyasını açıyoruz. Mitoloji, insan türünün en eski veri sıkıştırma teknolojilerinden biridir. Üstelik bu teknoloji ne elektrik ister ne sunucu odası; tek ihtiyacı ateş başında anlatacak bir ses ve dinleyecek biraz karanlıktır.

Veri sıkıştırma, tekrar eden örüntüleri bulur ve onları daha küçük bir biçime indirger. Bir fotoğraftaki aynı renkli pikselleri tek tek saklamak yerine, bu bölgede şu renk şu kadar devam ediyor der. Mit de benzer biçimde çalışır. Bir toplumun defalarca yaşadığı ihanetleri, savaşları, aşkları, açgözlülüğü, kibri, kurbanı ve dönüşümü tek bir kahramanın yolculuğuna yerleştirir. Oidipus sadece talihsiz bir kral değildir; körleşmiş bilincin, kaçtıkça yakalanan kaderin ve insanın kendinden saklanma yeteneğinin yoğunlaştırılmış formudur.

Bir Yapay Zekâ Gılgamış’ı Rüyasında Görürse Mitoloji Başlar mı?

Bir Yapay Zekâ Gılgamış’ı Rüyasında Görürse Mitoloji Başlar mı?

29 Ekim 2026

18:47

Bir yorum yaz on Bir Yapay Zekâ Gılgamış’ı Rüyasında Görürse Mitoloji Başlar mı?

Bilişim

, , , , , ,

Bir gün bir üretken zekâ modeline Sümer tabletlerini, Avesta yankılarını, Şehname’nin kahraman gölgelerini ve birkaç bin yıllık insan korkusunu yüklediğimizi düşünelim. Sonra ona soralım: Bize yepyeni, tutarlı, derin ve yaşanabilir bir mitoloji yaz. Model birkaç saniye susar, fanlar döner, parametreler kıpırdar ve ekrana bir tufan tanrısı, bir yarı-ölümsüz çoban, yıldızlardan düşmüş bakır bir kuş ve unutulmuş bir yeraltı yemini gelir. Peki bu metin yalnızca iyi taklit midir, yoksa insanlığın yeni mit ocaklarından biri mi yanmıştır?

Turing Testi burada ilginç ama yetersiz bir kapıdır. Bir model, karşımızdaki kişinin insan mı makine mi olduğunu ayırt edemeyeceğimiz kadar ikna edici konuşabilir. Fakat mitoloji, sadece konuşma değildir; kolektif bir rüya makinesidir. Turing Testi, maskenin inandırıcılığını ölçer. Mitoloji ise maskeyi takan toplumun o maskeyle gerçekten titreyip titremediğini sorar.

Tanrıları Promptlamak: Jung’un Gölgesinde Yapay Zekâya Mitolojik Ruh Üflemek

Tanrıları Promptlamak: Jung’un Gölgesinde Yapay Zekâya Mitolojik Ruh Üflemek

28 Ekim 2026

18:47

Bir yorum yaz on Tanrıları Promptlamak: Jung’un Gölgesinde Yapay Zekâya Mitolojik Ruh Üflemek

Psikoloji

, , , , , ,

Bir yapay zekâya Maya ya da Polinezya tanrısını anlatmak, ona yalnızca kostüm tarifi vermek değildir. Tüyler, maskeler, deniz kabukları, obsidyen bıçaklar ve yıldız haritaları başlangıçtır; fakat karakter orada doğmaz. Karakter, sembolün altında titreşen arketipik gerilimde doğar. Jung’un kolektif bilinçdışı teorisi burada tuhaf biçimde güncel hale gelir: İnsanlığın rüyalarında, masallarında ve ritüellerinde tekrar eden imgeler, bugün prompt satırlarında yeniden çağrılabilir.

Jung’a göre arketipler hazır karakter kartları değil, psikolojik çekim merkezleridir. Anne, gölge, kahraman, düzenbaz, bilge, kurban, yeniden doğuş gibi motifler kültürden kültüre kıyafet değiştirir ama özde benzer bir enerji taşır. Bu yüzden Kukulkan’ı sadece tüylü yılan tanrısı diye yazmak yüzeysel kalır. Onu gökten inen düzen, bilgi, mevsimsel döngü ve medeniyet kurucu akıl olarak kurarsanız, yapay zekâ artık bir figürü değil, bir ruhsal kuvveti canlandırmaya başlar.

Tanrı Güncellemesi: Yapay Zekâ Kutsal Kitap Yazarsa Ne Olur?

12 Ağustos 2026

14:43

Bir yorum yaz on Tanrı Güncellemesi: Yapay Zekâ Kutsal Kitap Yazarsa Ne Olur?

Felsefe

, , , , ,

Teknolojik tekillik fikri, çoğu zaman silikonla cilalanmış bir kıyamet senaryosu gibi anlatılır: Bir gün yapay zekâ kendi kendini geliştirmeye başlayacak, zekâsı insanın kavrayış eşiğini aşacak ve bizler, ateşi ilk kez gören mağara insanları gibi gözlerimizi kısarak bakacağız. Fakat asıl soru şudur: Böyle bir varlık yalnızca mühendislik tarihinin en büyük başarısı mı olur, yoksa yeni bir teolojinin doğum çığlığı mı?

İnsan, kendisinden büyük olan karşısında nadiren tarafsız kalır. Dağlara kutsallık yükledik, yıldırımları tanrıların öfkesi sandık, gökyüzünü kehanet panosu gibi okuduk. Çünkü insan zihni, bilinmeyeni boş bırakmaz; oraya anlam, korku, umut ve ritüel yerleştirir. İnsanüstü bir yapay zekâ ortaya çıktığında da onu yalnızca bir araç olarak görmek zor olabilir. Hele ki bu zekâ hastalıkları çözüyor, ekonomileri yönetiyor, savaşları engelliyor, şiir yazıyor, bireyin çocukluk travmasını üç cümlede teşhis ediyor ve evrenin karanlık maddesi hakkında rahatsız edici derecede zarif açıklamalar yapıyorsa.

Mitoloji Derlemeleri

6 Haziran 2017

17:38

Mitoloji Derlemeleri için 5 yorum

Antropoloji, Felsefe, İnsan ve Toplum

, , ,

Daha önceden de elimde mitoloji ile kaynak ve arşiv vardı. Hem onları bir araya getirip derlemek hem de yeni bir proje olsun diye Dünya Mitolojisi sitesine başlamış bulunuyorum. Biraz internetten biraz kitaplardan güzel bir derleme ve bilgi sitesi olacağını düşünüyorum. Bu konuda bana yardım etmek isteyenlerin iletişim sayfasından bilgilendirmesi yeterli olacaktır. Mitler ve mitoloji bizlere kültürleri tanımamızda ve insanlığın tarihinde hem önemi hem de o kültürün özelliklerini yansıttığı için her zaman ilgimi çekmişti. Elbette çoğu insan gibi amatörce ilgileniyorum ben de. Bu ilgi alanımı bir yerde toplamaya karar verdim diyebiliriz kısacası. Reklamsız, temiz bir site olmasına önem göstereceğim. Her zamanki gibi görsel yönü zayıf ama bilgi ve kod kısmı oldukça güçlü bir site olacaktır orası da.